Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayib Ərdoğanın tapşırığı ilə Qarabağ Zəfəri, Qafqaz İslam Ordusu və Xocalı soyqırımı ilə bağlı birgə filmlər çəkiləcək. Əlbəttə, tariximizdə baş verən bu kimi hadisələr haqqında film və serailların çəkilişlərinin Türkiyə kinematoqrafına həvalə edilməsi olduqca əhəmiyyətli bir məsələdir.
Onu da yadınıza salaq ki, Qarabağ Zəfərindən sonra ilk dəfə “Bakı-Xəbər” qəzeti bu mövzuda çəkiləcək filmlərin istehsalının Türkiyə kinematoqraflarına etibar edilməsi ideyasını irəli sürüb. Bu ideyanı ona görə irəli sürmüşük ki, Azərbaycan kinematoqrafları bu mövzularda filmlər çəksələr, həmin filmləri şikəst edəcəklər. Nə yaxşı ki, artıq bu istiqamətdə iş getməyə başlayacaq və bu mövzular bədii-tarixi filmlərdə öz dəyərini alacaq.
İndiyə qədər Xocalı mövzusunda normal bir filmin ortada olmaması da onu göstərir ki, bizim kinematoqraf bu mövzuları canlandırmaq əzmində deyil. Belə olmasaydı, bircə “Fəryad” filminin üzərində qalmazdılar. Bu günə qədər Xocalı soyqırımı, Qarabağ müharibəsinin tarixi səbəbləri, erməni təcavüzü və sairlə bağlı ortada normal bir iş görülməyib.
Nə üçün indiyə qədər Mədəniyyət Nazirliyi bu mövzuda hər hansı bir fundamental film çəkməyib?
Ekspertlər deyirlər ki, keçmişdə Mədəniyyət Nazirliyinə rəhbərlik edənlər, kino sahəsinə məsul olanlar başqa işlərlə məşğul olduqlarından, bu mövzu onları maraqlandırmayıb. Ekspertlərin sözlərinə görə, “Fəryad” filmi Xocalı faciəsindən bəhs etsə də, ona baxan tamaşaçı Qarabağ probleminin mahiyyəti haqqında heç bir məlumat əldə edə bilmir. Azərbaycanda hələ də Qarabağ probleminin mahiyyətini, onun detallarını özündə əks etdirən filmlərin çəkilməməsinə görə Mədəniyyət Nazirliyi başda olmaqla daha hansı qurumlar məsuliyyət daşıyırlar?
Uzun illər ölkəmizdə mədəniyyət naziri vəzifəsində çalışan Əbülfəs Qarayev nazir olaraq bu istiqamətdə hər hansı bir addımın atılmasında maraqlı olmayıb, o ölkədə, bu ölkədə tədbir keçirməklə işini bitmiş hesab edib. Halbuki, bu 29 il ərzində Azərbaycan kinematoqrafları bu mövzuda, ən azından, 5-6 sanballı film çəkməli idilər, amma buna görünür ki, şərait yaradan olmayıb. Yəni Mədəniyyət Nazirliyi və “Azərbaycanfilm” Kinostudiyası bu istiqamətdə iş görmək istəməyib.
“Xocalı soyqırımı və Qarabağ Zəfəri mövzuları peşəkarlara həvalə ediləcək, ortaya çox yüksək səviyyəli filmlər, seriallar çıxacaq”
Azərbaycan Vətəndaş Hərəkatının idarə heyətinin üzvü, siyasi şərhçi Mübariz Göyüşlü məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edərkən bildirdi ki, indiyə qədər Azərbaycanda Xocalı soyqırımı ilə bağlı bədii filmin, serialın çəkilməməsi təəssüf doğurur. Türkiyə Prezidentinin tapşırığına əsasən, Qarabağ Zəfəri və Xocalı soyqırımı mövzusunda Türkiyə və Azərbaycanın birgə film çəkəcəyinin olduqca müsbət və mühüm bir məsələ olduğunu deyən M.Göyüşlü hesab edir ki, Türkiyə kinematoqraflarının iştirakı ilə çəkiləcək bu film və seraillar bizim üçün çox mühümdür. “Bu olduqca mühüm bir hadisədir. Amma təəssüflə qeyd edim ki, Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin sabiq rəhbərliyinin dövründə milli kino sənayemiz olduqca pis vəziyyətə salınıb. Kino sənayemiz o qədər bərbad vəziyyətə salınıb ki, sözün düzü, mən bizim kinematoqraflar tərəfindən Xocalı soyqırımı, eləcə də Qarabağ Zəfəri mövzusunda yüksək səviyyəli bir filmin ərsəyə gətirilə biləcəyinə inanmıram. Bu mənada, Türkiyə Prezidentinin belə bir tapşırıq verməsinə çox sevindim, nəhayət ki, Xocalı soyqırımı və Qarabağ Zəfəri mövzuları peşəkarlara həvalə ediləcək, ortaya çox yüksək səviyyəli filmlər, seriallar çıxacaq. Bilirsiniz ki, Türkiyədə film, xüsusən də serial industriyası çox yüksək səviyyədə inkişaf edib. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, Türkiyənin iştirakı ilə bu mövzularda çəkiləcək film və seriallar nəinki Türkiyə, hətta dünya auditoriyasında çox yüksək səviyyədə qarşılanacaq və biz bununla çox yüksək səviyyəli təbliğat qura biləcəyik. Çox təəssüf edirəm ki, Xocalı soyqırımı mövzusuna Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ötən illər ərzində çox laqeyd yanaşılıb. Həm Xocalı soyqırımı, həm Qarabağ müharibəsi ilə bağlı, ümumiyyətlə, Azərbaycanın milli, mədəni, tarixi məsələləri ilə bağlı, demək olar ki, filmlər yox dərəcəsindədir, barmaqla sayılacaq qədər bir neçə film var. Deyək ki, “Cavad xan”, “Cavid ömrü” və sair azsaylı kinoları çıxmaq şərtilə, xalqımızın tarixi ilə əlaqədar, soyqırımlarımızı əks etdirən, Qarabağ və sair mövzularda filmlər yox dərəcəsindədir. Belə filmlərin olmamasının nəticəsidir ki, bizim telekanallar Sovet dövründə çəkilmiş filmləri dönə-dönə nümayiş etdirirlər, hətta o filmlərin içində müstəqil dövlətçiliyimizə, milli ideologiyamıza zidd olan, bolşevizm ideologiyasını təbliğ edənlər də az deyil. Dediyim kimi, o filmlərin də bir çoxunda Azərbaycan dövlətçiliyinə, milli tariximizə, milli-mənəvi dəyərlərimizə, milli kimliyimizə, ideologiyamıza zidd olan məqamlar təbliğ olunur”.
M.Göyüşlü təəssüflə bildirdi ki, ötən illərdə əlaqədar qurumların biganəliyi, yarıtmazlığı sayəsində bu kimi hallara yol verilib, indən sonra isə biz bu səhvləri aradan qaldırmaq üçün addımlar atmalıyıq. M.Göyüşlünün sözlərinə görə, yeni mədəniyyət naziri özündən əvvəlki nazirlərdən “miras” qalan bu neqativliklərin aradan qaldırılması üçün ciddi addımlar atmalı, səylər göstərməlidir: “Mən yeni mədəniyyət nazirinin bu istiqamətdə məqsədyönlü addımlar atacağına inanıram və Anar Kərimovun mədəniyyət naziri kimi ilk səfərini Türkiyəyə etməsini də alqışlayıram. Ümid edirəm və gözləyirəm ki, həm Xocalı soyqırımı, həm də digər tarixi hadisələrlə, faciələrlə bağlı, eyni zamanda, Qarabağ Zəfəri, tariximizin bu kimi digər önəmli hadisələri barədə filmlər çəkiləcək. Ən əsası isə Vətən müharibəsi - İkinci Qarabağ savaşı ilə bağlı çox möhtəşəm bir filmin, serialın ərsəyə gələcəyinə inanıram, olmasını da istərdim. Bu mövzuda filmlərin, serialların çəkilişlərinə o qədər peşəkar səviyyədə yanaşılmalıdır ki, həmin filmlər bu möhtəşəm qəhrəmanlıq dastanını tam olaraq həm yerli, həm də beynəlxalq auditoriyaya çatdırmağı, bunu təbliğ etməyi bacarsın”.
M.Göyüşlünün sözlərinə görə, bu filmlər o səviyyədə çəkilməlidir ki, onlar gənc nəsli tam olaraq vətənpərvərlik ruhunda yetişdirmək, formalaşdırmaq gücündə olsun.
Müsahibimizin qeyd etdiyinə görə, təkcə Şuşa şəhərinin işğalçılardan azad olunması nəinki bir serialın, bir filmin təqdim edəcəyi bir hadisədir, bu, dünya hərb tarixinə yazılmış qəhrəmanlıq salnaməsidir. “Yəni bunu elə bir möhtəşəm şəkildə peşəkarlıqla hazırlayıb təqdim etmək lazımdır ki, orada bizim şəhidlərimizin, qazilərimizin göstərdiyi qəhrəmanlıqları tam olaraq çatdırmaq mümkün olsun. Hesab edirəm ki, bu mövzuları Türkiyənin kinematoqrafları, peşəkar kinorejissorları bizim kinematoqraflarla birgə yüksək səviyyədə ərsəyə gətirə bilərlər. Bu mənada mən “təşəkkürlər, Türkiyə, təşəkkürlər, cənab Ərdoğan” deyirəm. Ona görə təşəkkür edirəm ki, Türkiyə həm bu Zəfəri qazanmağımızda mənəvi cəhətdən bizə dayaq oldu, həm də bu möhtəşəm Zəfərimizi dünyaya kino dili ilə çatdırmaqda dəstək olur” - deyə M.Göyüşlü vurğuladı.
İradə SARIYEVA
