Dolların yeni bahalaşma dövrü başlanır

Tarix: 01.08.2014 / 04:47
Bölmə: İqtisadiyyat

ABŞ iqtisadiyyatında yaşanan artım və bu ölkənin Mərkəzi Bankının son qərarı dolların yenidən bahalaşmasına gətirib çıxaracaq. Artıq bununla bağlı dünyanın bir çox maliyyə institutları xəbərdarlıqla çıxış etməkdədir. Məsələ burasındadır ki, ABŞ-da iqtisadi artım fonunda dollara qoyulan səmayələrin həcmi artır. Qeyd edək ki, ABŞ iqtisadiyyatı ikinci rübdə proqnozlardan çox olmaqla 4% artıb. Proqnozlar iqtisadi artımın 3% ətrafında olacağı barədə idi.
Bundan başqa, ABŞ Mərkəzi Bankının Pul Siyasəti Komitəsi maliyyə aktivlərinin alışını daha 10 milyard dollar azaltmaq barədə qərar qəbul edib. Qurum maliyyə aktivləri alışı proqramını, gözlənildiyi kimi, aylıq 35 milyard dollardan 25 milyard dollara endirib. Bu isə dövriyyəyə hər ay daha 10 milyard az dolların daxil olması deməkdir. Ümumiyyətlə, ABŞ-ın Mərkəzi Bankı keçən ildən bu yana aktivlərin alışlarını azaldır.
Xatırladaq ki, 2008-ci il maliyyə böhranından sonra ABŞ iqtisadiyyatında müəyyən tənəzzül yaranmağa başlamışdı. Bundan sonra yumşaldıcı siyasət yeridildi. Uçot dərəcələri sıfır səviyyəsinə qədər aşağı salındı və əlavə olaraq pul satışı həyata keçirilməsinə başlandı ki, iqtisadiyyat pul ilə təmin olunsun. ABŞ Mərkəzi Bankı pul çap edib, ABŞ-ın dövlət borclarını alırdı. Bununla da ölkədə əlavə pul dövriyyəyə buraxırdı. Bütün bu addımlar ona gətirib çıxardı ki, dolların məzənnəsi ucuzlaşdı. Bunun müqabilində neft, qızıl və avro bahalaşdı. İndi ABŞ aylıq pul çapını 10 milyard dollara qədər azaltmaq haqqında qərar verib. Eyni zamanda işsizlik səviyyəsi aşağı düşüb, iqtisadi inkişaf tempi yüksəlib.
Bu isə dolların sürətlə bahalaşmasını qaçılmaz edir. Yaxın günlər ərzində dünya bazarlarında, eləcə də Azərbaycanda dolların bahalaşması gözlənir. Bu fonda avronun kəskin şəkildə dəyər itirməsi də qaçılmaz sayılır. Tanınmış valyuta analitiklərinin fikrincə, yaxın tezlikdə avronun kursu yenidən aşağı enməyə başlayacaq. Ekspertlər dolların bahalaşma, avronun ucuzlaşma dalğasının Azərbaycana da ciddi təsir edəcəyini bildirir. Xatırladaq ki, Azərbaycan hökuməti illərdir Mərkəzi Bank vasitəsilə dolların kursunu stabil saxlayıb. Lakin dollar çapı ilə bağlı məsələ fonunda baş verənlər Azərbaycana da ciddi təsir göstərəcək və ölkədə dolların bahalaşması gözlənir. Hazırda 1 dollar 78 qəpiyə təklif olunur. Ekspertlər bildirir ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı manatın sabitliyini uzun müddət saxlamaqda çətinlik çəksə də, onu nəzarətdə saxlaya biləcək. Avro isə, qeyd olunduğu kimi, dəyərdən düşəcək.
Ona da xüsusi diqqət çəkilir ki, Azərbaycan, belə demək mümkünsə, dollardan asılı ölkədir. Belə ki, Azərbaycan ixracının əsas hissəsini neft və neft məhsulları təşkil edir. Ölkə büdcəsinin böyük hissəsi neft gəlirləri hesabına formalaşır. Neft də dollarla satıldığından, gəlirlər ölkəyə bu valyuta ilə gəlir. Ona görə dolların kursunda baş verən dəyişiklik ölkə bazarlarına, o cümlədən ərzaq məhsullarının qiymətinə birbaşa təsir göstərir. Mərkəzi Bank bu baxımdan dolların kəskin bahalaşması və ya ucuzlaşmasına imkan vermir.
Lakin ekspertlərə görə, dolların bahalaşması büdcəyə mənfi təsir göstərəcək. Dolların bahalaşması nəticəsində neftin ucuzlaşması gözlənir və bu sahədə gəlirlər azalacaq. Bu həm büdcənin doldurulması ilə bağlı problem yarada, həm də manata qarşı təzyiqləri artıra bilər. Eyni zamanda, dollara görə avronun ucuzlaşması da ölkəmizə təsirsiz ötüşməyəcək. Avronun uzunmüddətli çökməsi və Avrozonada baş verən proseslər ölkəyə ciddi təsir edə bilər. Çünki həm Mərkəzi Bankın, həm də Dövlət Neft Fondunun vəsaitlərinin bir hissəsi avroda yerləşir və bu valyutanın kursunun dəyişilməsi, istər-istəməz, gəlir itkisinə gətirib çıxara bilər. Ekspertlərin fikrincə, avronun milli valyutamıza nisbətən dəyərdən düşməsi ilk növbədə xarici ticarət dövriyyəsinə təsir edəcək. Belə ki, avronun ucuzlaşması Avropa dövlətlərinə satılan məhsulların azalmasına gətirib çıxarmaqla yanaşı, həm də ixrac əməliyyatlarında əldə olunan real gəlirin həcmini azalda bilər. Neft gəlirlərinin bir hissəsinin məhz avroda saxlanması da ziyanın olacağından xəbər verir. Bu amilin Avropa İttifaqı ilə artan ticarət dövriyyəsinə də mənfi təsiri proqnozlaşdırılır.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...