Gələn il ərzində Azərbaycan və Rusiya arasında qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin həcminin əhəmiyyətli dərəcədə artması gözlənilir. Belə görünür ki, şimal qonşumuz Azərbaycandan daha böyük həcmdə məhsul idxal etməkdə maraqlı tərəfdir. Bura ilk növbədə aqrar sahədə istehsal edilən məhsullar aiddir. Amma Rusiya digər istiqamətlər üzrə də əməkdaşlığı genişləndirməkdə maraqlıdır. Bütün bunlar isə iki başlıca məqamla bağlıdır.
Əvvəla, Azərbaycan Rusiya ilə ötən illər ərzində etibarlı partnyor olduğunu sübut edə bilib. Digər tərəfdən, indinin özündə Kreml üçün yeganə etibarlı müttəfiq qismində yenə də Azərbaycan çıxış edir.
İkinci mühüm səbəb isə Rusiya ilə Qərb arasında dərinləşən ziddiyyətlər, bitməyən sanksiyalar savaşıdır. Bu arada ABŞ Dövlət Departamentinin Ukrayna üzrə xüsusi nümayəndəsi Kurt Volker bildirib ki, ölkəsi Kerç boğazında baş verən insidentlə bağlı Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edə bilər: "Biz fəaliyyətlərimizi yaxşı şəkildə koordinasiya etdiyimizə əmin olmaq üçün Almaniya, Fransa və digər Qərb müttəfiqlərimizlə danışıqlar aparırıq". O, ABŞ və Avropa İttifaqı ölkələrinin limanlarını rus gəmiləri üçün bağlaması ehtimalını istisna etməyib və Rusiyaya qarşı növbəti iki ay ərzində bir sıra tədbirlərin görülə biləcəyini vurğulayıb. Qeyd edək ki, Rusiyanın hərbi gəmiləri Azov dənizinin Kerç boğazında Ukrayna donanmasına aid 3 gəmiyə ölkənin su sərhədini pozması ittihamı ilə atəş açmışdı. Nəticədə 6 ukraynalı əsgər yaralanmışdı. Rusiya Ukrayna gəmilərini və 24 nəfərlik heyətini əsir götürərək Krımdakı bazasına aparmışdı. Bütün bunlar fonunda isə Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyaların müddətini daha 6 ay uzadıb. Məhz belə bir vəziyyətdə Rusiya iqtisadi əməkdaşlığını digər istiqamətlərdə genişləndirməyə çalışır və bu fonda Kremlin iqtisadi müstəvidə can atdığı ölkələrdən biri də məhz Azərbaycandır.
Qeyd edək ki, 2017-ci ildə Rusiya ilə Azərbaycan arasında mal dövriyyəsi təqribən 35 faiz artaraq 2,5 milyard dollara çatıb. 2018-ci ilin on ayının yekunlarına görə isə 1,99 milyard dollar təşkil edib ki, bu da ötən ilin analoji dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 20 faizdən çoxdur. Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının deputatı, Rusiya-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri Dmitri Savelyev bildirib ki, perspektivdə Rusiya və Azərbaycan əmtəə dövriyyəsinin 10 milyard dollara qədər artmasına nail olmaq niyyətindədir: “Azərbaycan Rusiya iqtisadiyyatına bir milyard dollardan çox, Rusiya isə Azərbaycan iqtisadiyyatına 4,2 milyard dollardan çox sərmayə yatırıb. Rusiyanın investisiyaları, ilk növbədə, aqrar sahəyə yönəldilib, çünki nəhəng Rusiya bazarı Azərbaycandan çox böyük həcmdə kənd təsərrüfatı məhsulları qəbul edə bilər. Azərbaycanın sərmayələri isə əsas etibarilə Rusiya ərazisində daşınmaz əmlak və ticarətə istiqamətlənib“.
Savelyev onu da bildirib ki, ölkə başçılarının qarşıya qoyduğu əsas vəzifələrdən biri kənd təsərrüfatı məhsulları ticarətini genişləndirməkdir: “Görülən tədbirlər nəticəsində Azərbaycanın 20-dən çox müəssisəsi Rusiyaya maneəsiz ət və süd məhsulları ixrac etmək hüququ qazanıb. 2018-ci ilin birinci yarısında Azərbaycandan Rusiyaya meyvə idxalı 70,6 faiz, tərəvəz idxalı 10,3 faiz artıb. İstixana təsərrüfatlarının tikintisi və istismarında ixtisaslaşan Azərbaycan mütəxəssisləri Nevinnomıssk şəhərində istixana şəraitində tərəvəz yetişdirilməsi üzrə birgə layihə həyata keçirirlər. Qarşılıqlı təchizatların həcmi də artır. Təkcə Stavropol diyarı hər il Azərbaycana bir milyon tondan çox taxıl satır. Rusiya bazarı Azərbaycan malları mağazalarının açılmasına hazırdır. Gələn il Moskvada iki Azərbaycan şərab evinin, daha sonra Yekaterinburq və Sankt-Peterburqda belə şərab evlərinin açılışı planlaşdırılır“. Bütün bunlar onu göstərir ki, qarşıdakı dövr ərzində Rusiya istiqamətində Azərbaycanın ixracı daha da artacaq.
Bu fonda Kreml üçün ən maraqlı məqamlardan biri də Azərbaycanla qarşılıqlı ticarəti milli valyutalar üzərindən həyata keçirməkdir. Rusiya prezidentinin müşaviri Sergey Qlazev də bu xüsusda Azərbaycanı Rusiya ilə ticarətdə dollardan imtina etməyə çağırıb. Qlazev bildirib ki, Amerika valyutası dünya üçün çox təhlükəli olub və Vaşinqton ondan xoşu gəlməyən ölkələrə qarşı silah kimi istifadə edir. Putinin müşavirinin fikrincə, bu gün dollar Rusiya ilə Azərbaycan, o cümlədən digər MDB ölkələri arasında qarşılıqlı alış-verişdə tamamilə qeyri-məqbul valyutadır və ondan imtina etmək lazımdır: “Dollar təhlükəli valyutaya çevrilib. Bizim partnyorlarımızla münasibətlərdə dollardan istənilən istifadə siyasi risqlər yaradır”. Ekspertlər bildirir ki, əslində, qarşılıqlı ticarətdə dollardan tədricən imtina mümkündür. Onsuz da artıq ticarətin hələlik az da olsa müəyyən hissəsinin milli valyutalar üzərindən həyata keçirilməsi prosesi baş verir. Qarşıdakı dövr ərzində isə bu həcmin daha da artması gözlənir.
Nahid SALAYEV
