Bazarlarımızdakı maneələr ərzağı daha sürətlə bahalaşdırır

Tarix: 22.07.2014 / 09:35
Bölmə: İqtisadiyyat

Bu gün ölkə bazarlarında mövsümə xarakterik olmayan bahalaşma qeydə alınmaqdadır. Düzdür, bahalaşma bütün məhsullar üzrə özünü göstərmir. Lakin müəyyən məhsullar, məsələn, quş əti, bəzi kənd təsərrüfatı malları üzrə bahalaşma qeydə alınır. Digər tərəfdən, bir çox idxal mallarında da qiymət artımı qeydə alınır. Ekspertlər hesab edir ki, müşahidə olunan qiymət artımının həm obyektiv, həm də subyektiv səbəbləri var.
Obyektiv səbəblərə xaricdən, xüsusən də İran, Türkiyə və Ukraynadan gətirilən məhsulların çatdırılma tariflərində müşahidə olunan bahalaşmanı daxil etmək olar. Subyektiv səbəblər sırasına isə ənənəvi spekulyasiya meylləri daxildir.
Real vəziyyətin təhlili göstərir ki, hazırda bazarda qiymət artımı daha çox spekulyativ xarakter daşıyır. Bəzi istehsalçılarla satıcılar, xaricdən gətirilən məhsulların qiymətinin artmasını bəhanə edərək, yerli məhsullarda da qiyməti artırmağa çalışır. Hesab olunur ki, onlar bu prosesi bazarda tələblə təklifin balansı yaranana qədər davam etdirəcək. Yəni süni bahalaşma yalnız bazarda tələb azaldıqda, alıcıların sayı aşağı düşəndə dayanacaq. Hökumət isə bu prosesə kənardan təsir etməyə çalışır. Belə ki, əvvəlki kimi, hökumət kənd təsərrüfatı məhsullarının ucuz satıldığı yarmarkaları təşkil etməklə bazarda qiymət artımına qarşı mübarizə aparmağa çalışır. Sadə vətəndaşlar isə, həmişəki kimi, qiymət artımından narazılıq edir. O da xüsusi olaraq vurğulanır ki, qiymət artımı əhalinin alıcılıq qabiliyyətini azaldacaq və yaşayış minimumuna təsir göstərəcək. Qanunvericiliyə görə, hər il Nazirlər Kabineti əhalinin alıcılıq qabilliyyətini və yaşayış səviyyəsini araşdıraraq, buna uyğun olaraq növbəti il üçün yaşayış minumunu təyin edir. Bu il 116 manat olan bu hədd gələn il üçün 125 manat, əmək qabiliyyətli şəxslər üçünsə 136 manat təyin edilib. Lakin hesab olunur ki, yaşayış minumumu hökumətin təyin etdiyi istehlak səbətinə uyğun hesablanmalıdır. Hökumətin təyin etdiyi istehlak səbətində, çörək də daxil olmaqla, 19 adda məhsul yer alır.
Mövcud bahalaşmanı şərh edən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bildirir ki, Azərbaycan bazarlarında kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətinin bahalaşmasının bir neçə səbəbi var. Əslində isə bu məhsulların istehsalında artımın baş verməsi fermer təsərrüfatlarının gəlirini müəyyənləşdirən əsas amildir. Fermerlərin bazarlara çıxışının olmadığını deyən ekspert onların məhsullarını paytaxt bazarlarına gətirərkən bir çox maneələrlə üzləşdiyini və məhsullarını istədikləri qiymətə sata bilmədiyini deyir: "Fermerlər məhsullarını bəzi problemlər səbəbilə paytaxt bazarlarına gətirə bilmədiyi üçün bazarda qiymətlərin bahalaşması baş verir. Qiymətlərin qalxması isə digər aqrar məhsulların qiymətlərində artıma səbəb olur. Bunun qarşısının alınması üçün kənd təsərrüfatı məhsullarının Bakı bazarlarına çıxışının liberallaşdırılması vacibdir. Eyni zamanda, fermerlərin yeyinti məhsullarını paytaxt bazarlarına gətirmələrinə də şərait yaradılmalıdır. Rayonlarda qiymətlərin ucuz, Bakı bazarlarında isə baha olması onu göstərir ki, paytaxt bazarlarındakı parakəndə satış qiymətləri ilə rayonlardakı topdansatış qiymətləri arasında böyük fərq var".
V.Bayramov kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin baha olmasının inhisarçılıqla bağlı olmadığını diqqətə çatdırıb: "Nəzərə alaq ki, fermerlər öz məhsullarını yaşadıqları rayonlarda da istədikləri qiymətə təklif edə bilir. Bakı bazarlarında qiymətlərin yüksək olması bahalaşmanın inhisarçılıqla deyil, bazarların girişində yaradılan süni maneələrlə bağlı olduğunu göstərir. Bu maneələri yaradan bəzi şəxslər fermerlərin məhsullarını Bakı bazarlarına gətirmələrinə imkan vermir. Qeyd edilən problemlərin qarşısının alınması məqsədilə hökumət öz məhsullarını satmaları üçün fermerlərə bazarlarda xüsusi yerlər ayırmalıdır. Bu da fermerlərlə paytaxt bazarları arasında əlaqələrin yaranmasına və qiymətlərin tənzimlənməsinə imkan verəcək".
Araşdırmalar onu da göstərir ki, bahalaşmaya dünya bazarlarındakı qiymət artımı da təsir edir.
"Oxfam" beynəlxalq humanitar təşkilatının dünyada kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və gözlənilən bahalaşmaya dair hesabatında bildirilir ki, dünya liderləri qida sənayesinin yenidən təşkil edilməsi istiqamətində aktiv addımlar atmasa, əsas qida məhsullarının, yəni heyvandarlıq sahəsinin müxtəlif məhsullarının, un məmulatlarının, meyvə-tərəvəzlərin qiyməti 2 dəfə artacaq. Əsas taxıl bitkilərinin qiymətinin isə 120-180 faiz artacağı gözlənir. Bu zaman qiymət artımının yarısı iqlim dəyişməsinin payına düşəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...