Fikrət Yusifov: “Ola bilsin ki, aztəminatlı ailələrin kiçik həcmdə götürdükləri kreditlər bağışlansın”
2015-ci il devalvasiyalarından sonra problemli kreditlərin get-gedə böyüməsi bir sıra bankların bağlanmasına, digərlərinin isə vəziyyətinin ağırlaşmasına gətirib çıxarmışdı. Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği bu il yanvarın 1-nə 1,585 mlrd. manat təşkil edib.
Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev iqtisadi və sosial məsələlərlə bağlı müşavirədə vətəndaşları narahat edən problemli kreditlərin həllinə dair göstəriş verildiyini bildirib. Məsələ ilə bağlı iki aydan çox müddətdə iş getdiyini deyən ölkə başçısı qərarın vətəndaşların rifah halının yaxşılaşmasında, onların maliyyə yükünün azaldılmasında mühüm rol oynayacağını vurğulayıb.
Digər tərəfdən, məlumata görə, problemli kreditlər məsələsinin həlli istiqamətində hökumət üzvləri tərəfindən keçən ildən başlayaraq çox fəal iş aparılır və təkliflər paketi hazırlanıb. Bu məsələ ətrafında ciddi problemlər var. Elə adam var ki, bankdan 3 min dollar, eləsi də var ki, 50 min dollar kredit götürüb. Məhz kreditin məbləğinə uyğun olaraq vətəndaşa güzəştlər ediləcəyi deyilir.
O da məlumdur ki, çoxsaylı vətəndaşın banklara müxtəlif səbəbləırdən borcu yaranıb. Bu baxımdan bunların hamısını problemli kreditlər kateqoriyasına aid etmək doğru olmaz. O üzdən, sözügedən məsələ ciddi şəkildə araşdırılır.
Bütün bu deyilənlərin fonunda, problemli kredit deyəndə nə başa düşülür? Söhbət burada konkret hansı kreditlərdən gedir?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisad elmləri doktoru Fikrət Yusifovun sözlərinə görə, burada söhbət əsasən dollarla götürülən kreditlərdən gedir: “Burada söhbət xarici valyuta ilə, daha dəqiq desək, dollarla götürülən kreditlərdən gedir. Çünki əsasən sözügedən kreditlərin ödənişi ilə bağlı ciddi problemlər yaranıb. Belə ki, manatın devalvasiyası ilə əlaqədar dollarla kredit götürənlər çox çətin vəziyyətlə üzləşdilər. Nəticədə onların manatla bağlı yükü xeyli artdı. Məsələ ondadır ki, əvvəllər 1 ABŞ dolları almaq üçün 78 qəpik xərclənirdisə, indi 1 dollar almaq üçün 1 manat 70 qəpik xərclənir. Bu da xərcləri xeyli artırır və bu səbəbdən də vətəndaşlar borcları ödəyə bilmirlər. Nəticədə borcları qarşılaya bilmirlər. Bu səbəbdən banklar vətəndaşlara cərimə, faiz hesablayır və bu da borcun məbləğinin şişməsinə öz təsirini göstərir. Bütün bunlar həm bank sisteminə mənfi təsir göstərir, həm də vətəndaşlara problemlər yaradır. Prezidentin son müşavirədə verdiyi açıqlamadan bəlli oldu ki, ölkə başçısı bu məsələ ilə bağlı artıq bir neçə müddət öncə göstəriş verib. Sözügedən məsələni aydınlaşdırmaq üçün müvafiq qurumlar məşğuldurlar. Son müşavirədə də qəbul ediləcək qərarın anonsu verilib. Bütün hallarda, burada söhbət ilk növbədə xarici valyuta ilə götürülən kreditlərdən gedir. Yəni devalvasiya ilə bağlı yaranan məzənnə fərqinin yaratdığı problem həll edilə bilər. Əsasən bu kreditlər problemli kredit hesab edilir. Ancaq ola bilsin ki, aztəminatlı ailələrin kiçik həcmdə götürdükləri kreditlər bağışlansın. Variantlardan biri bu ola bilər. Yaxud da məzənnə fərqi aşağı endirilə və yaranan fərqi dövlət ödəyə bilər. Təxminən bu istiqamətdə addımların atılması gözlənir. Gözləyək görək yekun qərar necə olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
