Dünya iqtisadiyyatında yaranan mürəkkəb duruma baxmayaraq, Azərbaycanda bu sahədə tamam fərqli bir vəziyyətin hökm sürməsi müşahidə olunur. Belə ki, son üç il ərzində həyata keçirilən islahatlar fonunda ölkə iqtisadiyyatının inkişafının daha dinamik hala gəlməsi, iqtisadi tərəqqi templərinin qorunub saxlanması özünü qabarıq surətdə büruzə verir.
Xüsusən də idxaldan asılılığın azaldılması, ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və qeyri-neft məhsulları ixracının genişləndirilməsi fonunda Azərbaycanın mühüm uğurlara imza atması qeydə alınır. Məhz bunların nəticəsidir ki, müşahidə edilən makroiqtisadi sabitlik ölkədə iqtisadi artıma da əlverişli şərait yaradıb. Başqa sözlə, iqtisadi artım pozitiv zonada qalmaqda davam edib. Bundan irəli gəlir ki, dünya iqtisadiyyatının ləngər vurduğu, ticarət müharibəsinin genişləndiyi ötən il ərzində Azərbaycanda ümumi daxili məhsul (ÜDM) real olaraq 1,4 faiz, o cümlədən qeyri-neft sektorunda 1,8 faiz artıb. Qeyri-neft sənayesi daha yüksək artım nümayiş etdirib ki, bu da ölkədə sənayeləşmənin sürətləndiyini, qeyri-neft sektorunun artımında ticari sektorun rolunun artdığını göstərir.
Bütün bunlar dünya miqyasında da yüksək qiymətləndirilir. Məhz belə bir vaxtda “Fitch Ratings” və “Standard and Poor's” kimi nüfuzlu beynəlxalq reytinq agentlikləri Azərbaycanın kredit reytinqini təsdiqləyib. “Fitch” agentliyi Azərbaycanın xarici və yerli valyutada uzunmüddətli kredit reytinqini “BB+” səviyyəsində təsdiq edib, reytinq üzrə proqnoz “sabit” saxlanıb. “Standard and Poor's” isə ölkəmizin xarici və yerli valyutada uzunmüddətli kredit reytinqini “BB+”, yaxınmüddətli kredit reytinqini “B” səviyyəsində təsdiqləyib, reytinq üzrə proqnozu “sabit” saxlayıb. Hesab olunur ki, belə yüksək qiymətlər nəticəsində ilk növbədə Azərbaycana yeni xarici sərmayə axınını gözləmək olar. İkinci bir tərəfdən, bu qiymətləndirmələr iqtisadi tərəqqinin bundan sonra da dinamik templə inkişaf edəcəyini göstərir.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl də Azərbaycan iqtisadiyyatına yüksək qiymət verilib. Belə ki, "Doing Business 2019" hesabatında ölkəmiz yeni rekorda imza atıb, 10 ən islahatçı dövlət siyahısına daxil edilərək dünyanın ən çox islahat aparan ölkəsi elan olunub və əvvəlki illə müqayisədə 32 pillə irəliləməklə 190 ölkə arasında 25-ci yerə, MDB ölkələri arasında lider mövqeyə yüksəlib. Elə bu günlərdə ABŞ-ın “US News and World Report” jurnalının tərtib etdiyi reytinqdə Azərbaycan iqtisadi göstəricilərinə görə 70-ci pillədə qərarlaşıb. Ölkəmiz reytinqdə biznes mühitinin açıqlığı və iqtisadiyyatın artım tempinə görə ən çox xal toplayıb. Reytinqin tərtibatçıları Azərbaycanın zəngin neft-qaz ehtiyatlarının olduğunu, buna görə də ölkədə göstəricilərin orta səviyyəni ötdüyünü, iqtisadi inkişaf tempinin və savadlılığın yüksək olduğunu vurğulayır. Həmçinin qeyd olunur ki, yaxşı göstəricilərin qorunub saxlanması işsizlik səviyyəsinin və yoxsulluğun azalması, bir çox hallarda iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, eləcə də insanların işlə təmin olunması üçün istehsal sahələrinin genişləndirilməsi ilə əlaqədardır. Region ölkələrindən Gürcüstan və Ermənistanın daxil edilmədiyi reytinqə İsveçrə başçılıq edir.
Bütün bunların ardınca “Fitch Ratings” və “Standard and Poor's” kimi nüfuzlu beynəlxalq reytinq agentlikləri növbəti dəfə Azərbaycanın iqtisadi inkişaf səviyyəsini yüksək qiymətləndiriklərini açıqlayır. “Standard and Poor's” bildirir ki, aşağı neft qiymətləri fonunda belə Azərbaycan üçün iqtisadi göstəricilər yüksək olaraq qalacaq: “2018-ci ildə zəifləməyə baxmayaraq, fiskal balans olduğu kimi qalacaq. 2019-2022-ci illərdə iqtisadi artım davam edəcək və xarici balansda profisit qeydə alınacaq”. Qurum ölkənin valyuta ehtiyatlarının da yüksələcəyini proqnozlaşdırır.
Xatırladaq ki, ötən il strateji valyuta ehtiyatları 6,5 faiz artaraq 45 milyard dollar olub. Təkcə Mərkəzi Bankın rəsmi valyuta ehtiyatları 5,5 faiz artaraq 5,6 milyard dollar təşkil edib. “Standard and Poor's” isə bildirir ki, 2019-cu ilin sonunda Mərkəzi Bankın ehtiyatları daha 460 milyon dollar və ya 7,31% artaraq 6,754 milyard dollara çatacaq: “ Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 2020-ci ildə 7,211 milyard dollar, 2021-ci ildə isə 7,671 milyard dollar olacaq”. Digər göstəricilər üzrə də Azərbaycanın iqtisadi mövqeyini yaxşılaşdıracağı vurğulanır. Bu fikri “Fitch Ratings” də bölüşür. Beləliklə, aydın görünür ki, Azərbaycanın əldə etdiyi nailiyyətlər nüfuzlu beynəlxalq qurumlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Hazırda həyata keçirilən islahatların nəticəsi isə qarışdakı dövr ərzində Azərbaycanı daha böyük uğurların gözlədiyini deməyə əsas verir.
Tahir TAĞIYEV
