Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

1500 il alban patriarxlığının iqamətgahı olmuş yerləri ermənilər necə mənimsəyə bilər?!...

Image


Qasım Hacıyev: “Bunları sübut etməyə onların heç bir elmi dəlili, əsası yoxdur, bütün tarixi mənbələr ermənilərinin yalanlarını ifşa edir”

Albaniya Katolikosluğu təxminən 15 əsr (1500 il) boyu öz muxtariyyətini və fasiləsiz fəaliyyətini qoruyub saxlaya bilib. Albaniya (Agvan) Katolikosluğu on beş əsr ərzində fasiləsiz mövcud olub. Tarixin müxtəlif dövrlərində, V əsrdən XIX əsrə qədər Çola və Bərdədən sonra Gəncəsər, eləcə də Ağoğlan, və Xudavəng monastırları Alban patriarxlarının iqamətgahları olubdur.

Yəni bu dövr V əsrdən XIX əsrə qədər olan geniş bir zaman kəsiyini əhatə edir.

Bu faktlar Alban kilsəsinin Azərbaycanın qədim dövlətçilik və din tarixində nə qədər köklü və davamlı bir irsə sahib olduğunu göstərir.

Bütün bu faktlar ortada olduğu halda ermənilər bu irsi necə mənimsəyə bilər?!...

Qafqaz Albaniyası irsinin, o cümlədən 1500 illik Alban Patriarxlığının iqamətgahlarının və məbədlərinin erməniləşdirilməsi XIX əsrdə Qarabağ və ətraf bölgələrin Rusiya İmperiyası tərəfindən işğalından sonra planlı şəkildə həyata keçirilib.

Traixçilər qeyd edirlər ki, bu mənimsəmə prosesi müəyyən tarixi və siyasi addımlarla baş verib.

Çar Rusiyası 1836-cı ildə xüsusi bir fərmanla müstəqil Alban Avtokefal Kilsəsini rəsmən ləğv etdi. Onun bütün mülkləri, iqamətgahları və idarəçiliyi Eçmiəddin (Erməni Qriqorian) Kilsəsinə tabe etdirildi. Bu, mənimsəmənin ən mühüm hüquqi və siyasi zəmini oldu.Tarixi sənədlərin və kitabələrin məhv edilməsi məsələsi də burada ayrıca yer tutur.

Alban kilsəsinin arxivləri Eçmiəddinə aparıldı və orada alban dilində olan qədim əlyazmalar məhv edildi və ya erməni dilinə tərcümə olunaraq saxtalaşdırıldı. Məbədlərin (məsələn, Gəncəsər və Xudavəng monastırlarının) üzərindəki alban daş kitabələri, xristian rəmzləri və xaçdaşları qanunsuz şəkildə yonularaq erməni yazıları və elementləri ilə əvəz olundu. Əhalinin qriqorianlaşdırılması məsələsinə onlar xüsusi fikir verirdilər.

Kilsənin ləğvindən sonra Qarabağda yaşayan xristian albanların bir hissəsi (xüsusilə dağlıq hissədəkilər) erməni kilsəsinin təsiri altında tədricən erməniləşdi (qriqorianlaşdı), düzənlikdəki albanlar isə İslamı qəbul edərək Azərbaycan türkləri ilə qaynayıb-qarışdılar.

Alban Patriarxlığının sonuncu iqamətgahı olan Gəncəsər monastırı (Kəlbəcər rayonu ərazisindəki Xudavəng və digər mühüm kilsələrlə birlikdə) erməni kilsəsi tərəfindən "qədim erməni məbədləri" kimi dünyaya təqdim edilməyə başlandı.

Azərbaycan dövləti və alim-tarixçiləri, məsələn, Ziya Bünyadov, Fəridə Məmmədova və başqaları bu tarixi saxtakarlığı ifşa etmək üçün böyük araşdırmalar apardılar.

Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdəki həmin məbədlər Azərbaycanın tarixi-mədəni irsi və Qafqaz Albaniyasının yadigarları kimi qorunur və onların əsl tarixi kimliyi bərpa olunur.

Tarix elmləri doktoru, professor Qasım Hacıyev baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycan alimlərinin uzunmüddətli araşdırmaları nəticəsində erməni saxtakarlığı ifşa olunur. “Albanşünasların öyrəndiyi mənbələr, tədqiqat əsərləri, yazılmış kitablar və məqalələr onu göstərir ki, həqiqətən də Azərbaycanda mövcud olan xristian abidələri, monastırlar, kilsələr və digərləri Azərbaycan xalqının ulu əcdadlarının yaratdığı irsdir. Ermənilər ümumiyyətlə Albaniya adında dövləti qəbul etmir. Baxın, görün, bu nə qədər cəfəngiyyat, nə qədər mənasız bir iddiadır, fikirdir. Tarixdə adı olan, xəritələrə düşmüş və tarixi abidələrlə zəngin olan bu ərazinin Albaniya dövləti olmasını belə, ermənilər riyakarcasına inkar edirlər. Albaniyanın, alban abidələrinin xarakteri haqqında qısa da olsa, məlumat verək. Alban xristian abidələri tamamilə ermənilərin sonradan haradansa yaratdığı monastır və kilsələrdən köklü şəkildə fərqlənir. Həm qurluşuna, həm yerləşdiyi yerə görə fərqlidir. Şərq-qərb istiqamətdəki yerləşmə üsuluna, xaçlarına, üzərindəki ornamentlərə və ətrafında olan tikililərin yerləşmə üslubuna görə alban xristian abidələri erməni abidələrindən fərqlənir. Faktiki olaraq erməni abidələri son dövrlərdə yaranmış abidələrdir. Necə ki, onlar orta əsrlərdən sonra bir tayfa, bir dini qurum olaraq meydana çıxdıqları kimi, onların abidələri də sonradan yaradılıb. Bunların ən “qədimi” XVII-XVIII, XIX əsrlərə aiddir. Amma alban xristian abidələri Azərbaycan ərazisində eramızın V əsrindən, hətta IV əsrdən mövcuddur. Yəni xristianlıq dini qəbul edildikdən sonra bu tikililər kiçik sövmələrdən, kiçik ziyarətgahlardan başlayaraq sonradan monastırlara, kilsələrə çevrilib. Bu da XIX qədər öz missiyasını davam etdirib, öz səlahiyyətini saxlayıb, insanların ibadət yerinə çevrilib. Hətta deyərdim ki, dövlət qədər də xalqı idarəetmədə iştirak edib. Əvvəl Alban patriarxlarının iqamətgahı Çola şəhərində olub, sonra oradan Bərdə şəhərinə köçürülüb. Bərdə paytaxt olandan sonra uzun müddət burada fəaliyyət göstərib. X əsrin ortalarında Bərdə dağılandan sonra köçürülüb. Yəni Alban xristian kilsəsinin iqamətgahı Bərdədə dağılana qədər orada yerləşib və orada dini mərasimlər, dini tədbirlər keçirilib, ibadəti idarə etmək üçün patriarxlıq orada orada bərqərar olub.

Bərdə dağılandan sonra Alban patriarxlarının iqamətgahı Gəncəsər olub. Ağdərədə nəhəng Gəncəsər monastrı inşa olunub. Gəncəsər monstrı Qarabağ bölgəsində dini adətlərin icra olunması üçün mərkəz olub. Ondan sonra Ağoğlan, Amaras kilsələri tikilib, meydana çıxıb. Sonra Xudavəng inşa olunub. Bu xristian abidələri, monastırları meydana çıxıb və orada patriarxlıq iqamətgahı bərqərar olub, yenə də dini rəhbərliyi həyata keçirib. Bu, hesablayanda 1500 ildən artıq bir dövrü əhatə edir. Xristian abidələri təkcə Qarabağda yox, Azərbaycanın digər yerlərində, Qəbələdə, Zaqatalada, Gəncə ətrafında və sairə yerlərdə də mövcud olub ki, bunları isə ermənilər görməməzlikdən gəlirlər. Vaxtilə Rus imperiyasının onlara həm yaşamaq, həm də tədiqat üçün yaratdığı şəraitdən istifadə edərək Qarabağı ayrıraraq “erməni xristian mərkəzi” hesab edirlər və bugünə qədər də o iddianı tutuquşu kimi təkrarlamaqda davam edirlər. Amma bir daha nəzərə almaq lazımdır ki, təkcə Qarabağda yox, alban xristian abidələri Şəki, Zaqatala, Qəbələ, Gəncə, Gəncəətrafı ərazilərdə də olub. Təəssüf ki, indi çoxu dağı-dağılıb gedib. Amma bu ərazilərin əksəriyyətində Albaniya dövründə xristian abidələri mövcud olub və öz memarlıq üslubunu son dövrlərə qədər saxlayıb”. Q.Hacıyev təəssüflə qeyd etdi ki, işğal dövründə ermənilər Qarabağdakı alban abidələrini söküb, dəyişdirib, digər bir şəkilə salaraq saxtakarcasına erməniləşdirməyə çalışıb. “Bir sözlə, çökə biliklərini söküblər, əksəriyyətini dəyişdiriblər, saxtalaşdırıblar və bununla da onları “erməni abidəsi” kimi qələmə verməyə çalışırlar. Hətta indi xatırladım ki, Şəmkir və Gədəbəyin bir çox yerlərində də alban xristian abidələri var. Goranboy ərazisində var. Yəni həm Qarabağda, həm Gəncəbasarda, həm də şimal-cənub-qərbi Azərbaycan ərazisində alban-xristian abidələri olmuşdur. İndi də o abidələrin izləri, bünövrələri qalmaqdadır. Ermənilərin isə bu iddiaları tamamilə cəfəngiyyatdır. Bunları sübut etməyə onların heç bir elmi dəlili, əsası yoxdur, bütün tarixi mənbələr ermənilərinin yalanlarını ifşa edir.

Həm mənəvi, həm hərbi, həm də inkişaf baxımından bizdən geridə qalan ermənilərin getdikcə böhtanlarının sayı artır, revanşizmə qoşulurlar və bu da heç bir nəticə vermir. Ermənilərin bu saxtakarlığına, əsassız iddlarına baxmayaraq, alban-xristian abidələrinin Azərbaycan xalqına məxsus olduğu təsdiqini tapıb. Ərazimizdə xristianlıqdan əvvəlki dövrdə tanrıçılıq olub. Ondan sonra xristianlığı qəbul eləyərək xristianlıq dininə keçmişik. Bizim xalqımız, millətimiz, etnosumuz bu dinə keçib, islam dini yayılandan da sonra müsəlmanlığı, islamı qəbul edib. Beləliklə, hansı dinə sitayiş olunmasına baxmayaraq, Azərbaycan ərazisində yaradılmış bütün abidələrin hamısı Azərbaycan xalqına məxsusdur”-deyə Q.Hacıyev bildirdi.

İradə SARIYEVA




DİGƏR XƏBƏRLƏR

VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ