Pərviz Heydərov: “Ümumilikdə, ötən il azərbaycanlı investorların xaricdəki investisiyalarının ümumi dəyəri…”
Dünyanın dinamik inkişaf edən ölkələri sırasında yer alan Azərbaycan həyata keçirilən uğurlu siyasətin məntiqi nəticələrindən biri kimi, sosial-iqtisadi tərəqqi sahəsində özünəməxsus mütərəqqi bir modelin əsasını yaradaraq, günü-gündən qüdrətlənən bir ölkəyə çevrilib.
Qazanılan uğurların miqyasının davamlı olaraq genişləndirilməsi Azərbaycanın inamla və böyük nailiyyətlərə imza atmaqla irəlilədiyi inkişaf yolunun prioritet istiqamətidir. İqtisadi cəhətdən davamlı olaraq güclənən, paralel şəkildə böyük müvəffəqiyyətlərlə nəticələnən siyasi islahatlar aparan Azərbaycan bununla həm də beynəlxalq miqyasda qazandığı nüfuzunun daha da yüksəlməsinə nail olur.
Danılmaz faktdır ki, hazırda Azərbaycan dünyanın potensial investorlarından birinə çevrilməkdədir. Elə bu səbəbdən Azərbaycan sərmayəsini gözləyən müxtəlif xarici dövlətlərin sayı durmadan artır, ölkəmizə sözügedən məsələ ilə əlaqədar ünvanlanan əməkdaşlıq təklifləri çoxalır. Böyük maliyyə imkanlarına malik Azərbaycan isə, öz növbəsində, maraqlarının təmin olunması şərtilə son bir neçə ildə ayrı-ayrı xarici ölkələrə artıq dəyəri milyardlarla dollar həcmində olan investisiyalar yatırıb.
Qoyulan bu sərmayələr Azərbaycanın iqtisadi cəhətdən daha da güclənməsinə yol açmaqla bərabər, onun ümumi maraqlarının təmin edilməsində vacib rol oynayır. Prezident İlham Əliyev bununla əlaqədar deyib ki, xaricə qoyduğumuz milyardlarla ölçülən investisiyalar Azərbaycanın maraqlarını təmin edir: “Gələcəkdə bu, bizə ondan da çox gəlir gətirəcəkdir. Çünki bütün bu investisiyalar iqtisadi amillərə söykənir. Yəni bu, kommersiya yönümlü investisiyalardır. Bilirik ki, biz ondan da çox mənfəət götürəcəyik. Ancaq bu gün yox, 5 ildən, 10 ildən sonra. Ona görə bu baxımdan həmin investisiyaların çox böyük əhəmiyyəti var. Bu, Azərbaycanın gələcəyinə qoyulan vəsaitdir. Gələcək nəsillər, bax, bu gün qoyulan o sərmayənin nəticələrini görəcəklər, biz də görəcəyik".
Azərbaycan daxili sərmayələrlə yanaşı, xarici ölkələrə də böyük həcmdə investisiyalar yatırır. Bunlardan biri və ən böyüyü oktyabrın 19-da Türkiyənin İzmir şəhərində Prezident İlham Əliyevlə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın birgə açılışını etdikləri “Star” neft emalı zavodudur. Bu zavod Türkiyədə özəl sektora yatırılan ən böyük investisiya layihəsidir. Dünyanın bir çox ölkələrində hələ də maliyyə böhranının hökm sürdüyü indiki zamanda “Star” kimi nəhəng bir müəssisənin ərsəyə gətirilməsi Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin əyani göstəricisidir. Bütün bunlar, əlbəttə ki, Azərbaycan dövlətinin həyata keçirdiyi düzgün və məqsədyönlü iqtisadi siyasət nəticəsində mümkünləşir.
Təkcə 2018-ci ildə Azərbaycan tək ölkə daxilinə deyil, xarici ölkələrə də investisiya yatırıb. Cari ildə Azərbaycan bir sıra xarici ölkələrə investisiya yatırıb. Onlardan ən böyüyü Türkiyədə açılan “Star” neft emalı zavodudur.
Son bir il ərzində Azərbaycanın xarici ölkələrə yatırdığı sərmayə haqqında danışan iqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, 2017-ci ildə Azərbaycandan xaricə birbaşa investisiyanın həcmi isə 2016-cı illə müqayisədə 0,4 azalaraq 2 mlrd. 564 mln. dollar olub. Ümumilikdə, ötən il azərbaycanlı investorların xaricdəki investisiyalarının ümumi dəyəri 22,059 milyard dollara bərabər olub: “2018-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində isə Azərbaycandan 2 milyard 103 milyon dollar həcmində kapital xaricə çıxarılıb. Bu rəqəm ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 16 milyon 800 min dollar çoxdur. Ölkəmizin ən çox investisiya yatırdığı ölkələr Türkiyədir, Gürcüstandır. 2018-ci ildə baş verən ən mühüm müsbət iqtisadi hadisələr sırasına ölkəmizdən kənarda 6,3 milyard dollarlıq vəsait yatırılaraq, ilk nəhəng emal müəssisəsinin Türkiyədə açılması oldu. “Star” zavodunun təməli 7 il qabaq, 2011-ci ildə qoyulmuşdu. Zavod İzmir şəhərinin Əliağa rayonunda, “Petkim” neft-kimya kompleksinin ərazisində inşa edilib. “Star” zavodunun ümumi neft emalı gücü 10 milyon ton təşkil edəcək ki, müəssisənin əsas xammal tədarükçüsü kimi SOCAR özü çıxış edəcək. SOCAR-ın inşa etdiyi bu zavodda bu ilin avqust ayından etibarən sınaq məqsədilə artıq ilk xam neft də emal olunmuşdu. Və bu neft də məhz bizim 80 min ton “Azeri Light” markalı neft olmaqla, ölkəmizdən çatdırılıb. Təbii ki, havayı deyil.
Ümumiyyətlə, zavodun hər iki tərəf üçün böyük xeyri olacaq. Türkiyə bu zavodun işə düşməsilə bir sıra mühüm enerji daşıyıcıları məhsullarının kənardan idxalından asılılıqdan qurtulacaq. Ölkəmizə gəldikdə, birincisi, xaricə ixrac etdiyimiz neftimizin bir hissəsi üçün stabil bir alış yeri qazandıq. “Star” neft emalı zavodunda hər il 10 milyon ton xam neft emal olunacaq. Bu, qiymətlərdən asılı olaraq, ildə 300-400 milyon dollar arası təmiz gəlir deməkdir. İkincisi, istehsal olunacaq neft məhsullarının satışından əlavə gəlir əldə olunacaq. Və bu sahədə qardaş ölkənin daxili bazarında, bir növ, söz sahibi olacağıq. Üçüncüsü isə, SOCAR-ın istənilən halda gəlirləri artacaq ki, bu da ölkəmizin dövlət büdcəsinə ödəmələri genişləndirəcək. Ümumiyyətlə, Türkiyə tərəfinin neft məhsulları idxalında hər il 1,5 milyard dollar məbləğində qənaətə nail olacağı bilavasitə SOCAR-ın gəlirinin artması ilə müşahidə olunacaq. Təsadüfi deyil ki, növbəti mərhələdə əlavə olaraq hələ 700 milyon dollar da yatırım ediləcək. Bu, dayanıqlı və yüksək gəlirə nail olmaq üçün ediləcək”.
Günel CƏLİLOVA
