Azərbaycanda bank borcluları "bir ordu" kimi...

Tarix: 25.07.2014 / 10:42
Bölmə: İqtisadiyyat

Görülən bütün qabaqlayıcı tədbirlərə baxmayaraq, ölkədə banklara borjlu insanların sayında yenidən artım müşahidə olunmaqdadır. Son məlumatlara görə, banklara borclu olanların sayı artıq 2,1 milyon nəfəri ötüb. Halbuki, ilin əvvəlində bu rəqəm 2 milyona çatmırdı. Özü də yenə borcun əsasını istehlak kreditləri təşkil edir. Araşdırmalar da göstərir ki, bu kreditlər daha çox istehlak kreditlərdir və hər hansı problemin həllinə yönəldilir.
Bu da ona gətirib çıxarır ki, bu gün kredit bataqlığına yuvarlanan insanların sayı artır. Digər tərəfdən, banklar tərəfindən müxtəlif plastik kartlar buraxılır. Həmin kartlar barədə düzgün məlumat verilmədiyindən, insanlar bu kartların girovuna çevrilir və məlum olur ki, şəxs götürdüyü puldan dəfələrlə artıq vəsait qaytarmalıdır. Belə vəziyyətdə banklara borclu olanların sayı artır.
Həmçinin, əksər hallarda insanlar iqtisadi hesablamaları düzgün aparmadığından, bankların təklif etdiyi müqavilələri, belə demək mümkünsə, oxumadan imzaladığından sonradan problemlərlə qarşılaşırlar. Bu şəraitdə problemli kreditlərin də miqyası artır. İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bildirir ki, kredit borclarının qalmasının əsas səbəbi kreditlərin müəyyənləşən müddətdə geri qaytarılmaması ilə bağlıdır. Bir səbəbi isə banklar tərəfindən kreditlərin müştərilərə bəzən müqavilə bağlanmadan verilməsidir.
Onun sözlərinə görə, burada əsas məsuliyyət kommersiya banklarının üzərinə düşür: "Səbəbi də odur ki, bu banklar vətəndaşların problemlərini və digər banklara borcunu öyrənmədən kreditlər verir. Əvvəlki illərdə banklar vətəndaşlara kredit şərtlərini göstərmək üçün broşürlər paylayır, yaxud da plastik kartlar paylamaqla vətəndaşlara sərfəli şəkildə kreditlər verirdilər. İndi banklarda ayrıca xidmət yaradılmalıdır ki, vətəndaşlar bu xidmət vasitəsilə problemlərini müəyyən dərəcədə həll edə bilsinlər. Eyni zamanda banklar vətəndaşlara kredit verərkən onlarla elə müqavilə bağlamalıdır ki, kreditləri vaxtında ödəyə bilsinlər. Bu baxımdan hökumətin banklar üzərindən müəyyən sifarişlər verməsi mümkündür".
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi isə, hazırkı şəraitdə banklara borclu insanların sayı durmadan artır. Bunu Mərkəzi Bankın Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestrinin (MKR) 2014-cü ilin birinci yarısının yekunlarına aid məlumatları da təsdiq edir. Məlumata görə, hesabat dövrü ərzində reyestrdən 41 bank və 31 bank olmayan kredit təşkilatı (BOKT) istifadə edib. Dövr ərzində kredit götürənlərin sayı 2 138 886, kredit məlumatlarının sayı isə 7 738 882, cəmi zaminlərin sayı isə 989 278 olub. Bu da bir borcalana orta hesabla 3,6 kredit məlumatının düşdüyünü göstərir. Kredit götürənlərin sayında isə bu il ərzində təxminən 200 minə yaxın artım var.
Maraq doğuran məqamlardan biri də odur ki, banklar yenə kredit alan vətəndaşla bağlayacağı müqaviləni Mülki Məcəlləyə uyğun olaraq birtərəfli qaydada və sənəddə müştərilərin hüquqlarını nəzərə almadan tərtib edir. Eyni zamanda, bu müqaviləni hazırlayarkən özlərinə daha geniş səlahiyyət verir, istehlakçının səlahiyyətlərini isə məhdudlaşdırırlar. Bundan başqa, sözügedən müqavilələrdə bəzi məsələlər natamam qeyd olunur ki, bu da çox vaxt vətəndaşların aldadılmasına gətirib çıxarır. Nəticədə bank məhsullarının istehlakçısı olan müştərilər çoxlu sayda problemlərlə üzləşir. Bu hüquqları normal müdafiə edən qanun isə hələ də yoxdur. Mövcud bank qanunvericiliyi isə kredit təşkilatlarının fəaliyyətlərini tənzimləyir və daha çox onların hüquqlarını qoruyur.
İndi müvafiq qanunun qəbulu ilə bağlı məsələni aktuallaşdıran məqam, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, banka borcu olan vətəndaşların sayının artmasıdır. Bundan başqa, istehlak kreditlərinin faiz dərəcələrinin azaldılması da olduqca vacibdir. Lakin buna nail olmaq üçün bankların maliyyə vəsaitlərinə əlçatanlığı daha çox yerli səviyyədə həll olunmalıdır. Məsələn, Mərkəzi Bank yerli kommersiya bankları üçün bu istiqamətdə əlavə vəsait ayıra bilər. Xatırladaq ki, ölkənin baş bankının valyuta ehtiyatları artıq 15 milyard dolları keçib. Ekspertlər bankların kredit faizlərinin yüksək olmasının bir səbəbini də Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi ilə izah edir. Bu gün həmin dərəcə 4,25 faizdir. Bu o deməkdir ki, Mərkəzi Bankdan kommersiya banklarına verilən kreditlərin faiz dərəcəsi bu həddədir. Bu dərəcənin bir qədər də azaldılmasına ehtiyac var.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...