Zahid Oruc: “Bu qərar pensiya sistemini dayanıqlı etməkdən ötrüdür” Müslüm İbrahimov: “Sığorta sahəsində borcların silinməsi əhalinin sosial durumuna təsir göstərəcək” Vahid Əhmədov: “Bu qanun çox böyük əhəmiyyət kəsb edir”
Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev Milli Məclisə (MM) əhalinin məcburi dövlət sosial sığorta sahəsində 2006-cı ilin 1 yanvar tarixinə yaranmış və bu il aprelin 1-nə qədər ödənilməmiş borclarının, eləcə də 2015-ci ilin 1 yanvar tarixinədək yaranmış maliyyə sanksiyalarının silinməsini təklif edib.
Bununla bağlı İ.Əliyev tərəfindən MM-ə “Məcburi dövlət sosial sığorta sahəsində borcların tənzimlənməsi haqqında” qanun layihəsi təqdim edilib. Qəbul olunacağı təqdirdə 2018-ci il aprelin 1-dən qüvvəyə minəcək 5 maddədən ibarət qanun layihəsində bildirilir ki, sığorta edənlərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının uçot sistemində mövcud olan 2006-cı ilin 1 yanvar tarixinə yaranmış və 2018-ci ilin 1 aprel tarixinədək ödənilməmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə borcları tam məbləğdə silinir.
Sənədə əsasən, sığorta edənlərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanının uçot sistemində mövcud olan 2015-ci ilin 1 yanvar tarixinədək yaranmış və 2018-ci ilin 1 aprel tarixinədək ödənilməmiş məcburi dövlət sosial sığorta qaydalarının pozulmasına görə tətbiq edilmiş maliyyə sanksiyaları üzrə borcları tam məbləğdə silinir.
Qeyd edək ki, məcburi dövlət sosial sığorta amnistiyası ödənilməsi barədə məhkəmə qərarı qəbul edilmiş, lakin 2018-ci ilin 1 aprel tarixinə ödənilməmiş borcların da qalığına şamil ediləcək.
Qanun layihəsi barədə fikir bildirən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) İqtisadiyyat kafedrasının müdiri, iqtisad elmləri doktoru Müslüm İbrahimov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, sığorta sahəsində borcların silinməsi əhalinin sosial durumuna təsir göstərəcək: “Nəzərə almaq lazımdır ki, qanun layihəsində qeyd olunan müddətə qədər sosial sığorta borcu varsa, onlar tam olaraq silinəcək. Bu qərar sosial sığorta borcu olanların həm iqtisadi, həm də sosial durumuna təsir göstərəcək. Həmçinin, insanların sığorta sahəsinə etimadı da artacaq”.
Millət vəkili Vahid Əhmədov qeyd etdi ki, 2006-cı ilə qədər kimin sosial sığorta borcu varsa, onlar birdəfəlik silinəcək: “2015-ci il yanvarın 1-nə qədər sosial sığorta ilə bağlı cərimələr, sanksiyalar varsa, onlar da silinəcək. Amma 2018-ci ilə qədər olan sosial sığorta borclarının aprel-may aylarında 10 faizini ödəyirsənsə, 90 faizi silinir, aprel-iyul ayları ərzində 30 faizini ödəyirsənsə, 70 faizi silinir, aprel-sentyabr ayları ərzində ödəyirsənsə, 50 faizi silinir. 2018-ci ilin sonunda ödəyirsənsə, 10 faizi silinir, 90 faizi qalır. Yəni bu, həvəsləndirici qanundur.
Müsahibimiz bildirdi ki, bu qanun çox böyük əhəmiyyət kəsb edir: “Bunu sığorta amnistiyası hesab edirəm. Çünki, bildiyiniz kimi, orada vergilərin məbləği böyükdür və böyük sığorta şirkətlərinin borcları çoxdur. Ona görə də müəyyən problemlər yaranır, ödəməmək üçün ikili hesabat edirlər, işləyənlərin sayını düzgün vermirlər, vergidən yayınırlar. Bu sığorta amnistiyası isə işəgötürənlərə çox böyük xeyir verəcək, yəni onlar ödəmədikləri sığorta məbləğindən dediyim qaydada azad olunacaqlar”.
Millət vəkili Zahid Orucun sözlərinə görə, Azərbaycanda pensiya sisteminin qurulması, yəni sığortaolunanlar üzərindən həyata keçirilməsi 2006-cı ildən başlayaraq reallaşdırılır: "Sığorta edilənlərə fərdi uçot sisteminin həyata keçirilməsi də o dövrə düşür. Həmin ildən başlayaraq müxtəlif təşkilatların, müəssisələrin Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna məcburi dövlət sosial sığorta ödənişləri ilə bağlı mühüm borcları yaranıb. Bu 12 il ərzində həmin məbləğin 100 milyon manatdan artıq hissəsi ödənməyib. Nəticə olaraq bütün bu işlər üçün açılmış məhkəmə davalarına baxılması belə problemi həll etməyə imkan verməyib. Tətbiq olunmuş maliyyə sanksiyalarına görə qərarların yerinə yetirilməməsi nəticəsində həmin sanksiyaların üzərinə əlavə cərimələr gəlib. Bunun nəticəsində 55 milyondan artıq əlavə borc yaranıb. Hazırkı qərar pensiya sistemini dayanıqlı etməkdən ötrüdür. Qəti bir şəkildə pensiyaçının maraqlarına toxunmur. Bu sistemi borc yükündən xilas etmək naminə dövlət tərəfindən bu yöndə mühüm bir addım atılıb. Məqsəd gələcəkdə sığortaedənlərin öz öhdəliklərini daha yaxşı yetinə yetirməsidir. Nəticə etibarilə bu qərar 373 min sığortaedənə tətbiq olunacaq. O cümlədən 217 min sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olanlara da bu qərar şamil olunacaq. Beləliklə, layihədə məqsəd 155 milyon manatın tamamilə silinməsi, 26 milyon manat vəsaitin isə tənzimlənməsidir”.
Günel CƏLİLOVA
