Banklarda maliyyə çətinliyi böyük problemə çevrilir

Tarix: 04.08.2014 / 10:58
Bölmə: İqtisadiyyat

Maliyyyə cəhətdən ölkənin bank sektorunun üzləşdiyi çətinliklərin miqyası, belə demək mümkünsə, genişlənməkdədir. Özü də bu o zaman baş verir ki, banklar nizamnamə kapitallarını ilin sonuna kimi 50 milyon manata çatdırmalıdır. Lakin kredit şərtlərində edilən dəyişikliklər, əmanət faizlərinin azaldılması getdikcə banklar üçün böyük çətinliyə çevrilir. Həmçinin, xaricdən kredit cəlbinin çətinləşməsi də bu prosesdə az rol oynamır.
Başqa bir məsələ isə banklarda əhalinin əmanətlərinin həcminin azalmasıdır. Hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, banklarda əmanət faizlərinin aşağı salınmasından sonra əmanətlərin həcmində artım sürətinin zəifləyəcəyinə dair verilən proqnozlar özünü doğruldur. Ümumi dinamika göstərir ki, əmanətlərin həcmində artım tempi zəifləyir. Bunun əsas səbəbi əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin aşağı salınmasıdır. Faiz dərəcələri endikdə banka qoyulan əsas əmanət məbləğinə hesablanan gəlir də aşağı düşür. Bütün bunlar fonunda iyun ayının sonunda kommersiya banklarının məcmu kapitalı azalıb. Cəmi məcmu kapital 41,6 milyon manat azalaraq 3,762 milyard manata düşüb.
Mərkəzi Bankın məcmu kapitalın 50 milyon manata çatdırılması ilə bağlı qərarından sonra isə ötən 2 il ərzində bankların cəmi kapitalı 1,632 milyard manat artıb. Lakin bu, nizamanmə kapitalı ilə bağlı bütün bankların qoyulan tələblərə əməl etməsini sual altına alır.
Xatırladaq ki, ölkədə 43 bank qeydiyyata alınıb. Onların heç də hamısı nizamnamə kapitalı ilə bağlı tələbləri yerinə yetirmək iqtidarında deyil. Gözlənir ki, bir neçə bank tələb olunan nizamnamə kapitalını formalaşdıra bilməyəcək. Onu da bildirək ki, hazırda 43 bankın 9-cu zərərlə işləyir.Bu o demək ki, onlar öz xərclərini ödəyə bilmir. Belə olan halda həmin bankların əmanətlər üzrə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməkdə çətinlik çəkməsi də qaçılmaz sayılır. Yaranmış durumda bankların yeganə xilas yolu aşağı faizlə böyük həcmdə kreditlər verilməsinə nail olmaqdır. Bunun üçün Mərkəzi Bankın da inzibati təsir metodlarını işə salması vacib sayılır. Qeyd edək ki, baş bankın əlində bazardakı kredit faizlərini tənzimləmək üçün kifayət qədər alətlər var. Məsələn, baş bank real kredit faizlərinin yüksəlməsində əhəmiyyətli təsirə malik olan komision haqlarının tənzimlənməsini və haqlar üçün "qiymət tavanının" müəyyənləşdirilməsini həyata keçirə bilər. Təbii ki, ən əsası kommersiya banklarının mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsidir. Hazırda Mərkəzi Bank faizlik uçot stavkasını 3,5 faizlik həddə endirib. Lakin bu da kommersiya banklarının kredit faizlərinə təsir göstərmir. Buna sərt müdaxilə olunmalıdır. Eləcə də Mərkəzi Bank kommersiya banklarının beynəlxalq maliyyə qurumlarından daha aşağı faizli kreditlər cəlb etməsinə imkan və stimul yaratmalıdır. Bu qurumların kredit faizlərinin 4-7 faiz intervalında dəyişdiyini nəzərə alsaq, o zaman bu, kommersiya bankları üçün ucuz maliyyə resursların yaranmasına gətirib çıxara bilər. Banklar, həmçinin, real sektora da kredit verilməsinə diqqət etməlidir. Çünki bu, perspektivdə banklara daha böyük qazanc vəd edir. Lakin hələlik banklar buna getmir. Qeyd edək ki, 2005-ci ildə iqtisadiyyata yönəldilən hər 100 manatın 27 manatı istehlak krediti şəklində verilirdi, hazırda isə bu rəqəm 41 manata çatıb. Hesab olunur ki, hökumət konkret addımlar atmasa, bu rəqəm daha da artar. İstehlak kreditləşməsi ildırım sürəti ilə artır. 16,6 milyard manatlıq kredit qoyuluşunun 6,7 milyard manatı bu kreditlərin payına düşür. Bank sektoru faktiki olaraq istehlak kreditlərinin üzərində dayanıb. Mərkəzi Bankın məhdudlaşdırıcı tədbirləri isə hələ də ciddi nəticə vermir. 2014-cü ilin 5 ayında kredit qoyuluşu 1,2 milyard artıb ki, bunun da 0,5 milyard manatı istehlak kreditlərinin payına düşür. İstehlak kreditinin indiki sürətlə artımı iqtisadiyyat, eləcə də banklar üçün təhlükədir. Xatırladaq ki, istehlak kreditlərindən fərqli olaraq, biznes daha çox vəsait, həm də daha çox güzəşt tələb edir. Banklar isə bildirir ki, istehlak kreditlərində vəsait az olduğundan, geri qaytarılmada problem ciddi təsir göstərmir. Buna görə də biznes kreditlərinin verilməsinə böyük diqqət ayrılmır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...