İqtisadi müstəvidə hökumətin qarşıya qoyduğu əsas hədəflərdən biri də ölkənin ixrac potensialının artması, xaricə satılan məhsulların həcm və çeşidinin çoxaldılmasıdır. Son iki ildə görülən tədbirlər, xüsusən də sahibkarlığın inkişafı istiqamətində atılan addımlar bu səpkidə artıq müəyyən nəticələrin əldə olunmasına gətirib çıxarıb.
Görünən odur ki, əsas etibarı ilə qeyri-neft sektoru hesabına hökumət əldə etmək istədiyi hədəflərə sürətlə yaxınlaşır. Bunu statistik rəqəmlər də təsdiqləyir. Eyni zamanda baş verənlər xarici ticarətdə müsbət saldonun yenidən sürətlə ölkəmizin lehinə dəyişməkdə olduğunu üzə çıxarır. Belə ki, ölkənin xarici ticarət əməliyyatlarında müsbət dinamika 2017-ci ilin fevralında da davam edib. Fevralda ixrac 849,3 milyon dollar, idxal 521,92 milyon dollar olub. Ümumilikdə, yanvar-fevral ayları ərzində Azərbaycanın xarici ticarət əməliyyatlarının həcmi 2 milyard 625 milyon dollar təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 20,09 faiz artım deməkdir.
Xarici ticarətin 1 milyard 653 milyon dollarını ixrac, 971,97 milyon dollarını idxal formalaşdırıb. Yanvar-fevral ayları ərzində ixrac 36,64 faiz artıb, idxal 0,44 faiz azalıb.
Rəsmi statistik məlumat göstərir ki, bu ilin ilk 2 ayında xarici ticarət saldosunda müsbət dinamikanın baş verməsi ixracdakı kəskin artımla bağlıdır. Məsələnin maraq doğuran tərəfi bütün bunların həm də Azərbaycanın xaricə satdığı neft və neft məhsullarının miqdarının azalması fonunda qeydə alınmasıdır. OPEK-lə imzalanmış sazişə müvafiq olaraq Azərbaycan dünya bazarlarına çıxardığı neftin həcmini cari il yanvarın 1-dən azaldıb. Amma elə bu ilin əvvəlindən etibarən xarici ticarətdə müsbət saldo qeydə alınır və ölkəmiz dünya bazarlarına daha çox məhsul çıxarır. Özü də qeyri-neft sektorunda istehsal edilən məhsul. Bu tendensiyanın davam edəcəyi, qeyri-neft sahəsi üzrə ixracın miqdarının daha da çoxalacağı gözlənir. Özü də bu sahədə ixrac müxtəlif məhsul çeşidləri üzrə artır. Məsələn, cari ilin ilk iki ayında meyvə-tərəvəz ixracı 10 milyon dollar, plastmas və ondan hazırlanan məmulatların ixracı 8,6 milyon dollar, alüminium və ondan hazırlanan məmulatların satışı 6,1 milyon dollar, təbii qaz satışı 5,6 milyon dollar, elektrik enerjisi satışı 3 milyon dollar artıb.
Ekspertlər qarşıdakı dövr ərzində aqrar sahə üzrə ixracın həcminin daha da artacağını proqnozlaşdırır. Bunun əsas səbəbi odur ki, ölkədə iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunda böyük çəkiyə malik olan kənd təsərrüfatı sürətlə inkişaf edir. Məlum həqiqətdir ki, dövlət əhalinin ərzağa olan daxili tələbatını əsasən öz potensialı və imkanları hesabına ödəyə bilməsi üçün regionlarda infrastruktur sahələrinin yaradılması, kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi istiqamətində mühüm islahatlar reallaşdırıb. Elə indinin özündə də bu proses davam edir. Aqrar sektora dövlət tərəfindən qoyulan investisiyalar ilbəil artır. Yeni texnikalar alınır, dövlət tərəfindən subsidiyalar ayrılır, güzəştli şərtlərlə gübrə, yanacaq, lizinqlər verilir. Həmçinin, aqrar məhsulların ixracı istiqamətində yenə dövlət zəruri addımlar atır, Azərbaycan məhsulları dünyanın müxtəlif ölkələrində tanıdılır. Bu fonda
ölkənin artan inkişaf göstəriciləri arasında kənd təsərrüfatının xüsusi çəkisinin olması təsadüfi deyil. Xatırladaq ki, Azərbaycan iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatı neft və tikinti sahələrindən sonra üçüncü ən iri sahə olmaqla vətəndaşların məşğulluğunun artırılması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, bu sahə kənd yerlərində yoxsulluğun azaldılmasına da əsaslı təsir edir. Amma ən əsası, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, aqrar sahə üzrə ixrac dinamik şəkildə artır. Digər sahələrdə, məsələn turizm sektorunda da dinamik inkişaf qeydə alınır. Məlumdur ki, dövlət turizm sahəsinin inkişafını iqtisadiyyatın qeyri-neft sektoru üzrə prioritet istiqamət elan edib. Nəticədə Azərbaycanda turizm sənayesi yeni mərhələyə qədəm qoyub, ölkəmiz dünyada yeni turizm istiqaməti kimi tanınmağa başlayıb. Belə vəziyyətdə turizmdən gələn gəlirlər xeyli dərəcədə artıb və proses davam edir. Dünya turistlərinin diqqətini Azərbaycana cəlb etmək üçün müxtəlif istiqamətlərdə fəal işlər görülür. Bütün bunlar nəticəsində ölkəyə gələn əcnəbilərin sayı dinamik şəkildə artır. Belə vəziyyət həm də qeyri-neft sektoru üzrə gəlirləri daha da artırır.
Tahir TAĞIYEV
