Rövşən Ağayev: "Bu sahənin inkişafı üçün sistemli tədbirlər görülməlidir"
Nazirlər Kabineti "Barama istehsalı ilə məşğul olan şəxslərə barama emalı və ipək istehsalı müəssisələrinin qəbul etdiyi bütün növ yaş baramanın hər kiloqramına görə subsidiyanın verilmə Qaydası"nı təsdiq edib. Belə ki, baş nazir Artur Rasizadə bununla bağlı qərar imzalayıb.
Qaydaya əsasən, barama istehsalı ilə məşğul olan şəxslərə barama emalı və ipək istehsalı müəssisələrinin qəbul etdiyi bütün növ yaş baramanın (əyrilən və karapaçax barama istisna olmaqla) hər kiloqramına görə verilən subsidiyanın məbləği 5 manat müəyyən edilib.
Maliyyə Nazirliyinə bu qərarın icrası ilə bağlı tələb olunan maliyyə vəsaitinin ayrılmasını müəyyən olunmuş qaydada təmin etməsi tapşırılıb.
Onu da qeyd edək ki, bir müddət əvvəl Prezident İlham Əliyev "Azərbaycan Respublikasında ipəkçiliyin inkişafına dövlət dəstəyi haqqında" Azərbaycan Prezidentinin 2016-cı il 15 sentyabr tarixli, 2337 nömrəli Sərəncamında dəyişiklik edilməsi barədə Sərəncam imzalayıb. Həmin dəyişikliyə əsasən, sərəncamın 2.1-ci bəndində "növündən asılı olaraq" sözləri çıxarılıb. Azərbaycan tarixən bu sahədə təcrübəsi, istehsal infrastrukuru olan ölkədir. Sovetlər dönəmində 2 damazlıq ipəkçilik stansiyası, 7 barama zavodu hesabına ölkə keçmiş ittifaqın əsas xam ipək bazalarından biri olub. Lakin müstəqillikdən sonra bu fabriklərin hamısı faktiki olaraq dayandı. Şəki İpək Müəssisəsinə arada əcnəbi investorlar gəldi, yerlilərdən də kimlərinsə dəstək verməsi ilə bağlı məlumatlar dolaşdı. Ancaq ortada ciddi nəticə olmadı.
O baxımdan bu sahəyə subsidiyanın ayrılması baramaçılığın inkişafına nə kimi müsbət təsir göstərəcək? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Rövşən Ağayevin fikrincə, baramaçılığın inkişafı ilə əlaqədar bir sıra amilləri nəzərə almaq lazımdır: "Dünya təcrübəsinin araşdırılması göstərir ki, iqtisadi baxımdan baramaçılıq pambıqçılıqdan daha gəlirli və daha az zəhmət tələb edən sektordur. Müxtəlif ölkələrlə bağlı faktlara baxanda bunu daha əyani görmək olur. Hazırda dünyada 850 min tona yaxın yaş barama istehsal edilir. Bu həcmdə baramadan hər il orta hesabla 130-140 min tona yaxın xam ipək emal edilir. Dünyada yaş baramanın təxminən 80 faizə qədərini və ya 650 min tonunu Çin istehsal edir. Hindistanda 130, Özbəkistanda isə 30 min tona yaxın yaş barama istehsal edilir. Bu ölkələr ilk üçlükdə yer alır. Hazırda dünyada 30-a yaxın ölkədə barama istehsalı mövcuddur. 2015-ci ildə dünya üzrə 200 tona yaxın təxminən 1.7 milyon dəyərində barama ixrac edilib ki, bu da baramanın hər kiloqramının orta ixrac qiymətinin 8.5 dollara yaxın olduğunu göstərir. Baramaçılıq gəlirli və az zəhmət tələb edən sektordur. Lakin ipəkqurdunun toxumunun və baramanın özünün keyfiyyətindən asılı olaraq, ayrı-ayrı ölkələrdə məhsuldarlıq fərqlidir. Hazırda barama istehsalı üzrə ixtisaslaşmış ölkələrdə 1 qutu baramanın ən aşağı məhsuldarlığı 20 kiloqram, ən yüksək məhsuldarlığı 40 kiloqram yaş baramadır. Bu o deməkdir ki, 1 qutu baramanın xam ipək çıxımı 2.5-3 kiloqramdan 7 kiloqrama qədər dəyişir. Rəsmi məlumata görə, Azərbaycanda yaş barama istehsalı hazırda 70 ton ətrafındadır. Bu sahənin inkişafı üçün sistemli tədbirlər görülməlidir".
Vidadi ORDAHALLI
