2,9 milyard manat bank əmanəti təhlükədə...

Tarix: 05.08.2014 / 09:19
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkə banklarında batmaq ehtimalı daha yüksək olan əmanətlərin həcmi getdikcə artır. Vəziyyətin təhlili göstərir ki, banka pul qoyanları daha çox yüksək faizlər maraqlandırır. Bu səbəbdən onlar əmanətlərin sığortalanma məsələsini arxa plana atırlar. Bu isə, qeyd olunduğu kimi, banklarda fors-major vəziyyətdə bata biləcək pulların miqdarının artması ilə müşahidə olunur.
Son rəsmi məlumatlara əsasən də, ölkədə fəaliyyət göstərən banklarda Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən qorunmayan əmanətlərin həcmi artıb.
Belə ki, son bir ildə fiziki şəxslərin cəmi əmanətlərində qorunmayan əmanətlərin xüsusi çəkisi 21,8 faiz artaraq 33%-dən 54,8%-ə yüksəlib. Ötən ilin iyun ayının sonunda banklardakı fiziki şəxslərin 5,6 milyard manat əmanətinin 1,85 milyard manatı qorunmurdusa, bu ilin eyni tarixində 6,3 milyard manat cəmi əmanətin 2,87 milyard manatı qorunmayan əmanətlər olub. Göründüyü kimi, fiziki şəxslərin cəmi əmanətləri 0,6 milyard manat artdığı halda qorunmayan əmanətlər 1,02 milyard manat artıb.
Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu 2014-cü ilin ikinci rübünün nəticələrini açıqlayıb. Məlumata görə, bu rübdə fiziki şəxslərin cəmi əmanətlərinin 45,2%-ni qorunmayan əmanətlər, 54,8%-ni isə qorunan əmanətlər təşkil edir. Ekspertlər qorunmayan əmanətlərin artmasına Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən, 19 may 2014- cü il tarixindən etibarən üzv banklarda yerləşdirilən qorunan əmanətlər üzrə faiz dərəcəsinin yuxarı həddinin 10 faizdən 9 faizə endirilməsinin səbəb ola biləcəyini göstərirlər. Bu tarixdən üzv banklarda illik 9 faizdən yuxarı faiz dərəcəsi ilə yerləşdirilən əmanətlər qorunmayan əmanət hesab edilir. Əhali isə əmanətlərini bu faizdən yüksək faizlərlə yerləşdirərək daha çox əmanət faizi qazanmaq istəyir. Təbii ki, bu cür əmanətlər də qorunmur. Həmçinin ekspertlər qeyd edir ki, qorunmayan əmanətlərin artmasına banklara 9%-dən yüksək faizlə yatırılan iri məbləğli əmanətlər daha çox təsir göstərir. Kiçik həcmli əmanətlər isə əsasən 9%-lə banklara yatırılır.
Qeyd edək ki, sığorta hadisəsi baş verərsə, məsələn, bank müflis olarsa qorunan əmanətçinin qorunan əmanətinə hər bir sığorta hadisəsinə görə ödənilməli olan kompensasiya məbləği 30 000 manat təşkil edir.
Ekspertlər isə sığortalanmayan əmanətlərin həcminin getdikcə artmasının narahatlıq doğurması qənaətindədir. Bütün bunlar həm də bankların nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdırmalı olmasına dair Mərkəzi Bankın verdiyi müddətin azaldığı bir dövrdə baş verir. Araşdırmalar onu da göstərir ki, banklar, xüsusən də kredit vermək üçün resursları az olan banklar böyük həvəslə yüksək faizlə əmanət cəlb edir. Əmanətlərin sığortalanması barədə anlayışı olmayan müştərilər isə çox qazanmaq xətrinə yüksək faizlərə üstünlük verirlər. Nəticədə sığortalanmayan əmanətlərin həcminin artımı müşahidə edilir. Bankların bir çoxu isə insanların məlumatsızlığından sui-istifadə edir. Bu səbəbdən qeyd olunan istiqamətdə müəyyən dəyişikliklər edilməsi vacib sayılır. Bununla yanaşı, hesab olunur ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun müəyyənləşdirdiyi maksimum məbləğ də dəyişdirilməlidir. Çünki sığortalanan 30 min manat məbləğ indiki halda əmanətlərin sığortalanması üçün yetərli deyil. Qeyd edək ki, Şərqi Avropa ölkələrinin əksəriyyətində sığortalanan əmanətin məbləği 100 min avroya yaxındır. Başqa Avropa ölkələrinin çoxunda sığortalanan məbləğlə bağlı maksimum hədd yoxdur. O da təklif olunur ki, əmanətlərin sığortalanması əmanətlər üzrə tətbiq edilməlidir. Hazırda kommersiya bankında bir əmanətçinin bir neçə əmanəti varsa, bu cəmlənir və həmin cəmin 30 min manatadək olan hissəsi sığortalanmış hesab olunur. Bu halda eyni banka bir neçə əmanət formasında əmanət yerləşdirməyin heç bir əhəmiyyəti olmur. Qaydanın dəyişdirilməsinə ehtiyac olduğu vurğulanır.
Bundan başqa, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu vətəndaşların məlumatlandırılması istiqamətində də ciddi addımlar atmalıdır. Ekspertlər vurğulayır ki, qorunan əmanətlərin həcminin artırılması heç də yalnız Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun fəaliyyəti ilə bağlı olmamalıdır. Belə ki, əmanətlərin daha çox sığortalanmasına nail olmaq vətəndaşların da üzərinə düşən məsuliyyətdir. Təəssüf ki, əmanətçilər bəzi hallarda daha çox gəlir əldə etmək məqsədilə yüksək faiz təklif edən banklarda pullarını yerləşdirir. Bununla da onlar öz pullarını potensial risqə atırlar. İndilikdə təklif olunur ki, əmanəti 30 min manatdan çox olan vətəndaşların öz pullarını bir neçə bankda yerləşdirməsi daha məqsədəuyğundur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...