Plastik bank kartları ilə bağlı böyük paradoks...

Tarix: 11.08.2014 / 03:40
Bölmə: İqtisadiyyat

Plastik kartlarla bağlı ölkədə olduqca paradoksal bir vəziyyət müşahidə olunmaqdadır. Söhbət ondan gedir ki, ölkədə belə kartların sayı sürətlə artsa da, aparılan nağdsız ödənişlərin həcmi azalır. Məlumat üçün qeyd edək ki, ölkədə dövriyyədə olan ödəniş və ya plastik kartlarının sayı 6 milyon ədədi ötüb. Bu ilin birinci yarısında ödəniş kartlarının sayı 330 min ədəd artıb.
Artımın 202 min ədədi kredit kartlarının hesabına baş verib. Artıq kredit kartlarının sayı 1 milyon 144 min ədədi ötüb. Burada bankların buraxdığı taksit kartlarının rolu və xüsusi çəkisi getdikcə artır. Qeyd edək ki, taksit kartları da kredit kartlarının bir formasıdır. Amma kredit kartlarında pulun hesaba yatırılmasının konkret vaxtı və nə qədər faiz tutulacağı bilinir. Taksit kartlarında isə faiz məsələsi dəqiq açıqlanmır. Taksit kartları satan banklar tərəfindən bu məlumatların düzgün verilməməsi ona gətirib çıxarıb ki, insanların taksit kartları üzrə borcları artır. İlkin müşahidələr onu göstərir ki, borclarla bağlı banklara müraciət edən insanlar arasında taksit kartlarına görə gələnlər üstünlük təşkil edir. Artıq getdikcə ümumi problemli kreditlərdə taksit kartlarının payı artmaq üzrə gedir. Bunun da əsas səbəbi insanlara məlumatların düzgün çatdırılmamasıdır. Taksit kartları istehlak krediti hesab olunur və istehlak krediti borcuna daxildir.
Aparılan hesablamalar göstərir ki, 6 ay ərzində ödəniş kartları vasitəsilə 5,6 milyard manatlıq əməliyyat həyata keçirilib. Bu həcmin 4,6 milyard manatını və ya 82%-ni nağd pulun çıxarılması təşkil edib. Halbuki, 2013-cü ilin ilk 6 ayı ərzində 4,7 milyard manatlıq əməliyyatın 3,7 milyard manatını və ya 79%-ni nağd pulun çıxarılması təşkil etmişdi. Lakin indi bu göstərici daha yüksək hədlə ifadə olunur və bu da nağdsız ödənişlərin miqdarının artırılmasında ciddi problem olduğunu üzə çıxarır. Pos-terminlların sayının artırılması da məsələyə təsirini göstərmir. Rəsmi dairələr isə qeyd edir ki, pos-terminalların sayının artırılması ölkədə nağdsız ödənişlərin inkişafı və stimullaşdırılması ilə yanaşı, eyni zamanda əmək haqqı və digər ödənişlərin plastik kartlarla alınması prosesinin sürətləndirilməsindən irəli gələn zərurətdir. Lakin yuxarıda qeyd olunan rəqəmlərin müqayisəli təhlili, pos-terminalların sayının çoxalmasına rəğmən, nağdsız ödənişlərin miqdarının artmadığını göstərir. Bu səbəbdən məsələyə artıq inzibati müdaxilənin vacib olduğu qabardılır. Ekspertlərin fikrincə, bu sahədə beynəlxalq təcrübədən, inkişaf etmiş ölkələrdə tətbiq olunan stimullaşdırıcı və məhdudlaşdırıcı tədbirlərdən istifadə etməklə istənilən nəticəyə nail olmaq mümkündür. Məsələn, Avropa ölkələrindən Fransada hüquqi şəxslər arasında bir əqd üzrə nağd qaydada aparılan hesablaşmanın məbləği 1300 ABŞ dollarından çox olduqda artıq məbləğin 5 faizi həcmində cərimə tətbiq edilir. Bolqarıstanda nağd qaydada aparılan ödənişlərin maksimal məbləği 3,3 min ABŞ dollarından çox olduqda fiziki şəxslər artıq ödənilmiş məbləğin 25 faizi, hüquqi şəxslər isə 50 faizi həcmində cərimə olunur. Bu təcrübənin artıq ölkəmizdə də tətbiqi zəurərətə çevrilir.
Hazırda nağdısız ödənişlər daha çox taksit kartları hesabına artır ki, bu da təhlükəli hal sayılır. Araşdırmalar onu da göstərir ki, vətəndaşlar əksər hallarda taksit kartları ilə alış-veriş edərkən xərclədikləri vəsaitləri geri qaytarmalı olduqlarını unudurlar. Bir çox hallarda kredit kartlarındakı vəsaitlər lüzumsuz, lazım olmayan istiqamətlərdə xərclənir. Problemli kreditlərin yaranmasında taksit kartlarının payının getdikcə artması məhz vətəndaşların kartlardan səmərəli istifadə ilə bağlı məlumatsız olmaları ilə əlaqələndirilir. Onu da qeyd edək ki, hazırda banklar daha çox taksit kartlarının paylanmasına çalışır. Digər kredit vasitələri isə əhalinin banklara borcunun artması ilə müşayiət olunur.
2013-cü ilin birinci yarısında kredit kartları ilə 747 milyon manatlıq əməliyyat aparılmışdısa, artıq bu ilin eyni dövründə əməliyyatların həcmi 1 milyard 87 milyon manat təşkil edib. Azərbaycanda bir kredit kartına orta hesabla 950 manatlıq əməliyyat düşüb.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...