Rüfət Quliyev: “Bu gün özəl klinikalarda çalışan həkimlərin aylıq gəliri, heç də göstərildiyi kimi, 130-200 manat deyil” Pərviz Heydərov: “Özəl klinikaların aylıq dövriyyəsinin müəyyən edilməsi üçün xüsusi mexanizm tətbiq olunmalıdır”
Ölkədə fəaliyyət göstərən özəl klinikalarla bağlı narazılıq günü-gündən artır. Özəl klinikalarda çalışan həkimlər xəstələrini dövlət tibb müəssisəsinə deyil, məhz bu tibb müəssisələrinə dəvət edirlər. Danılmaz faktdır ki, özəl xəstəxanalarda müayinə, müalicə, cərrahi əməliyyat və digər prosedurlar dövlət tibb müəssisəsi ilə müqayisədə çox bahadır. Bu adi bir haldır.
Özəl xəstəxanalarda qiymət bahalığı bir yana, həmin klinakalar xəstədən hər hansı bir prosedur üçün aldığı pulun müqabilində çek verməməsi halları da geniş yayılıb.
Açıqlanan rəsmi məlumatlara görə, özəl xəstəxanalar vergidən yayınırlar. Bu günlərdə Vergilər Nazirliyi özəl xəstəxanalarda yoxlamalar həyata keçirib. Xronometraj metodu ilə müşahidəsi yekunlaşdırılmış obyektlər üzrə 2018-ci ilin 9 ayı üzrə cari bəyannamədə göstərilən orta günlük dövriyyə məbləği 2,4 dəfədən çox artıb. Belə ki, əldə edilmiş sənədlər üzrə aparılmış təhlillər zamanı əvvəlki dövriyyələrin 3,2 dəfə və ya təxminən 231 milyon manata yaxın gizlədildiyi aşkar edilib.
Əməkhaqqı üzrə ödəmələrin yayındırılması halları müəyyən edilən 22 vergi ödəyicisi üzrə 2018-ci ilin 9 ayında bəyannamələrdəki məbləğlərinin real göstəricilərə nisbətən 7,6 dəfə az əks olunduğu aşkarlanıb.
Hətta bəzi özəl tibb müəssisələrinin rəsmi sənədlərində həkimlərə verilən aylıq əməkhaqqı məbləği 130-490 manat göstərilməsinə baxmayaraq, bu məbləğin bir sıra hallarda on minlərlə manatarası olduğu təsdiqini tapıb.
Bundan başqa, xəstəxanalardan müayinə üçün göndərilən həkimlərə xəstə tərəfindən ödənilən məbləğlərdən müəyyən faiz şəklində vəsaitlərin ödənildiyi halları da öz təsdiqini tapıb. Bəzi klinikalarda tanınmış həkimlərin gəlirlərinin əməliyyatdan daxil olmuş məbləğlərin 50-70%-ni əhatə etdiyi aşkar edilib. Aparılan yoxlamalar özəl tibb müəssisələrində qeyri-rəsmi əməkhaqlarının geniş tətbiq edilməsini bir daha təsdiq edib.
Apardığımız araşdırma zamanı məlum oldu ki, özəl xəstəxanalarda çalışan həkimlər tərəfindən qəbul və müayinələrin qiyməti hər il bahalaşır.
Özəl klinikalarda çalışan uzman həkimlərin qəbul və müayinəsi 50-90 manat arasında dəyişir. Nəzərə almaq lazımdır ki, gün ərzində həkim qəbuluna yazılmaq üçün yüzlərlə vətəndaş müraciət edə bilər. Onu da bildirək ki, qəbula 15 gün, bəzən də 1 ay əvvəl yazılmaq lazımdır. Hətta bu halda belə gün ərzində növbə gözləməli olursan. Demək olar ki, həmin həkimlər bəzən gün ərzində 50-dən artıq xəstə qəbul edirlər.
Onu da qeyd edək ki, hazırda ən çox müraciət edilən həkimlər ginekoloqlar, pediatrlar, oftalmoloqlar, uroloq, estetik cərrahlardır. Onların qəbuluna düşmək elə də asan məsələ deyil.
Özəl klinikalarda həyata keçirilən cərrahi əməliyyatların qiyməti isə 1000-dan başlayır. Təbii ki, əməliyyatın ağırlığından asılı olaraq qiymət də yüksəlir. Bu gün xəstəxanalarda ən çox qeysəriyyə əməliyyatı həyata keçirilir. Qeysəriyyənin qiyməti isə 1200 -2200 manat arasında dəyişir. Gün ərzində azı 10 xəstə qeysəriyyə əməliyyatı olarsa, o zaman həmin özəl xəstəxananın günlük gəliri tək qeysəriyyə əməliyyatından 12000-22000 manat olacaq. Digər əməliyyatların qiyməti isə, qeyd etdiyimiz kimi, növündən asılı olaraq dəyişir.
Özəl xəstəxanalarda baş verən qanun pozuntuları ilə bağlı mütəxəssislərə müraciət etdik.
Millət vəkili Rüfət Quliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etd ki, özəl klinikalarla bağlı Vergilər Nazirliyi fiskal siyasət həyata keçirib: “Problemin həll olunması üçün aidiyyəti qurumlar tərəfindən özəl klinikaların dövriyyəsi tam olaraq müəyyən olunmalıdır. Onların gəliri dəqiqləşəndən sonra, bir qayda olaraq, büdcəyə müəyyən məbləğdə vergi ödənilməlidir. Bunun üçün xüsusi mexanizm tətbiq olunmalıdır. Bu sahədə ortaq qərar vermək üçün ilk öncə özəl klinakaların rəhbərləri Vergilər Nazirliyinin nümayəndəsi, parlament təmsilçiləri ilə görüşüb yaranmış vəziyyəti müzakirə etməkdə maraqlı olmalıdırlar”.
Millət vəkili onu da vurğuladı ki, bu gün özəl klinikalarda çalışan həkimlərin aylıq gəliri, heç də göstərildiyi kimi, 130-200 manat deyil: “Özəl xəstəxanalarda qəbul və müayinə üçün xəstədən pul istənilir. Hər xəstədən azı 30-50 manat arasında pul alınsa, onların gəliri daha yüksək olar. Bu səbəbdən də hesab edirəm ki, özəl xəstəxanaların dövriyyəsinin tam müəyyən olunması üçün xüsusi proqram hazırlanmalıdır”.
İqtisadçı-ekspert Pərviz HHHHikmjeydərov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, əməkhaqlarının gizlədilməsi faktı ən çox özəl sektorda qeydə alınır. Bu hala özəl klinikalarda da geniş rast gəlinir: “Özəl tibb müəssisələrinin dövriyyələrinə nəzarət etmək mümkün deyil. Həmin xəstəxanaların aylıq dövriyyəsinin nə qədər təşkil etdiyi tam olaraq bəlli deyil. Onlar aylıq gəlirini gizlədir. Özəl klinikaların aylıq dövriyyəsinin müəyyən edilməsi üçün xüsusi mexanizm tətbiq olunmalıdır”.
Ekspertin sözlərinə görə, özəl xəstəxanalarda çalışan həkim heyətinin aylıq gəliri tam olaraq açıqlanmır. Həkimlərin nəinki aylıq, hətta gün ərzində xəstələrdən əldə etdiyi gəlir gizlədilir. Təbii ki, belə olan halda, ödənilən verginin məbləği də az olur: “Bu kimi halların qarşısını almaq üçün özəl klinikalara münasibət dəyişməlidir. Əhali özəl klinikaya deyil, dövlət xəstəxanalarına müraciət etməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
