Dünya neft bazarında gözlənilməz proses başlayıb

Tarix: 14.08.2014 / 03:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya neft bazarında qiymətlərlə bağlı verilən proqnozlar özünü doğrultmur. İraqdakı böhran, Liviyadakı vəziyyətin qarışması fonunda neftin bahalaşması gözlənilsə də, əks proses baş verir və ilin sonuna kimi "qara qızıl"ın daha da dəyərdən düşməsi gözlənir. Təbii ki, neft hasil edən ölkə kimi bu, Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyəcək.
Hazırda isə, son məlumatlara əsasən, Avropada xam neftin qiyməti ən aşağı səviyyəyə enib. London bazarında Brent tipli xam neftin qiyməti bir barrel üçün 101 dollar 61 sent təşkil edib. Bu, keçən ilin noyabr ayından xam neftin qiyməti üçün ən aşağı göstəricidir. Birləşmiş Ştatlarda xam neftin qiyməti bir barrel üçün 97 dollar 43 sent təşkil edir və bu da keçən ildən bəri ən aşağı göstəricidir. Mütəxəssislər isə qlobal miqyasda neft ehtiyatlarının hazırda tələbatdan daha artıq olduğunu bildirir. Sənayesi inkişaf etmiş ölkələrə neft siyasəti ilə bağlı məsləhətlər verən Beynəlxalq Enerji Agentliyinin yeni hesabatında qlobal iqtisadiyyatda qeyri-sabitliyin neftə tələbatın və qiymətlərin aşağı səviyyədə qalmasına gətirib çıxardığı bildirilir.
Qeyd olunduğu kimi, neft istehsal edən ölkələrdə zorakılıqların neft emalının azalması, təchizatın kəsilməsi və qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb ola biləcəyi deyilirdi. Lakin Beynəlxalq Enerji Agentliyi Liviya, İraq və Ukraynada münaqişələrə baxmayaraq, neft bazarında vəziyyətin bu gün gözlənildiyindən daha yaxşı olduğu, hətta Atlantik okeanı hövzəsində də neft təminatının yüksək olduğunu bildirib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin bu il və gələn il üçün neftə olan tələbatla bağlı proqnozları da daha aşağı səviyyədədir. Bu isə gələn ilin sonuna kimi neftin qiymətinin aşağı düşməyə davam edəcəyini istisna etmir. Təbii ki, proses həm də Neft İxrac Edən Ölkələr Birliyinin (OPEK-in) qərarından asılıdır. Çünki dünya bazarına daha çox nefti OPEK verir. Burada isə aparıcı mövqeyə malik olan ölkələrdən biri də Səudiyyə Ərəbistanıdır. Hazırda ABŞ Səudiyyə Ərəbistanının dünya bazarlarına daha çox neft çıxarmasını istəyir. Burada isə, ekspertlərə görə, əsas məqsədlərdən biri Rusiyanın neftdən gəlirlərini azaltmaq və onun iqtisadi çöküşünü sürətləndirməkdir.
Neftin qiymətindəki azalmaların ABŞ-ın iqtisadi inkişafı ilə də bağlı olduğunu vurğulayan ekspertlər bildirir ki, son nəticələr bu ölkədə iqtisadi göstəricilərin heç də ürəkaçan olmadığını göstərir: iş yerlərinin sayının azalması və ABŞ üçün ənənəvi olmayan işsizliyin qeydə alınması investorların investisiyaların yatırılması üçün neftə olan inamının azalmasına gətirib çıxarıb. Eyni zamanda Birləşmiş Ştatlarda neft hasilatının artması da dünya bazarında qiymətlərin enməsinə gətirib çıxarır. Qeyd edək ki, gündəlik neft istehlakının 30 faizindən artığı ABŞ-ın payına düşür. Yəni gündəlik satılan hər 100 barrel neftin 30 barreli Birləşmiş Ştatlar tərəfindən alınır. Əvvəl ABŞ bu tələbatın çoxunu idxal hesabına ödəyirdisə, indi bu tələbat yerli istehsal hesabına ödənilir. Neftin dünya bazar qiymətinin aşağı düşməsi eyni zamanda Avropa iqtisadiyyatında canlanmanın müşahidə edilməməsi, Çin hökumətinin milli valyutanın möhkəmləndirilməsi ilə bağlı qəbul etdiyi qərarla bağlıdır. Məlumdur ki, Çin bütövlükdə dünya üzrə istehlak olunan neftin 15 faizini istehlak edir. O baxımdan Çində neftə tələbatın dəyişməsi dünya bazar qiymətinə ciddi təsir göstərir.
Neftin dəyərdən düşməsi indiki halda ölkəmizə çox da böyük təsir göstərməyəcək. Ən azından, qiymətin düşməsi bu ilin büdcəsinə elə bir mənfi təsir göstərməyəcək. Çünki bu il neftin qiyməti kifayət qədər yüksək olub və hətta 115 dollara çatıb. Ona görə də büdcədə əlavə gəlirlər var və builki ucuzlaşma büdcəyə təsir etməyəcək. Amma ucuzlaşma davam edərsə, bu, gələn ilin büdcəsinə müəyyən mənfi təsirini göstərə bilər. Aydındır ki, neftin qiymətinin büdcədə nəzərdə tutulduğundan aşağı həddə enməsi iri investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsində problemlər yarada bilər. Yəni neftin ucuzlaşması dövlət gəlirlərinin azalmasına gətirib çıxarır. Çünki ölkə gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsi neft sektorunun payına düşür. Lakin "qara qızıl"ın dünya bazar qiymətinin aşağı düşməsinin digər təsirlərinə toxunan ekspertlər prosesin ölkəyə idxal inflyasiyasının qarşısını aldığını diqqətə çatdırır. Belə ki, neftin ucuzlaşması dünya bazarında qiymətlərin azalmasına gətirib çıxara bilər. Bu da Azərbaycana idxal olunan məhsulların qiymətinin enməsi ilə nəticələnəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...