Cənubi Qafqazda artıq Azərbaycanı özünün əsas müttəfiqi qismində görən şimal qonşumuz üçün hazırda əsas prioritetlərdən biri ölkəmizlə iqtisadi müstəvidə əməkdaşlığı daha da genişləndirməkdir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova da vurğulayır ki, ölkəsinin Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlərin inkişafı ilə bağlı böyük planları var: “Ümid edirik ki, gələn il tərəfdaşlarımız, müttəfiqlərimiz və dost ölkələrlə münasibətlərimiz uğurla inkişaf edəcək. Bizim xüsusilə Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlərin inkişafı ilə bağlı böyük planlarımız var”.
Ümuiyyətlə, Kremlən müxtəlif sahələr üzrə Bakı ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlı tərəf olduğunu gizlətmir. İndiki şəraitdə Moskvanın xüsusi diqqət mərkəzində yer alan məqam iqtisadi müstəvidə münasibətləri daha da genişləndirməkdir. Bu xüsusda Rusiya üçün prioritet məsələlərdən biri ölkəmiz üzərindən dünya bazarlarına daha çox yükün çıxarılmasına nail olmaqdır. "Şimal-Cənub" dəhlizi işə düşdükdən sonra bu xüsusda daha genişmiqyaslı işlərin görülməsi nəzərdə tutulur. Belə bir vaxtda isə bəlli olub ki, Azərbaycan, İran və Türkiyədən Rusiyaya meyvə və tərəvəz tədarükünü nəzərdə tutan logistik mərkəz bu ilin sonunadək ilk yükləri qəbul edəcək. 2019-cu ildə mərkəz vasitəsilə 1 milyon tona qədər məhsul tədarükü planlaşdırılır. Həmin yüklər məhz Azərbaycan üzərindən Rusiyaya daşınacaq. Həştərxan vilayətinin beynəlxalq və xarici iqtisadi əlaqələr naziri vəzifəsini müvəqqəti icra edən Denis Afanasyev qeyd edib ki, Azərbaycanın "KDY Logistics" şirkəti layihənin hazırlanma mərhələsini demək olar ki, başa çatdırıb: "Azərbaycan, Türkiyə və İranla razılaşdırmalar aparılıb. Bu ilin sonunadək dəmir yolu nəqliyyatı ilə məhsulun birinci partiyasının gəlməsini gözləyirik. Gələn il ərzində mərkəz vasitəsilə Azərbaycan, Türkiyə və İrandan 1 milyon tona yaxın yük tədarük olunacaq. Hazırda bu ölkələrdən meyvə və tərəvəz, əsasən dəniz yolu ilə çatdırılır ki, bu da rütubətin çox olması səbəbindən məhsulun xarab olmasına gətirib çıxarır. Məhsulun xüsusi dəmir yolu nəqliyyatı ilə daşınması bu problemin həllinə kömək olacaq. Layihənin reallaşdırılması regionda 3 minə yaxın iş yerinin yaradılmasına imkan verəcək". Qeyd edək ki, Həştərxanda dəmir yolu mərkəzinin yaradılması ilə Azərbaycanın "KDY Logistics" şirkəti Rusiya Dəmir Yolları ilə birgə məşğul olur. Logistika mərkəzi Kutum stansiyasında 50 hektar sahədə yaradılır. Şəbəkə məhsulların daşınmasına çəkilən xərclərin və çatdırlıma müddətinin azaldılmasına şərait yaradacaq.
Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərlə bağlı Rusiyanın daha bir mühüm qərarı tariflərlə bağlıdır. Belə ki, "Rusiya Dəmir Yolları" ASC Azərbaycan istiqamətində taxıl yüklərinin daşınmasına endirim tətbiq edilməsinə qərar verib. Azərbaycanla sərhəddə yerləşən Samur stansiyasından keçməklə Böyük Kəsik (Azərbaycan) - Qardabani (Gürcüstan) sərhəd keçidinə doğru hərəkət edən yüklərin daşınmasına 2019-cu il yanvarın 1-dən 2020-ci il dekabrın 31-dək 50% endirim tətbiq olunacaq.
Eləcə də "tarif dəhlizi" çərçivəsində qərarlardan biri ölkə xaricinə göndərilən metallurgiya müəssisələrinin məhsullarına aiddir. Yuxarıda qeyd olunan istiqamətdə hərəkət edən yüklərin daşınmasına 2020-ci il dekabrın 31-dək 50% endirim tətbiq olunacaq. "Rusiya Dəmir Yolları" ASC bildirir ki, onlar iki il müddətinə götürülür ki, bu da yükdaşımalar üçün nəqliyyat xərclərinin proqnozlaşdırılmasını təmin edəcək və gələcək üçün malların daşınma həcmini sabit tutacaq. Bütün bunlar Rusiyanın Azərbaycan üzərindən daha çox məhsul daşımasını təmin edəcək. Dövlət Dumasının deputatı, Rusiya-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri Dmitri Savelyev baş verənləri həm də iki ölkə rəhbərinin fəaliyyətinin nəticəsi kimi qiymətləndirir: "Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev bu ilin sentyabrında Soçidə görüşəndə bir sıra sənədlər imzalayıblar. Bu sənədlərdən biri Rusiya-Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlığının prioritet istiqamətləri haqqında Birgə Bəyanatdır. Bu sənəd əsasında beş yol xəritəsi işlənib hazırlanıb. Həmin xəritələrdə ticarət, nəqliyyat, büdcə-vergi sektorunun rəqəmsallaşdırılması və müştərək müəssisələrin yaradılması, habelə humanitar əməkdaşlıq sahələrində ölkələrimizin qarşılıqlı fəaliyyəti ətraflı şərh edilib. Ölkələrimizin başçılarının qarşıya qoyduqları əsas vəzifələrdən biri kənd təsərrüfatı məhsulları ticarətini genişləndirməkdir. Rusiya bazarı Azərbaycan malları mağazalarının açılmasına hazırdır. Energetika sahəsində “Rosneft” və SOCAR şirkətləri Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunun dibinin - “Qoşadaş” yatağının və Abşeron yarımadasında dənizin dayaz sulu hissəsinin şimalındakı yataqların neft və qaz potensialının birgə öyrənilməsi barədə saziş imzalayıblar. “Yaşma-Dərbənd” ikinci dövlətlərarası elektrik ötürücü xəttinin tikintisi planlaşdırılıb ki, bu da Rusiya ilə Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyinə öz töhfəsini verməlidir.
Nəqliyyat sahəsində “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinə xüsusi diqqət yetiriləcək. Bu dəhliz nəinki Rusiya ilə Azərbaycanın tranzit imkanlarını xeyli artıracaq, həm də ticari-iqtisadi əlaqələri genişləndirəcək. Hazırda nəqliyyat dəhlizinin ayrı-ayrı hissələrində işlər aparılır. Məsələn, gələn il sərhəddəki Samur çayı üzərindən birgə körpünün inşasını başa çatdırmaq, habelə “Yaraq-Qazmalar” sərhəd məntəqəsinin buraxılış qabiliyyətini artırmaq üçün onu yenidən qurmaq nəzərdə tutulur”. O qeyd edir ki, qarşıdakı dövr ərzində Rusiya və Azərbaycan iqtisadi sahədə daha sıx əməkdaşlığa başlayacaq.
Tahir TAĞIYEV
