10 bankın taleyi sual altına düşür

Tarix: 15.08.2014 / 04:39
Bölmə: İqtisadiyyat

Bank sektorunda son vəziyyətin təhlili burada heç də ürəkaçan vəziyyətin hökm sürdüyünü göstərmir. Məsələ burasındadır ki, ilin sonuna kimi bütün bankların nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdıra bilməyəcəyi artıq dəqiqdir. Son məlumata əsasən, ölkədə bir bankın məcmu kapitalının həcmi 5 milyon manat təşkil edir. Həmin bankın ümumi bank kapitalında xüsusi çəkisi 0,1 faizdir.
Daha bir bankın məcmu kapitalı 10 milyon manata qədərdir. Qalan bankların isə məcmu kapitalı 10 milyon manatdan artıqdır. Qeyd edək ki, Mərkəzi Bank məcmu kapitalı minimum olan sözügedən bankın adını açıqlamır. Bu arada 9 bank da zərərlə işləyir. Rəqəmlərdən çıxış etsək, belə bəlli olur ki, 10 bank cari ilin axırına kimi bu sektoru tərk etməli olacaq.
Hadisələrin bu səpkidə inkişaf etməsində kredit şərtlərinə ilin əvvəlində edilən dəyişiklər, xüsusən də istehlak kreditlərinin məhdudlaşdırılması mühüm rol oynayır. Ekspertlər qeyd edir ki, xüsusən də istehlak kreditlərinin məhdudlaşdırılması bankların fəaliyyətinə birbaşa təsir göstərməkdədir. Yəni istehlak kreditlərinin xüsusi çəkisinin yüksək olduğu bankların fəaliyyətində bu təsirlər daha aydın şəkildə özünü biruzə verir. Çünki kredit portfelində istehlak kreditlərinin həcmi 60-70%-ə çatan banklara rast gəlmək mümkündür. Məhdudiyyətlərin müəyyən olunması ilə həmin bankların fəaliyyətində əsaslı dəyişikliklər qeydə alınmaqdadır. Bundan başqa hesab olunur ki, bu il bank aktivlərinin həcmində də azalma müşahidə oluna bilər. Məsələ burasındadır ki, bank aktivlərinin artımı kredit və əmanətlərin həcmindən asılıdır. Bununla yanaşı, hər iki seqmentdə artım tempi ləngiyə bilər. Keçən il banklar əmanətləri yüksək faiz dərəcələri ilə cəlb etmişdi. Lakin istehlak kreditlərinə məhdudiyyət qoyulması bankların gəlirlilik səviyyəsini azaldır.
Belə vəziyyətdə nizanmanə kapitalı ilə bağlı problem yaşayan bankların birləşməsi gündəmə gətirilsə də, hələlik onlar buna getmək istəmir. Ekspertlər hesab edir ki, birləşmək istəməyən bankların, müflis olmaqdansa, bank olmayan kredit təşkilatı kimi fəaliyyət göstərməsi daha məqsədəuyğundur. Çünki bu onlara imkan verəcək ki, hüquqi subyekt kimi fəaliyyət göstərsinlər və müflis olmasınlar. Bu halda gələcəkdə hətta müflis olsalar belə, bunun bankçılıq sektoruna mənfi təsirləri olmayacaq. Bu arada isə bankların maddi gəlirlərinin azaldığı bir vaxtda bank olmayan kredit təşkilatlarının fəaliyyətinin getdikcə daha da genişlənməsi müşahidə olunur. Banklardan fərqli olaraq, onlar fəaliyyətini daha sürətlə genişləndirir. Son bir ildə bu qurumlar 87 yeni filial açıb, bu da orta hesabla hər iki həftədə 3 filialın açılması deməkdir. Bütün bunlar bank olmayan kredit təşkilatlarının banklarla müqayisədə fəal şəkildə genişləndiyini göstərir. Bu da, öz növbəsində, bankların gəlirlərinin azalmasına təsirsiz ötüşmür. Bank olmayan kredit təşkilatlarının fəaliyyəti genişləndikcə bankların gəlirlilik səviyyəsi azalır. Belə vəziyyət isə ilin sonunadək fəaliyyətini dayandıracaq bankların sayını daha da artıra bilər. Bu zaman əhalinin qorunmayan əmanətlərinin taleyi də sual altına düşür. Xatırladaq ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu Mərkəzi Bankla razılaşdırılmaqla qorunan əmanətlərin yuxarı həddini 10 faizdən 9 faizə endirib. Hazırda isə əhalinin banklardakı əmanətlərinin 45%-dən çoxu qorunmur. Bank bağlanacağı halda həmin əmanətlərin taleyindən ciddi narahatlıq var. Xatırladaq ki, bir qayda olaraq, kiçik banklar əmanət cəlb etmək üçün əhaliyə yüksək faiz təklif edir. Bunu da onlar böyük banklarla rəqabət apara bilmək üçün edir. Lakin bank bağlananda həmin əmanətlərin də taleyi sual altına düşür. Belə vəziyyətdə bankların sıradan çıxması kredit faizlərini daha da artıra bilər. Çünki yerdə qalan banklar daha yüksək faizlə kredit verməyə meyl edəcək. Mövcud vəziyyətdə isə, inzibati müdaxilə olmasa, həmin bankların faizləri aşağı salması gözlənilmir. Bununla yanaşı, digər sektorlarda mənfəət dərəcəsinin yüksək olması banklara faiz dərəclərini tam olaraq aşağı salmaq şəraitini yaratmır. Məsələn, real sektorun əksər seqmentləri üzrə illik faiz norması bəzi hallarda 50 faizə yaxın olur. Bütün hallarda real sektorda mənfəət dərəcəsinin yüksək olması bankların daha yüksək mənfəət əldə etmək üçün yüksək faizlə kredit verməsinə gətirib çıxarıb. Aydındır ki, real sektorda mənfəət norması birmənalı şəkildə bankların faiz siyasətini diqtə edən əsas faktorlardandır. Təəssüf ki, bu indiki halda yüksək bank faizlərinin formalaşması ilə ifadə edilir. Banklarda faiz dərəcəsinin yüksək olmasının səbəblərindən biri də yerli bankların beynəlxalq kredit reytinqinin yüksək olmaması ilə bağlıdır. Bu, banklara birbaşa kredit resurslarına müraciət etmək şəraitini yaratmır. Ən əsası isə, böyük tələb olduğu halda, banklar kredit faizlərini aşağı salmaqda sadəcə maraqlı deyil.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...