“Üç rayonda isə məhsuldarlıq 20 sentnerdən azdır. Bax, bu rayonlarda çox ciddi təhlil aparılmalıdır, nə üçün, bunun səbəbi nədir? Bunun səbəbi olmalıdır". Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev dekabrın 19-da pambıqçılıq mövsümünün yekunları və 2020-ci ildə görüləcək tədbirlərlə bağlı keçirilən müşavirədə söyləyib.
Prezident müşavirədə çıxışı zamanı bildirib ki, bu il pambıqçılıqla bağlı məhsuldarlıq çox yüksək olub - rekord həddə: “Ancaq bunu bütün rayonlara aid etmək mümkün deyil. Ona görə indi gətirəcəyim rəqəmlər hər bir rayon rəhbərliyi üçün siqnal olmalıdır. Çünki bu gün bu müşavirədə Prezident Administrasiyasının, mərkəzi icra orqanlarının nümayəndələri, iyirmi rayonun icra başçıları və şirkətlərin nümayəndələri iştirak edirlər. Beləliklə, bu il yeddi rayonda məhsuldarlıq 30 sentnerdən yuxarı olub. Bunlar ardıcıllıqla aşağıdakı rayonlardır: Tərtər - 34,8 sentner, Bərdə - 33,7 sentner, Salyan - 33,2 sentner, Neftçala - 31,6 sentner, Ağcabədi - 30,7 sentner, Saatlı - 30,4 sentner və Beyləqan - 30,3 sentner. Bu onu göstərir ki, həm fermerlər, həm şirkətlər, həm də rayon rəhbərliyi bu işlərə çox məsuliyyətlə yanaşıblar və belə gözəl nəticələr əldə edilib. Üç rayonda məhsuldarlıq 30 sentnerə yaxındır - Biləsuvar rayonu – 29,5 sentner, Sabirabad rayonu – 29,2 sentner və Ağdam rayonu- 28,2 sentner. Yeddi rayonda məhsuldarlıq 20 sentnerdən çoxdur və bu rayonlar nəticə çıxarmalıdır. Üç rayonda isə məhsuldarlıq 20 sentnerdən azdır. Bax, bu rayonlarda çox ciddi təhlil aparılmalıdır, nə üçün, bunun səbəbi nədir? Bunun səbəbi olmalıdır. Ucar – 19,3 sentner, Hacıqabul – 14,4 sentner, Ağsu – 9,9 sentner. Hacıqabul və Ağsu rayonlarının icra başçıları dəyişdirildi, yeni icra başçıları təyin edildi. Onlar bu işləri geniş təhlil etməlidirlər və sonra məlumat verməlidirlər ki, məhsuldarlıq nə üçün çox aşağı səviyyədədir".
Maraqlıdır, üç rayonlarda məhsuldarlıq aşağı səviyyədə olub. Bu, qeyd olunan rayonlarda pambıqçılığa göstərilən diqqətin zəif olması ilə bağlıdır, yoxsa başqa səbəblər var?
“Xaricdən alınan toxumların elə xüsusiyyəti var ki, onlar gec yetişir”
Bu kimi suallara cavab tapmaq məqsədilə kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirliyə müraciət etdik. O, “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bəzi rayonlarda məhsuldarlığın aşağı düşməsinin müəyyən səbəbləri var. Burada həm torpaq amilini, həm də icra başçılarının rolunu da qeyd etmək lazımdır: “Nəzərə almaq lazımdır ki, pambıq texniki bitkidir. Texniki bitkilər hər zaman güclü olur. Onların becərilməsi, zərərvericilərə qarşı mübarizə aparılması, gübrənin verilməsi digər bitkilərdən daha fərqlidir. Bu amillər nəzərə alınmadan əkin aparılmışdı. Sonradan məlum oldu ki, həmin ərazilər örüş, hunus qatı zəif olan, eyni zamanda, texniki strukturu çətin olan torpaqlardır. Məlumat üçün bildirim ki, bir neçə il əvvəl 136 min hektarda əkin aparmışdılar. Sonradan isə məlum oldu ki, həmin torpaqların böyük əksəriyyəti örüş torpaq sahələridir. 36 min hektar torpaq sahəsi azaldı və yerdə qalan əkin sahəsi ilə yüksək həcmdə məhsuldarlıq əldə olundu”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Ucar, Hacıqabul və Ağsuda məhsuldarlığın 20 sentnerdən aşağı olmasının səbəblərindən biri torpaq amilidir. Məlumat üçün bildirim ki, qeyd olunan 3 rayon Şirvan torpaqlarına aiddir: “Həmin rayonlarda pambığın hamısı heç də əkinə yararlı ərazidə əkilməyib. Bu rayonlarda pambıq əkini ilə bağlı yayınma baş verib. Ola bilsin ki, pambığın yol kənarında, meşə ərazilərində əkilməsi qeydə alınır. Bəzi ərazilərdə şəxsən müşahidə etmişəm ki, sürüşmə zolağında, təpəlikdə də pambıq əkilib. Təbii ki, bu ərazilərdə məhsuldarlıq aşağı səviyyədə olacaq”.
N.Nəsirlinin sözlərinə görə, pambıqçılığın inkişafı ilə bağlı toxumçuluq sahəsinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Xaricdən alınan toxumların elə xüsusiyyəti var ki, onlar gec yetişir. Bunun üçün yerli toxun sortları inkişaf etdirilməlidir. Məhsuldarlığın aşağı səviyyədə olması həm də toxumçuluqla bağlıdır: “Bununla yanaşı, çiyidin keyfiyyəti də həmin səviyyədə deyil”.
Günel CƏLİLOVA
