Bank sektorunda yeni kredit böhranı...

Tarix: 13.08.2014 / 03:36
Bölmə: İqtisadiyyat

Bilindiyi kimi, cari ilin sonuna qədər ölkədə fəaliyyət göstərən bütün banklar nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdırmalıdır. Göstərilən müddətə az vaxt qalsa da, heç də bütün bankların qoyulan tələbə əməl etdiyini söyləmək mümkün deyil. Digər tərəfdən, problemli kreditlərlə bağlı yaranan vəziyyət də bankların heç də hamısının durumunun yaxşı olmadığını göstərir.
Düzdür, vaxtı keçmiş kreditlərin həcmində azalma var. Lakin yekun məbləğ yenə yüksək hədlə ifadə olunur. Məlumat üçün bildirək ki, 2014-cü ilin may ayında həcmi 905 milyon manata çatmış vaxtı ötmüş kreditlər bu ilin iyun ayında 27,4 milyon manat azalıb. İyun ayının sonuna kredit təşkilatlarının 16 milyard 755 milyon manatlıq kredit qoyuluşlarının 877,6 milyon manatını ödəmə vaxtı keçmiş kreditlər təşkil edib.
İyunda ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin azalmasının əsas səbəbi milli valyutada verilmiş qısamüddətli kreditlərdə ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcminin 37 milyon manat azalması olub. Lakin həmin dövrdə milli valyutada verilmiş uzunmüddətli kreditlər üzrə ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 15,2 milyon manat artıb.
Ümumiyyətlə, bu ilin yanvar-iyun aylarında milli valyutada verilmiş uzunmüddətli kreditlər üzrə ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 49,1 milyon manat artıb.
Problemli kreditlər baxımından ən pis vəziyyətdə olan manatla verilmiş qısamüddətli kreditlərdir. Belə ki, milli valyutada verilmiş 2 milyard 324 milyon manat qısamüddətli kreditin 297,2 milyon manatının və ya 12,7 faizinin ödəmə vaxtı keçib. Uzunmüddətli kreditlərin 398,2 milyon manatının və ya 4%-nin ödəmə vaxtı keçib.
Mərkəzi Bankın statistik məlumatlarından məlum olur ki, bankların kredit qoyuluşları əsasən milli valyutada verilən uzunmüddətli kreditlər hesabına artır. Bu fonda da belə kreditlərdə ödəmə vaxtı keçən kreditlərin həcminin artması müşahidə olunur. Qeyd edək ki, uzunmüddətli kreditlər isə 12 aydan uzun müddətə verilən borclardır.
Mərkəzi Bank son addımları ilə vaxt keçmiş kreditlərinin həcminin kəskin artmasından ehtiyatlanaraq prosesi tənzimləməyə çalışır. Amma bu istiqamətdə hələlik istənilən nəticəni əldə etmək mümkün olmayıb. Ötən il vaxtı keçmiş kreditlərin portfeldəki payı 5.1 faiz təşkil edib. Bu ilin ilk yarısının nəticələri də göstərir ki, əslində vəziyyət ürəkaçan deyil və belə kreditlərin miqdarı artır. Belə fikirlər səslənir ki, yaranmış durumda bank sektorunda defolt təhlükəsi yaşana bilər. Bildirək ki, vaxtı keçmiş kreditlərin həcminin artması son 2 ildə istehlak kreditləşməsində müşahidə edilən bum ilə əlaqədardır.
Hazırda Mərkəzi Bank kommersiya banklarına istehlak kreditləşməsinin məhdudlaşdırılması tövsiyəsini verməklə, onları biznes kreditlərinin həcmini artırmağa çağırır. Problemli kredit məsələsinin necə həll edilməsinə gəlincə, ekspertlər kommersiya banklarının bu istiqamətdə addımlar atmadığı fikrindədir. Məsələ burasındadır ki, bankların kreditlərin verilməsi ilə bağlı qiymətləndirmələri yenə qısa müddəti əhatə edir. Onlar uzunmüddətli dövr üçün kreditlərin qiymətləndirmə və ya qaytarılma mexanizmini müəyyənləşdirə bilmir. Problemin digər tərəfi bankların kreditlər qaytarıla bilməyəndə götürülən girovu satacaqlarını güman etmələridir. Bununla dəyən ziyanın ödəniləcəyini düşünürlər. Amma həm əmlak, həm də avtomobil bazarında müşahidə edilən durğunluq praktiki bankların girovu sataraq dəyən ziyanı ödəməsinə imkan vermir.
Hazırda banklar problemli kreditlər məsələsini inzibati yollarla həll etməyə çalışır ki, bu da effektli deyil. Araşdırmalar göstərir ki, problemin inzibati yolla həlli onun dərinləşməsinə gətirib çıxarır. Hesab olunur ki, artıq bütün hallarda hökumətin müdaxiləsinə ehtiyac var. Məsələn, kredit götürüb qaytara bilməyənlərə müəyyən güzəşt müddəti verilməlidir. Bu müddətdə isə vətəndaşların sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması mümkündür. Ondan sonra onlar borclarını qaytara bilər. Belə bir bir müddətin müəyyən edilməsi həm də bankların öz gəlir və xərclərini proqnozlaşdırmaq imkanına malik olmaları baxımından vacibdir. Qeyd edək ki, Qərbdə bu təcrübə geniş yayılıb. Azərbaycanda isə hələ bundan istifadəyə tələsmirlər. Lakin artıq ekespertlər bankların hökumətlə birgə bu istiqamətdə addım atmasını vacib sayır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...