Dollara qarşı genişlənən müharibənin Azərbaycana da dəxli var

Tarix: 02.09.2014 / 06:05
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, təxminən üç ay əvvəl Rusiya və Çin ticarətdə ABŞ dollarından istifadə edilməyəcəyinə dair qərarlarını açıqlayıblar. Rusiyanın VTB bankı ilə Çin bankı arasında bununla bağlı razılaşma əldə olunub. Xatırladaq ki, rəsmi Moskva və Pekin uzun müddət idi iki ölkə arasındakı ticarətdə ABŞ dollarının dominantlığına son qoymaq istəyirdi.
Ukrayna hadisələrinə görə ABŞ-ın Rusiyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməsi rəsmi Moskvanın belə addım atmasını daha da sürətləndirdi. Rusiya və Çin arasında əldə olunan razılığa görə, hazırda ticarətdə rubl və yuandan istifadə edilir. Tərəflərin bu istiqamətdə atdığı addımlar isə artıq presedentə çevrilir.
Məsələ burasındadır ki, İran və Rusiya Ortaq Ticarət Birliyinin sədri Əsədullah Əsgəroladi iki ölkə arasındakı ticarətdə dollar yerinə rubl və rialı istifadə etməyi qarşıya məqsəd qoyduqlarını açıqlayıb. İranlı sahibkarların son vaxtlar Rusiya bazarına girmək üçün danışıqları davam etdirdiklərini qeyd edən Əsgəroladi bildirib: "Rusiya bazarlarına girmək üçün iki təməl problem söz mövzusudur, bunlardan biri iki ölkə arasında nəqliyyat məsələsi, digəri valyuta transferi problemidir. İki ölkə arasındakı ticarətdə dollar yerinə rubl və rial istifadə etməyi hədəfləyirik". Moskva ticarətdə dolların yerinə digər valyutalardan, o cümlədən rubldan istifadə olunmasına, əslində, çoxdan maraq göstərir. Ukrayna hadisələri fonunda Qərbin sanksiyaları isə Kremlin bu istiqamətdə atdığı addımların sürətlənməsi ilə müşayiət olunmaqdadır. İran da qeyd olunan prosesdə maraqlı tərəf kimi çıxış edir. Bundan əvvəl isə İran və Çin dollardan imtina edib. İslam ölkəsi Çinə satdığı neftin əvəzində yuan alır. Yeni valyutaya keçid ABŞ-ın qadağaları ilə bağlıdır. Tehran aldığı yuanları Çin məhsullarının idxalı və xidmətlərində istifadəyə yönəldir. Son vaxtlar Çin hər il İrandan 30 milyard dollarlıq neft alır. Bu alış-veriş əsasən barter şəklində reallaşdırılır. Çindən əvvəl isə İran neftinə görə milli valyuta ilə ödənişləri Hindistan etmişdi. Bütün bunlar da dolların işlək valyuta kimi dövriliyinə ciddi xələl gətirir. Bu prosesdə hazırda ən maraqlı tərəflərdən biri də Çindir. ABŞ-dan sonra dünyanın ikinci ən nəhəng iqtisadiyyatı hesab olunan Çinin həm də Yaponiya, Braziliya, Hindistan və Rusiya ilə belə bir razılaşması var. Adları qeyd edilən ölkələrin Çinlə birtərəfli əməkdaşlıq müqavilələri artıq uzun müddətdir ki, var. Hesab olunur ki, dünyanın ən güclü inkişaf edən və enerjiyə hər kəsdən çox ehtiyac duyan ölkəsi olan Çin bir nömrəli neft alıcısına çevrilib. İndi Çin hökuməti ABŞ-ın iqtisadiyyatının ildən-ilə neftdən asılılığını azaltmasını da özünə təhlükə kimi görən neft ixrac edən ölkələri öz tərəfinə çəkməklə qüvvələr balansını öz xeyrinə dəyişməyə çalışır. Ekspertlər qeyd edir ki, Birləşmiş Ştatların yaxşı iqtisadi vəziyyəti bütün dünyanın dollardan istifadə etmək məcburiyyətində olması ilə izah olunur. İndi ABŞ dolları dünya ehtiyat valyutası kimi öz mövqeyini itirərsə, bunun Amerika iqtisadiyyatı üçün nəticələri çox ağır olacaq. Dolların qiymətinin əsas hissəsi onun neft sahəsi ilə bağlılığından irəli gəlir. Bu monopoliya öz həyatını başa vurarsa, eyni aqibət dolların dəyərini də gözləyəcək. Eyni zamanda gözlənir ki, dollar zəifləsə, qızıl bahalaşacaq. Kağız pullarla bağlı yaranan qeyri-müəyyənlik həmişə qızıl üçün əlverişli şərait yaradır. Borcların getdikcə böyüməsi səbəbindən Amerika hökuməti dolların zəifləməsinin qarşısını almaq üçün bu ildən sərt addımlar atır. Lakin dollara qarşı bilərəkdən edilən gedişlər ciddi problemlərə yol açır. Belə vəziyyət ticarəti dollarla aparan ölkələr üçün də müəyyən narahatlıqlar yaradır.
Bu fonda neft satışı ilə məşğul olan ölkə kimi Azərbaycanın da bu prosesdən narahatlıq duyması təbii qarşılanmalıdır. Düzdür, rəsmi Bakı hələlik belə məlumatlar ətrafında hər şansı şərh vermir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, dollardan imtina edilməsi, neft ixrac edən bir ölkə kimi, Azərbaycana mənfi təsir etməyəcək. Çünki Neft Fondunun və Mərkəzi Bankın ehtiyatları yaxşı diversifikasiya olunub. Lakin o da faktdır ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının tərkibində və yerləşdirilməsində hələ də dollar üstünlük təşkil edir. Digər tərəfdən, Rusiya və İran kimi qonşu ölkələr də Azərbaycanla ticarəti dollarla deyil, milli valyutalarla aparmaqda iddialıdır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...