Dünya iqtisadiyyatında ciddi problemlər yarandığı bir vaxtda Azərbaycanda tamam əks vəziyyətin müşahidə olunması beynəlxalq miqyasda da xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Bunu ölkə iqtisadiyyatına verilən beynəlxalq qiymətləndirmələrdən də aydın sezmək olar.
Hesab edilir ki, ölkədə həyata keçirilən iqtisadi və sosial islahatlar qarşıdakı dövr ərzində Azərbaycana daha böyük uğurlar qazandıracaq. Azərbaycanda növbəti dövrdə də davamlı islahatların həyata keçiriləcəyi və bu istiqamətdə fəaliyyətin davam etdiriləcəyi nəzərə alındıqda ölkə iqtisadiyyatının daha sürətlə böyüməsi gözlənir.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, görülən işlər beynəlxalq miqyasda da yüksək qiymətləndirilir. Məsələn, "Fitch" beynəlxalq reytinq agentliyi bu il Azərbaycanda iqtisadi artımın yüksək olacağını bəyan edir. Proqnoza əsasən, bu il Azərbaycanda iqtisadi artım 3,5% təşkil edəcək: “Azərbaycanda ÜDM artımı 2018-ci ildəki 1,3%-dən bu il 3,5%-dək yüksələcək”. “Fitch”in analitikləri Azərbaycanda ÜDM artımını şərtləndirən amilləri açıqlayıb: “Şahdəniz-2” layihəsi çərçivəsində hasil olanacaq qazın ixracı və ölkənin neft sahəsində hasilatın pay bölgüsü sazişinin müddətinin uzadılması ilə bağlı investisiyaların artımı Azərbaycanda ÜDM-in artımını dəstəkləyəcək. Belə ki, “Şahdəniz-2”-də hasilatın artması karbohidrogen ixracının çoxalmasına səbəb olacaq ki, bu da əsas ticarət tərəfdaşlarında milli valyutaların dəyərsizləşməsi fonunda idxalın artımını kompensasiya edəcək. Turizm və kənd təsərrüfatı ölkənin qeyri-neft sektorunun inkişafına təkan verəcək. Rusiyadan Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsullarına tələbatın artması, dayanıqlı turizm sektoru və karbamid istehsalı zavodunun istifadəyə verilməsi qeyri-neft məhsul və xidmətlərinin ixracını stimullaşdıracaq”.
Digər beynəlxalq reytinq agentliyi olan “Standard&Poors” da Azərbaycanın iqtisadi artımının yüksək olacağını vurğulayır. Agentlik, hətta aşağı neft qiymətləri fonunda, Azərbaycan üçün orta iqtisadi göstəricilərin qeydə alınacağını proqnozlaşdırır: “ 2019-2022-ci illərdə iqtisadi artım davam edəcək və xarici balansda profisit qeydə alınacaq”. “Moody's" beynəlxalq reytinq agentliyi də ölkəmizdə görülən işləri yüksək qiyəmtləndirir. İqtisadi artımın bu il daha yüksək səviyydə olacağını bəyan edən “Moody's" bank sektorunda görülən işlərin də buna əlavə təkan verəcəyini bildirir: “Azərbaycanın bank sektoru kapitallaşma baxımından MDB-də ən yüksək göstəriciyə malikdir". Bundan əlavə, qurum Azərbaycanda iqtisadi artımın sürətləndiyini qeyd edir.
Rusiyanın məhşur “Sberbank Investment Research” analitiklərinin hazırladığı "CIS Market Daily" adlı hesabatda da qeyd olunur ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı xarici amillərə qarşı dayanıqlı olacaq və ölkənin ümumi daxili məhsulu 2019-cu ildə 3,2%-ə qədər sürətlənəcək: “Biz, ümumilikdə, Azərbaycan və Qazaxıstana səfərimiz zamanı və orada şirkət rəsmiləri, həmçinin hökümət nümayəndələri ilə keçirdiyimiz görüşlərdən sonra bu ölkələrin qısamüddətli iqtisadi perspektivlərini optimist qiymətləndiririk. Neft və qazın hasilatının artması ilə bərabər neftin bahalaşması bu ölkələrin iqtisadiyyatlarına dəstək olur, maliyyə “yastığını” artırmağa imkan verir, həmçinin xarici mövqelərini yaxşılaşdırır. Cari ildə bizim təxmin etdiyimiz kimi neftin qiymətləri bir barrel üçün 70 ABŞ dolları dəyərində olarsa, bu proseslər müşahidə ediləcək”.
Onların fikrincə, neft-qaz sektoru Azərbaycanın iqtisadi artım tempinin sürətlənməsini təmin edəcək: “2018-ci ildə neftin qiymətlərinin artması və neft-qaz hasilatı dinamikasının yaxşılaşması Azərbaycan iqtisadiyyatına dəstək olub və ÜDM artımını stimullaşdırıb. Biz Azərbaycanda ÜDM artımının investisiya aktivliyinin bərpa olunması fonunda 1,4%-dən 3,2%-ə qədər sürətlənəcəyini gözləyirik”. “Sberbank Investment Research” analitiklərinin hesablamasına əsasən, Azərbaycan hökuməti maliyyə “yastığını” artırmaq və 2018-ci ildə xarici borcu azaltmaq üçün neftin bahalaşmasından istifadə edib: "Büdcə profisitlə icra edilib, Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun aktivləri artıb və biz gözləyirik ki, cari ildə həmin hadisələr təkrarlanacaq. Çox güman ki, ölkənin xarici borcları tədricən azlacaq. Çünki hökumət və dövlət şirkətləri xarici borcun yerli borcla əvəz edilməsinə çalışır”. Monetar siyasətdə və bank sektorunun tənzimlənməsi sahəsində vəziyyət yaxşılaşıb: “Monetar siyasət daha da şəffaflaşıb. Bununla belə, bank sektoru zəif olaraq qalmaqdadır. Azərbaycanda bu sektorda böyük açıq valyuta mövqeyi qalmaqdadır”. Qeyd edək ki, Azərbaycan hökuməti 2019-cu ildə ÜDM artımının 3,6% səviyyəsində olacağını prooqnozlaşdırır. Beynəlxalq qiymətləndirmələr də məhz bu göstəriciyə yaxındır.
Tahir TAĞIYEV
