şənbə günü, 11 iyul 2026
     

Banklar real sektora verməyə pul tapmır

  • Tarix: 12.08.2014 / 01:33
  • Bölmə: İqtisadiyyat
Image


Məlum olduğu kimi, ölkə banklarının real sektora daha az həcmdə kredit ayırması rəsmi dairələr tərəfindən də narazılıqla qarşılanır. Hazırda mövcud vəziyyət göstərir ki, banklar yenə real sektora böyük həcmdə kredit ayırmaq gücündə deyil. Buna əsas səbəb onların bunun üçün yetərli maliyyə vəsaitinin olmamasıdır. Əvvəla, banklar hələ də xaricdən kredit cəlbində problem yaşayır.
Düzdür, ölkədə fəaliyyət göstərən bankların xarici öhdəlikləri artıb. İlin ilk yarısında bu rəqəm 4 milyard 464.1 milyon manat təşkil edib. Bu ilin may ayında xarici öhdəliklər 4 milyard 416.3 manat olub. İlin əvvəlində isə bu rəqəm 4 milyard 169.7 milyon manat təşkil edib. Xaricdən alınan kreditlər artsa da, bu, əsasən istehlak kreditlərinin verilməsinə yönəlib.
Vəziyyəti şərh edən iqtisadçı-ekspert Samir Əliyev bunu normal hal kimi dəyərləndirir: "Orada narahatlıq əsasən bankların kredit reytinqinin aşağı olmasıdır. Bu səbəbdən onların cəlb etdiyi kreditlərin faizləri yüksək olur. Beynəlxalq bazarda belə kreditlər 4 faizdirsə, yerli kommersiya bankları onu 7-10 faizlə əldə edir. Banklar üzərlərində işləməli, reytinq almalıdır. Məsələn, A reytinqində bank yoxdur". O ki qaldı son zamanlar bankların kredit verilişini azaltmasına, Mərkəzi Bankın ilin əvvəlindən atdığı addımların sektora təsirlərinə S.Əliyev kredit verilişinin artdığını deyir: "Sadəcə, artımın tempi əvvəlki illərlə müqayisədə azalıb. Mərkəzi Bankın ilin əvvəlində kreditlərin alınması şərtlərini ağırlaşdırması, uçot stavkasını endirməsi, hələ ki, effekt verməyib. Bunun səbəbi də bankların hələ real sektora üz tutmağa hazır olmamasıdır. Banklarda pullarını geri ala biləcəklərinə dair əminlik yoxdur. Bunun da kökündə resursların qıtlığı dayanır. Bankların əlindəki resurslar real sektor üçün azlıq edir. Məhdud resursu real sektora ayırması və geri ala bilməməsi isə onları çökdürə bilər". Ekspertin sözlərinə görə, istehlak kreditləri üzrə faizlərin 1-2 faiz ətrafında enməsi gözlənsə də, real sektora yönəldilən kreditlərdə dəyişiklik gözlənmir.
Hesab olunur ki, bankların real sektora pul verməsi üçün onların maliyyə ehtiyatları inzibati resurslar hesabına artırıla bilər. Məsələn, valyuta ehtiyatlarının bir hissəsi banklara ayrıla bilər. Xatırladaq ki, Azərbaycan böyük miqdarda strateji valyuta ehtiyatları formalaşdıra bilib. Həmin strateji valyuta ehtiyatlarının miqdarı illər üzrə artır ki, bu da ölkəyə maliyyə sahəsində daha asan şəkildə manevrlər etməyə imkan verir. Dövlət Neft Fondunun vəsaitləri və Mərkəzi Bankdakı rəsmi valyuta ehtiyatları birgə hesablandıqda Azərbaycanın 53 milyard dollar strateji valyuta ehtiyatları olduğu məlum olur.
İlin sonuna kimi bu məbləğin daha böyük hədlə ifadə olunması gözlənir. Bu fonda isə yenidən aktuallaşan məsələlərdən biri də valyuta ehtiyatlarının bir hissəsinin banklara aşağı faizlə kredit şəklində verilməsidir. Ölkənin strateji valyuta ehtiyatlarından banklara müəyyən həcmdə kredit ayrılsa, bu, hansısa bahala kreditin axtarılıb tapılmasına ehtiyacı aradan qaldırar. Eyni zamanda, bu hal kreditlərin də ucuzlaşmasına yol açar. Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının bir qisminin ölkəyə gətirilməsinin məqsədəuyğun olduğunu bildirən ekspertlər xatırladır ki, Dövlət Neft Fondunun idarə etdiyi valyuta ehtiyatlarının gəlirlilik səviyyəsi olduqca aşağıdır. Bu, təxminən 1% intervalındadır və olduqca aşağı rəqəmdir. Neft Fondunun valyuta ehtiyatları xaricdə 1%-lə idarə edildiyi halda, ölkədəki sahibkarlar 25%-lə kredit götürmək məcburiyyətində qalır. Ona görə məqsədəuyğundur ki, valyuta ehtiyatlarının bir qismi ölkəyə gətirilərək kommersiya banklarına yerləşdirilsin. Bu da nəticə etibarı ilə kredit faizlərinin kifayət qədər aşağı düşməsinə şərait yaradacaq. Eyni zamanda, banklar real sektora daha böyük miqdarda pul ayıra bilər.
Hazırda isə yenə istehlak kreditləri üstünlük təşkil edir. Praktik olaraq, Azərbaycanda istehlak kreditlərinin ümumi bank kreditində payının 40 faiz olduğunu nəzərə alsaq, bu o anlama gəlir ki, ölkədə verilən hər 100 manat kreditdən 40 manatı istehlak kreditləşməsinə yönəldilir. Təəssüf ki, real sektora yönəldilən ümumi kreditin həcmi kredit portfelinin cəmi 10 faizini təşkil edir. Aqrar sektorda isə bu göstərici daha az, cəmi 4 faizdir. Bunun belə olmasının əsas səbəbi ondan ibarətdir ki, real sektora yönəldilən kreditdən fərqli olaraq, istehlak kreditləşməsi daha gəlirli hesab edilir. Real sektora yönəldilən kreditin faiz dərəcəsi istehlak kreditinə yönəldiləndən aşağıdır. Bu o deməkdir ki, kommersiya bankları real sektoru maliyyələşdirən zaman daha aşağı faizlərlə kredit verməli olur. Həmçinin, real sektora yönəldilən kreditlərin həcmi adətən böyük olur. Böyük olduğundan, onun geri qaytarılması məsələsində də müəyyən risqlər olur. Kommersiya bankları istehlak kreditində risqin az olduğunu düşünür. Eyni zamanda, girov məsələsi də bankları real sektora daha çox diqqət ayırmaqdan çəkindirir. Banklar sahibkarın regionlarda yerləşən əmlakını girov kimi qəbul etmir. Bakıda da qəbul edilən girov adətən bazar qiymətindən aşağı qiymətləndirilir. Mövcud qanunvericilik də bunu müəyyənləşdirməyib. Bütün bunlar kommersiya banklarını real sektoru maliyyələşdirməkdən yayındırır. Bu fonda isə banklara aşağı faizlə dövlət tərəfindən kredit verilsə, vəziyyət dəyişə bilər. Eyni zamanda, birmənalı şəkildə müəyyən stimullaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirilməsinə ehtiyac var. Mərkəzi Bank hər bir verilən kreditlər üzrə bütövlükdə əmsalların fərqləndirilməsi, o cümlədən, vəsaitlər üzrə real sektora tətbiq edilən əmsalların daha yüksək həddə müəyyənləşdirilməsi yolu ilə özəl bankları prosesə stimullaşdıra bilər. Bu zaman kommersiya bankları real sektora kredit verirsə, Mərkəzi Bank özəl bank vəsaitlərinin daha az vəsaitinin özündə qalmasını tələb edə bilər. Vergi güzəştlərinin tətbiqi də vacibdir. Bu da real sektora daha böyük həcmdə kredit ayrılması deməkdir.




DİGƏR XƏBƏRLƏR

  • Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

  • Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

  • Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

  • Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

  • Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

  • Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

  • Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

  • Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

  • Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

  • Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

  • Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

  • Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

  • Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

  • Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

  • Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

  • Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

  • Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

  • Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

SON XƏBƏRLƏR

10.07.2026 / 22:43
Paşinyan hələ də Ermənistanda qalan Azərbaycan kəndlərindən danışdı...
10.07.2026 / 22:18
Kreml rəsmisi ABŞ-ın Ukraynaya “Patriot hədiyyəsini” dəstəklədi - Peskov nə demək istəyir?...
10.07.2026 / 21:44
Paşinyan yeni konstitusiya layihəsini dekabrda Əliyev və Trampla görüşədək təqdim edəcək...
10.07.2026 / 21:16
Avroparlament Putinin devrilməsinə doğru daha bir addım atdı...
10.07.2026 / 20:55
Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...
10.07.2026 / 20:41
Prezident İlham Əliyev bir sıra beynəlxalq qurumların rəhbər şəxslərini qəbul edib - FOTO
10.07.2026 / 20:37
Azərbaycan JF-17 qırıcı təyyarələri ilə bütün Xəzəri nəzarətə götürür
10.07.2026 / 20:36
Ərdoğanın hədiyyə etdiyi revolverlərin bir çoxu geri qaytarıldı
10.07.2026 / 20:21
Ermənistan İranın əlindən çıxır, TRIPP layihəsinin də buna birbaşa dəxli var
10.07.2026 / 20:05
Akademik Musiqili Teatrda "Şahmaran" tamaşasına daxili baxış keçirilib
10.07.2026 / 19:55
Ermənilərin məhkəməsi çıxışlarla davam etdirilib FOTO
10.07.2026 / 19:39
Tramp İrandan yeni təklif aldığını iddia etdi – “Biz də qəbul etdik”...
10.07.2026 / 19:22
Vasitəçi ölkələr ABŞ-İran gərginliyini azaltmaq üçün hərəkətə keçdi - Qətər Tehrana heyət göndərdi...
10.07.2026 / 18:57
Yaxın Şərqdə gərginliyi daha da artıracaq iddia - ABŞ-dan sonra iki körfəz ölkəsi də İrana hücum etdi...
10.07.2026 / 18:40
Xaricdə təhsil şirkətləri ilə bağlı vətəndaşlara xəbərdarlıq edildi... - "özünü "təhsil ekspertləri" kimi təqdim edənlər..."
10.07.2026 / 18:12
Kreml Türkiyənin S-400-ləri satacağını rəsmən təsdiqlədi – sistemlər üçüncü ölkələr üzərindən Rusiyaya qaytarıla bilər...
10.07.2026 / 17:50
Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO
10.07.2026 / 17:35
Nazir Vilayət Eyvazovun göstərdiyi rəqəmlərlə bağlı müzakirə başladı - necə və hansı üsullarla?...
10.07.2026 / 17:19
Professor Məhərrəm Zülfüqarlının “ Atillanın yeni sərgüzəştləri” kitabı nəşr olundu - FOTO
10.07.2026 / 16:32
“Zəngəzur dəhlizi bəyanatına” Ermənistan XİN-nin əks-reaksiyası tam yersizdir...
10.07.2026 / 15:58
“XXI Əsrin Qadınları” İctimai Birliyinin layihəsinin yekun tədbiri Ağsuda keçirilib
10.07.2026 / 15:57
Yunus Oğuzun “Türk” etnonimi və törələri kitabı Respublika Gənclər Kitabxanasının fonduna daxil edilib
10.07.2026 / 15:52
Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib
10.07.2026 / 15:49
ABŞ MKİ-nin “əllərini pişik yeyib ki, İsrail kəşfiyyatı önə çıxıb?!”...
10.07.2026 / 15:41
Marketlər yerli istehsalçılardan 100 min manat istəyir? – Deputatdan iddia...
10.07.2026 / 15:27
Ölkədə qulaqdibi xəstəliyinin artması iddiaları ilə bağlı rəsmi açıqlama...
10.07.2026 / 15:10
Azərbaycanın Ermənistandakı eksklav kəndlərinin taleyini özümüz həll edəcəyik...
10.07.2026 / 14:59
Azərbaycandakı sabitlik və inkişaf Prezident İlham Əliyevin uğurlu siyasətinin nəticəsidir - ŞƏRH
10.07.2026 / 14:47
Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...
10.07.2026 / 14:34
Kəlbəcərdə mina partladı...
10.07.2026 / 14:29
İran hakimiyyətində yeni parçalanma? - İranda əhali, ABŞ-da mətbuat radikallaşır...
10.07.2026 / 14:18
Bakıda sərnişinlərdən küsən avtobus sürücüsü ilə bağlı QƏRAR VERİLDİ...
10.07.2026 / 14:12
Türkiyə Rusiyadan aldığı S-400 sistemlərini körfəz ölkəsinə satır – İDDİA...
10.07.2026 / 14:05
Bakcell və Gənclər Fondu "İnnovasiya və Süni İntellekt" üzrə təqaüd proqramının qalibləri ilə görüş keçirib - FOTO
10.07.2026 / 13:56
Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...
10.07.2026 / 13:51
Ukrayna Rusiyaya ağır zərbə - neft zavodu, neft terminalı, neft anbarı və böyük bir müdafiə zavodu vuruldu...
10.07.2026 / 13:39
“Valideyn himayəsindən məhrum qalmış uşaqlarla iş” layihəsinin yeddinci təlimi
10.07.2026 / 13:17
Qazaxıstan da vitse-prezidentlik institutuna keçir...
10.07.2026 / 13:05
Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar paketi AB-ni parçaladı – birlik ölkələri razılığa gələ bilmir...
10.07.2026 / 12:54
Təbii qazın Azərbaycandan Gürcüstana təchizatı barədə saziş təsdiq edildi
10.07.2026 / 12:16
Trampın Ankaraya yeni təyyarəsi ilə gəlib köhnə təyyarəsi ilə qayıtmasının əsl səbəbi ortaya çıxdı...
10.07.2026 / 11:58
Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...
10.07.2026 / 11:30
Azərbaycan avtonom nəqliyyat vasitələrinin tətbiqinə hazırlaşır...
10.07.2026 / 10:51
Bakıda media və dekolonizasiya mövzusunda beynəlxalq konfrans keçiriləcək..
10.07.2026 / 10:20
Şuşada IV Qlobal Media Forumu keçiriləcək
10.07.2026 / 10:12
Zakir Həsənov Selçuk Bayraktarla görüşdü
10.07.2026 / 09:55
Azərbaycan və Serbiyanın hərbi kibertəhlükəsizlik mütəxəssislərinin görüşü oldu...
10.07.2026 / 09:17
Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib
10.07.2026 / 07:22
İran ABŞ-ı ikinci mərhələ cavab zərbələri ilə hədələdi
10.07.2026 / 07:12
İranın enerji strukturu yenidən hədəfdə - gecə partlayışlar baş verib
10.07.2026 / 06:32
İran Trampa qarşı sui-qəsd planlaşdırır(?) - WSJ…
10.07.2026 / 06:11
Zaxarova Londonun Zelenskini həbs etməməsindən təəccüblənib…
10.07.2026 / 05:56
Tehrandakı Britaniya səfiri İran XİN-ə çağırıldı
10.07.2026 / 05:48
Tramp Netanyahu ilə bölgədəki vəziyyəti müzakirə etdi
10.07.2026 / 05:38
İİKK generalı raketlə vuruldu
09.07.2026 / 22:51
Separatçı qüvvələrin ortaya atdığı “Bakılılar günü”, “Bakılılar milləti” - “Azərbaycançılıq” ideologiyasına qarşı təxribat
09.07.2026 / 22:18
“Qərbi Azərbaycanın sakral coğrafiyası” silsiləsindən - Göyçə gölündən Araz çayınadək uzanan vadi: Türk-Müsəlman Ruhani və İrfan yurdları…
09.07.2026 / 21:52
İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...
09.07.2026 / 21:30
Ankara zirvəsində 2 əsas yekun - ABŞ-Avropa konsensusu, hamı Rusiyaya qarşı...
09.07.2026 / 21:06
Zirvədən sonra “daha güclü NATO” yarandımı? - Mübahisə var...
09.07.2026 / 20:40
Daxili İşlər Nazirliyi ilk 6 aya yekun vurdu... Cinayətlərin açılma faizi xeyli yüksəlib...
09.07.2026 / 20:27
Azərbaycanın "JF-17 Thunder" qırıcıları Ermənistanı qorxuya saldı...
09.07.2026 / 20:12
Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...
09.07.2026 / 19:55
Tramp İranı birbaşa NATO zirvəsindən vurdu - mesajlar nədir?...
09.07.2026 / 19:38
Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...
09.07.2026 / 19:21
Çexlər separatçı cani Vardanyana görə əfsanəvi Vatslav Haveli hörmətdən saldılar...
09.07.2026 / 19:08
Vüsal Tahirov haqqında deyilənlərdən...
09.07.2026 / 19:05
Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...
09.07.2026 / 18:51
Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...
09.07.2026 / 18:37
TRIPP-ə İran təhdidi böyüyür, Qafqaz savaşa cəlb edilə bilər...
09.07.2026 / 18:22
Azərbaycanlı miqrantların Rusiyada işi çətinləşir, pul köçürmələri kəskin azalır...
09.07.2026 / 18:10
İran İordaniyadakı ABŞ bazasını vurdu...
09.07.2026 / 17:56
Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı
09.07.2026 / 17:53
“İki sahil” qəzeti 35 yaşını qeyd edir
09.07.2026 / 17:51
Vatikanla humanitar və mədəni əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub
09.07.2026 / 17:39
Nəsimidə ər arvadını güllələdi
09.07.2026 / 17:28
ABŞ İranın Çin və Rusiya ilə əsas ticarət yolunu bombaladı...
09.07.2026 / 17:17
"Sözün hekayəsi": növbəti Vaqif Poeziya Günləri keçiriləcək
09.07.2026 / 17:04
Süni intellekt üçün internet Bakcelldən
09.07.2026 / 16:52
NATO zirvəsində Türkiyədən Rusiyanın xoşuna gəlməyəcək bəyanat...
09.07.2026 / 16:42
İranın Buşehr əyalətində partlayış səsləri eşidildi...
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...

Populyar xəbərlər

XƏBƏR ARXİVİ