Dörd aydan sonra tupikə yaxınlaşan banklarda qorunmayan əmanətlər təhlükə qarşısında...

Tarix: 02.09.2014 / 04:02
Bölmə: İqtisadiyyat

Cari ilin sonuna az müddət qalmış xüsusi diqqət cəlb edən məsələlərdən biri də banklara yatırılan əmanətlərlə bağlıdır. Xatırladaq ki, ilin sonunadək bütün banklar nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdırmalıdır. Amma hələ də bankların hamısının bu tələblərə əməl edəcəyi böyük sual altındadır. Bu fonda isə bağlana biləcək banklarda batması qaçılmaz olan əmanətlərin də miqdarı arta bilər.
Təbii ki, söhbət sığortalanmayan əmanətlərdən gedir. Xatırladaq ki, hazırda ölkədə 30 min manata qədər əmanətlər sığortalanır. Düzdür, Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun (ADİF) icraçı direktoru Azad Cavadov bu günlərdə belə fikir səsləndirib ki, yaxın vaxtlarda Azərbaycanda fiziki şəxslərin banklara qoyduğu əmanətlərin sığortalanması məbləği artırıla bilər.
Azad Cavadovun sözlərinə görə, Azərbaycan iqtisadiyyatının sürətli inkişafı, əhalinin gəlirlərinin artması banklardakı əmanətlərin məbləğinə təsirsiz ötüşmür və buna görə də, sığorta məbləğinə yenidən baxılması istisna deyil: "Qlobal iqtisadi böhran dövründə sığortalanma məbləği 5 dəfə artırılaraq 30 min manata çatdırılmışdı. Son 5 ildə ölkə iqtisadiyyatında müsbət dəyişikliklər baş verib, adambaşına düşən ümumi daxili məhsul xeyli artıb. Buna görə də, gələcəkdə qanunvericilik aktlarına ediləcək dəyişikliklərlə əlaqədar bu məsələnin müzakirələrin gündəliyinə salınacağı istisna deyil".Hazırda isə ADIF yalnız fiziki şəxslərin əmanətlərini sığortalayır. Beləliklə, sığortalanacaq əmanətlərin həcminin artımı gözlənir. Lakin bunun nə zaman reallaşacağı hələ bəlli deyil. Bu isə ilin sonuna kimi banklarda batma ehtimalı yüksək olan əmanətlərin miqdarını artırır. Hazırda kommersiya banklarında əhali 6,3 milyard manat əmanət yerləşdirilib. Vəsaitin 3,4 milyardı qorunan, 2,8 milyard manatı isə qorunmayan əmanətlərdir. Qorunmayan əmanətlərin həcminin çox olmasının səbəbi sığortalanan kompensasiya məbləğinin 30 min manatadək olmasıdır. Ekspertlərin fikrincə, Azərbycan iqtisadiyyyatının inkişaf tempi və əhalinin gəlirlərinin artması nəzərə alınarsa, bu kiçik rəqəmdir. Məbləğin ən azı 50 min manata qaldırılması təklif edilir. Belə olan halda maliyyə qurumları daha çox əmanət cəlb edəcək. Həmçinin qorunan əmanətlərin həcmi artacaq və əhalinin banklara olan inamı yüksələcək. Banklar üçün ucuz maliyyə mənbələri genişlənəcək. Hazırda Rusiyada bu məbləğ 700 min rubl, Qazaxıstanda 30 min dollar, Türkiyədə 100 min lirə, yəni 40 min manatdır. Bu ölkələrlə müqayisə edilərsə, ölkəmizdə məbləğin artırılması zəruri hesab edilmir. Lakin ekspertlərin fikrincə, Azərbaycan iqtisadi göstəricilərinə görə Şərqi Avropa ölkələrinə bərabərdir. Həmin ölkələrdə qorunan əmanətlərin miqdarı 100 min avrodursa ölkəmizdə də bu məbləğ artırılmalıdır. Qeyd edək ki, Polşada 2008-ci ilədək 22 min 500 avroya qədər əmanət sığortalanırdısa, həmin ilin oktyabrında sığortalanan əmanətlərin məbləği 50 min avroya, 2009-cu ildə 100 min avroya qədər artırıldı. Elə ölkələr var ki, onlarda sığortalanan əmanətlərin məbləğinə maksimum məbləğ və ya limitlər müəyyən edilməyib. Məsələn, Sloveniyada, məbləğindən asılı olmayaraq, bütün əmanətlər sığortalanır. Eyni zamanda sığortalanan əmanətlər tam olaraq geri qaytarılır. Eyni strategiyanı İrlandiya və Danimarkada da müşahidə etmək mümkündür.
Qeyd edək ki, 2013-cü illə müqayisədə sığortalanan əmanətlər üzrə faiz dərəcələri 12%-dən 9%-ə qədər endirilib. Amma kommersiya banklarının kredit faizlərində praktiki olaraq dəyişmə yoxdur. Bu da ona gətirib çıxarır ki, vətəndaşların yerləşdirdiyi əmanətlərin bir qismi sığortlanmır. Ona görə də həmin əmanətlər üzrə risq qalmaqdadır.Sığortalanmayan əmanətlərin bir qismi yüksək faizlə təklif edilən əmanətlərdir. Yəni 9%-dən daha yüksəklə qoyulur. bu halda isə vətəndaş daha çox gəlir əldə etmək üçün yüksək faizlə öz əmanətini risq altına alır. Ona görə də əmanət yerləşdirilən zaman faiz dərəcələrinə diqqət etmək vacibdir. Bundan başqa təklif olunur ki, Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına əmanətlər üzrə təklif etdiyi faiz dərəcələri Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun faiz dərəcəsinə uyğunlaşdırılsın. Çünki fondun müəyyənləşdirdiyi faiz dərəcəsindən yüksək faizlər təklif edən kommersiya bankları müflis olduğu halda oradakı əmanətləri qaytarmaq mümkün olmayacaq. Lakin ən əsası, Azərbaycan orta gəlirli ölkələr sırasındadır. Bu səbəbdən, Şərqi Avropada olduğu kimi, Azərbaycanda da 100 min manata qədər əmanətin sığortalanması mümkündür.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...