Vüqar Bayramov: “Ölkəmiz özünü OPEC-in məhz bu kontekstdən çox yaxın tərəfdaşı kimi göstərib”
Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatının (OPEC) üzvləri 2019-cu ilin birinci yarısında neft hasilatını əvvəlcədən planlaşdırılan 2,5% əvəzinə, 3,04 faiz azaldacaq.
Məlumata görə, hasilatın azaldılması üzrə ən böyük həcmlər Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Küveytin payına düşür. Rusiya hasilatı sutkada 230 min barrel azaldaraq gündəlik hasilatı 11,191 mln. barrelə endirməlidir. Dünyanın ən böyük neft ixracatçısı olan Səudiyyə Ərəbistanı isə hasilatı bu ilin oktyabr ayı ilə müqayisədə 322 min barrel azaltmağı öhdəsinə götürüb ki, bu da Krallığın sutkada 10,311 mln.barrel hasil edəcəyi anlamına gəlir. İraq gündəlik hasilatı 141 min barrel azaldaraq onu 4,512 mln. barrel səviyyəsinə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 96 min barrel azaldaraq 3,072 mln. barrel səviyyəsinə, Küveyt isə 85 min barrel azaldaraq 2,724 mln. barrel səviyyəsinə salacaq.
İran, Liviya və Venesuela hasilatı azaltmamaq imkanı əldə ediblər.
OPEC-ə üzv olmayan ölkələr arasında hasilatda ən çox azalma Azərbaycan və Omanda olacaq. Bu iki ölkə 2018-ci ilin müvafiq olaraq sentyabr və oktyabr ayındakı neft hasilatını 2,5 faiz azaldacaq. Azərbaycan 2019-cu ildə hasilatı gündə 20 min barrel azaltmaqla sutkada 776 min barrel neft hasil edəcək. Omanda isə sutkalıq azalma həcmi 25 min barrel, gündəlik hasilat 970 min barrelə bərabər olacaq.
Ölkələrin əksəriyyəti üçün neft hasilatının azaldılması 2018-ci ilin oktyabr ayının səviyyəsindən hesablanacaq. Bu baxımdan sentyabrdan etibarən hesabat aparan Küveyt və Azərbaycan, eləcə də noyabrdan etibarən hesabat aparan Qazaxıstan istisna təşkil edir.
Diqqətçəkən məqam odir ki, Azərbaycan OPEC+ çərçivəsində əməkdaşlıq edərkən öz öhdəliklərinə hər zaman sadiq olub. Bunu OPEC təşkilatı da dəfələrlə xüsusu vurğulayıb. Heç şübhəsiz ki, növbəti ildə də Azərbaycan müəyyən olunmuş öhdəliyə sadiq qalacaq.
Bu baxımdan Azərbaycanın sərgilədiyi mövqeyi ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, Azərbaycanın öz öhdəliklərinə əməl etməsi tərəfdaş ölkə olaraq onun nüfuzunu artırır: “Azərbaycan OPEC-ə üzv olmayan ölkə olaraq qurumun hasilatın azaldılması ilə bağlı qərarlarında iştirak edir. Eyni zamanda, OPEC və digər uyğun qurumlar tərəfindən aparılan siyasət göstərir ki, Azərbaycan praktik olaraq hasilatın azaldılması öhdəliyinə əməl edən ölkələrdəndir. Hasilatın azaldılması ilə bağlı qərar qəbul edildikdən sonra Azərbaycan öz üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirir. Nəticə etibarilə Azərbaycan neftin dünya bazarında qiymətinin stabilləşməsində maraqlı olan ölkədir. Çünki neftin qiymətinin ucuzlaşması hasilatçı ölkələr üçün arzuedilən deyil. O baxımdan neftin dünya bazar qiymətinin tənzimlənməsi çox vacibdir. Bu baxımdan da Azərbaycan praktik olaraq OPEC-lə münasibətlərdə öz öhdəliyinə əməl edən ölkə olmaqla yanaşı, həmçinin, təşkilatın üzvü olan və olmayan ölkələrlə faydalı, qarşılıqlı marağa əsaslanan münasibətlər qurub. Bu münasibətlər də ondan xəbər verir ki, Azərbaycan, birmənalı şəkildə, beynəlxalq öhdəliklərin yerinə yetirilməsində maraqlıdır. Ötən müddətdə Azərbaycan özünü OPEC-in məhz bu kontekstdən çox yaxın tərəfdaşı kimi göstərib. O baxımdan güman olunur ki, Azərbaycanın OPEC-lə münasibətləri xüsusən də öhdəliklərini yerinə yetirmək baxımından çox vacib bir əməkdaşlıqdır. Nəticə etibarilə iki tərəf arasında öhdəlik, birmənalı şəkildə, qarşılıqlı inam və proseslərə qarşılıqlı fayda prinsipi əsasında qurulub”.
Vidadi ORDAHALLI
