Artan manat kütləsi yenə inflyasiya risqi yaratdı

Tarix: 07.08.2014 / 04:51
Bölmə: İqtisadiyyat

Aparılan araşdırmalar Azərbaycanda nağd pul kütləsinin il ərzində 12 faiz artdığını göstərir. Bu isə inflyasiya həddinin laxlamasına təsir göstərə biləcək əsas vasitələr sırasında yer alır. Xatırladaq ki, son dövrlər ölkəmizdə müəyyən bahalaşma yaşanmaqdadır və dövriyyədə olan pul kütləsinin artımı buna təsirsiz ötüşmür. Beləliklə, pul kütləsinin artımı inflyasiyaya da yol açan əsas amillərdəndir.
Digər tərəfdən, pul kütləsinin artımı milli valyutanın xarici pul vahidlərinə nisbətdə dəyərdən düşməsinə təsir göstərən amillər sırasında yer alır.
Pul kütləsinin artımına müxtəlif amillər təsir edir. Bunlara misal olaraq, yüksək iqtisadi artım tempi, xaricdən böyük həcmdə neft pullarının daxil olması, eləcə də büdcədən sosial məqsədlər üçün ayrılan vəsaitin çoxalmasını və digərlərini göstərmək olar. Həmçinin, əhalinin çoxunun nağd əməliyyatlara üstünlük verməsi də bu prosesə təsir edir. Faktdır ki, əhali hələ də nağd əməliyyatların aparılmasına üstünlük verir. Nəticədə dövriyyəyə əlavə pul kütləsi buraxmaq zərurəti yaranır. Əlavə pul kütləsi isə inflyasiyaya yol açan amillər sırasında yer alır. Halbuki, hökumətin əsas məqsədlərindən biri inflyasiya həddinin artmasına imkan verməməkdir. İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramov bildirib ki, hazırda hökumətin əsas hədəfi inflyasiyanı minimum həddə saxlamaqdır: "İndi hökumət çalışır ki, inflyasiyanı 2 faiz intervalında saxlasın. Amma bizim qiymətləndirmələrimizə görə, hazırda ölkədə inflyasiyanın həddi 3,7 faiz civarındadır. Biz ilin sonunadək 4 faizlik inflyasiya proqnozlaşdırırıq. Baxmayaraq ki, bu rəqəm hökumətin proqnozları ilə üst-üstə düşmür, amma müqayisə etsək görərik ki, həmin göstərici digər ölkələrdən aşağıdır. Təbii ki, hökumət inflyasiyanın aşığı həddə saxlanması üçün müxtəlif ələtlərdən istifadə edir. Mərkəzi Bank ilk növbədə olduqca sərt monetar siyasət həyata keçirir. Çünki sözügedən qurum mütəmadi olaraq pul aqreqatlarının həcminin azaldılmasına çalışır. Bundan başqa, istehlak kreditləşməsinin məhdudlaşdırılması ilə antiinflyasiya tədbirləri daha da gücləndirilir".
Onun sözlərinə görə, dövriyyəyə daxil olan pul kütləsinin nəzərətdə saxlanması Azərbaycanda ciddi inflyasiya təhlükəsini minimuma endirib: Yaxın illər üçün ölkəmizdə ikirəqəmli inflyasiya gözlənilən deyil. Çünki ölkədə dövriyyəyə daxil olan pul kütləsinin həcminin azaldılmasına ciddi nəzarət olunur və buna uyğun olaraq qiymətlərin optimallaşdırılması həyata keçirilir ki, bu da inflasiyanın minimum həddə saxlanmasına imkan yaradır. Yəni aidiyyəti dövlət qurumları inflyasiyanı aşağı həddə saxlamaq üçün sırf inzibati metodlardan istifadə edir. Manatın məzənnəsinin sabit saxlanması prosesinə isə konkret vəsait yönəldilir". Lakin məhz artıq vəsait ifnlyasiya həddini artırır.
"Standard & Poor’s" kredit reytinqləri xidməti bu il Azərbaycanda 3 faiz civarında inflyasiya proqnozlaşdırır. Növbəti illərdə isə inflyasiyanın artaraq 4-6 faiz civarında dəyişəcəyi qeyd olunub. Agentliyin fikrincə, dövlət büdcəsindən əsaslı xərclərin ixtisarı həm də iqtisadi artım templərinə təsir edəcək: "Bununla belə, proqnozlarımıza görə, ÜDM-in artması yeni neft-qaz yataqlarının inkişafına investisiyaların əhəmiyyətli axını, həmçinin ictimai sektorda maaşların və başqa sosial xərclərin bu yaxınlardakı artımı ilə dəstəklənəcək. Uzunmüddətli perspektivdə adambaşına ÜDM artımı təxminən üç faiz təşkil edəcək ki, bu da bütövlükdə müqayisə edilə bilən ölkələrin göstəricilərinə uyğundur. Bu halda əhalinin rifah səviyyəsi nisbətən aşağı - ÜDM göstəricisi ilə 2014-cü ildə hər nəfərə 8 300 dollar səviyyəsində qalacaq". İnflyasiyanın isə agentlik birrəqəmli həddə saxlanacağını bildirir. Lakin digər amillərlə yanaşı, pul kütləsinin artımı da bu məsələdə problem yarada bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, dövriyyədə olan pul kütləsi daha da artacaq və bunun əsas səbəblərindən biri dövlətin kapital xərclərinin çoxalmasıdır. Məsələ beynəlxalq təşkilatların da xüsusi diqqət mərkəzindədir və onlar da bildirir ki, bu hal inflyasiya prosesini dərinləşdirir.
Nağd pul kütləsinin artması Mərkəzi Bankın pul dövriyyəsinə təsir imkanlarının azalmasına səbəb olur. Bu səbəbdən, pul kütləsinin artması fonunda ekspertlər qeyri-nağd pul kütləsinin artımına Mərkəzi Bank tərəfindən xüsusi diqqət yetirilməsini vacib sayır. Lakin dövriyyədə olan nağd pul kütləsinin artımı təkcə Mərkəzi Bank üçün fəsadlar doğurmur, bu, eyni zamanda, sadə vətəndaşlar üçün də təhlükəli hal sayılır. Qeyd olunduğu kimi bu, ilk növbədə, bahalaşma prosesilə bağlıdır. Bundan başqa, Azərbaycanın istehlak bazarında qiymətlərin qalxmasına əsas səbəb dünya bazarlarındakı bahalaşmadır. Bu, ölkəmizdə istehlak bazarında qiymət artımına səbəb olan ən vacib faktordur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...