Ölkədə nəqliyyat sahəsində yaradılan əlverişli inrastruktur Azərbaycan üzərində yükdaşımalara beynəlxalq miqyasda getdikcə daha böyük marağın yaranmasına gətirib çıxarmaqdadır. Xüsusən də Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun işə düşməsi ilə Azərbaycan vasitəsilə dünya bazarlarına məhsul çıxarmaq istəyənlərin sayında artım müşahidə olunur. Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Dmitri Savelyev bunu təbii hal sayır.
O, Bakı-Tiflis-Qarsın “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizi üçün də böyük əhəmiyyət kəsb etdiyini qeyd edir: “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizini əsrin layihəsi adlandırmaq olar. Axı, “Şimal-Cənub” dəhlizi faktiki olaraq Süveyş kanalına alternativ təşkil edir. Onun Hindistanın Mumbai limanından bizim Sankt-Peterburqa qədər 7,2 min kilometr məsafədə uzanan quru və dəniz marşrutları ilə yüklər təxminən 30-40 faiz daha sürətlə daşınacaq. Azərbaycan marşrutun istifadəyə verilməsi üçün infrastruktur üzərində işləri başa çatdırıb. Bundan başqa, Azərbaycan tərəfi İran Astarasında terminal istifadəyə verib və qonşu ölkəyə Xəzərin sahillərlinədək uzanacaq Rəşt-Astara dəmir yolu xəttinin çəkilməsi üçün kredit ayırıb. Digər irimiqyaslı layihə ötən il istifadəyə verilmiş Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttidir. Bu, açıq dənizlərə çıxışı olmayan Azərbaycana Avrasiyanın ən böyük logistika hablarından birinə çevrilmək imkanı verir. Xüsusən, bir neçə ay əvvəl açılışı olmuş Abşeron Logistika Mərkəzi vaxta qənaət etməyə və yükdaşıma şirkətlərinin nəqliyyat xərclərini azaltmağa imkan verir. Ələt qəsəbəsində tikintisi davam edən Beynəlxalq Dəniz Limanı da bu məqsədlərə xidmət edir və regionda avtomobil, dəmir yolu və dəniz yollarının kəsişmə məntəqəsi olacaq”.
Qeyd edək ki, artıq Bakı-Tiflis-Qars vasitəsilə Rusiyadan taxıl daşınmasına start verilib. Beləliklə, Azərbaycanın təşəbbüsü, məqsədyönlü siyasəti və xüsusi səyləri ilə həyata keçirilən Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsi təkcə Asiya ilə Avropa arasında yox, eyni zamanda, region ölkələri arasındakı yükdaşımalar üçün də böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu arada mühüm hadisələrdən biri Lapis-Lazuli marşrutu üzrə yükdaşımlara start verilməsinin gözlənilməsidir. Türkmənistan Dövlət Teleradiosunun məlumatına görə, yaxın günlərdə Əfqanıstanın Herat şəhərindən Lapis-Lazuli marşrutu üzrə pilot reysinin yerinə yetirilməsi gözlənir. Heratdan Turqundi stansiyasına yola düşəcək qatar Türkmənistanın Sərhədabad şəhərinə, sonra bütün ölkənin ərazisindən keçərək Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanına çatacaq. Daha sonra o, Xəzər dənizi ilə Azərbaycana yola salınacaq. Buradan onun Bakı-Tiflis-Qarsla yeni bazarlara çıxarılması gözlənir.
İlk sınaq reysinin həyata keçiriləcəyi Lapis-Lazuli marşrutu layihənin üzv ölkələrinə regional və kontinental ticarət bazarlarına çıxışları şaxələndirmək imkanı verəcək. Bu da, öz növbəsində, həm bu dəhliz vasitəsilə yük daşıyan ölkələrin, həm də ərazisindən malların tranziti üçün istifadə olunacaq dövlətlərin iqtisadi inkişafına səbəb olacaq. Xatırladaq ki, Lapis-Lazuli marşrutuna dair Saziş 2017-ci il noyabrın 15-də Əfqanıstan, Türkmənistan, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında Əfqanıstana dair yeddinci regional iqtisadi əməkdaşlıq konfransında imzalanıb. Bu sənədin reallaşdırılması regionun iqtisadi inteqrasiya səviyyəsini yüksəltməyə, ticarətin həcmini əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa xidmət edir. Lapis-Lazuri beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi həmin marşrut üzrə yükdaşımaların həcmini artırmaq üçün yeni imkanlar yaradır. Lapis–Lazuli dəhlizi Əfqanıstan-Türkmənistan-Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə marşrutu üzrə yükdaşımaların həcmini artırmaq üçün mühüm zəmin formalaşdırır. Eyni zamanda, bu nəqliyyat dəhlizi geniş geoiqtisadi məkanda, o cümlədən Mərkəzi və Cənubi Asiyada, Xəzər, Qara dəniz, Aralıq dənizi hövzələrində əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə kömək edəcək.
Əfqanıstanla yanaşı, hazırda Türkmənistan tərəfi də Mərkəzi və Cənubi Asiya regionlarını, Xəzər dənizi, Qara dəniz və Aralıq dənizi hövzələrini əhatə edən geniş geoiqtisadi məkanda səmərəli qarşılıqlı fəaliyyətin möhkəmlənməsinə şərait yaradacaq Lapis-Lazuli dəhlizinin yaradılmasına xüsusi əhəmiyyət verir. Bununla əlaqədar Aşqabad nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirəsi, hərtərəfli işlənməsi və vaxtında həll olunması üçün Türkmənistan-Azərbaycan hökumətlərarası komissiyasının yaradılması üzrə tədbirlər görülməsini sürətləndirib. Əfqanıstan isə bəyan edir ki, Azərbaycandan keçməklə Lapis-Lazuli marşrutu ilə Avropaya ilk yük daşımalarına başlamaqda maraqlıdır. Bu marşrutla Türkmənistandan keçən yüklər Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu ilə Avropaya daşınacaq. İlkin məlumatlara əsasən, yüklər əsasən xalça və dərman bitkilərindən ibarət olacaq. Digər tərəfdən, bu marşrutun işə düşməsi İslam ölkələri arasında iqtisadi inteqrasiyanı daha da dərinləşdirəcək. Azərbaycan isə sözügedən prosesdə maraqlı olduğunu bundan öncə də dəfələrlə bəyan edib.
Tahir TAĞIYEV
