Bank sektorumuzda ən güclü tənəzzül prosesinin bir neçə səbəbi...

Tarix: 16.07.2014 / 10:38
Bölmə: İqtisadiyyat

Görülən bütün qabaqlayıcı tədbirlərə rəğmən, ölkədə problemli kreditlərin həcmi artmaqda davam edir. Bunu son statistik rəqəmlər də təsdiq edir. Belə ki, son məlumatlara əsasən, ölkədə cəmi kredit qoyuluşları 16 milyard 595,4 milyon manat təşkil edib. Kreditlər son bir ildə 24 faiz artıb. Kreditlərlə bərabər vaxtı keçmiş kreditlərin də həcmi artıb.
Vaxtı keçmiş kreditlər 905 milyon manata çatıb. Halbuki, ötən ilin eyni dövründə vaxtı keçmiş kreditlər 768.7 milyon manat olub. Bir il ərzində vaxtı keçmiş kreditlər 20 faizə yaxın artıb. Bu rəqəmdən 717,2 milyon manatı milli valyuta, 187,8 milyon manatı xarici valyuta ilə olub.
Yaranmış real durum zərərlə işləyən bankların da sayının artması ilə müşayiət olunur. Bildirək ki, hazırda Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bankların 10-u zərərlə işləyir. Halbuki, ötən ilin anoloji dövründə, həmçinin bu ilin yanvarında 39 bank mənfəətlə, 4-ü zərərlə işləyirdi. O da maraqlıdır ki, bu ilin yanvarında 4 bank, martında 9 bank zərərlə işləyirdi. İndi belə bankların sayı 10-a yüksəlib. 2013-cü ilin yayında isə zərərlə işləyən bankların sayı 3-ə qədər azalmışdı. Qeyd edək ki, Azərbaycanın bank sistemi 2011-ci ili 158,99 milyon manat zərərlə, 2012-ci ili 130,01 milyon manat, 2013-cü ili isə 267.57 milyon manat mənfəətlə başa vurmuşdu. Cari il ərzində isə bu zərərin miqdarının daha da artması gözlənir. Bütün bunlar bank sektoru üçün ciddi təhdid yaradır. Hesab edilir ki, məhz zərər faktoru bəzi banklara ilin sonuna kimi nizamnamə kapitalını 50 milyon manata çatdırmağa imkan verməyəcək. Bu isə həmin bankların bağlanmasını qaçılmaz edəcək.
Problemli kreditlərn miqdarının artması da bunları təsdiq edir. Araşdırmalar göstərir ki, əvvəlki kimi, problemli kreditlərin əsas səbəblərindən biri bankların əhaliyə kifayət qədər yüksək faizlə kreditlər verməsidir. Kommersiya bankları heç bir iqtisadi əsası olmadan, kifayət qədər yüksək faizlə əhaliyə kreditlər təklif edir. Ümumiyyətlə, indinin özündə də Azərbaycan bank faizlərinin yüksəkliyinə görə MDB ölkələri arasında ilk üçlükdə yer alır. Azərbaycanda bank likvidliyinin artımı, əmanətlər üzrə faizlərin aşağı düşməsi müşahidə edilsə də, faiz dərəcələrində azalma yoxdur. Hazırda kommersiya banklarının təklif etdiyi kreditlər 16-30 faiz intervalında dəyişir. Depozitlər üzrə faiz dərəcəsi isə son bir ildə 16 faizdən 9 faizə düşüb. Mərkəzi Bankın uçot stavkası 4,25 faiz olsa da, bu dərəcə kommersiya kreditlərinin faizindən 4 dəfə azdır. Bu da iqtisadi baxımdan anormal balansdır. Faiz dərəcələrinin yüksək olması isə, ekspertlərə görə, bir neçə səbəblə bağlıdır. Əvvəla, bank sektorunda liberallaşma zəif gedir. Həmçinin, xarici kapitalın daxil olmasında hələ də baryerlər mövcuddur. Bütün bunlar bank sektorunda rəqabətin formalaşmasına, kredit faizlərinin düşməsinə imkan vermir. Praktik olaraq, bu gün qonşu dövlətlərin maliyyə qurumları istisna olunmaqla, heç bir xarici bank Azərbaycanın bank sektorundan sərbəst fəaliyyət göstərmir. Bu isə, təbii ki, həmin sektorda rəqabətin inkişafına imkan vermir.
Bununla yanaşı, digər sektorlarda mənfəət dərəcəsinin yüksək olması banklara faiz dərəclərini tam olaraq aşağı salmaq şəraitini yaratmır. Banklarda faiz dərəcəsinin yüksək olmasının səbəblərindən biri də yerli bankların beynəlxalq kredit reytinqinin yüksək olmaması ilə bağlıdır. Bu, banklara birbaşa kredit resurslarına müraciət etmək şəraitini yaratmır. Belə qurumlar, adətən, vasitəçilər tapmaqla kredit resursları əldə etməyə çalışırlar. Bu da faizlərin artımına təsir edir. Belə ki, bu zaman cəlb edilən faizlərin üzərinə vasitəçi faizi əlavə edilir ki, bu da kredit xərcini artırır.
Mərkəzi Bankın mərkəzləşdirilmiş kreditlərinin həcmi bankların cəlb etdiyi kreditlərin cəmi 10 faizini təşkil edir. Bu da banklarin vəsaitlərin 90 faizə qədərini kənardan cəlb etməsi deməkdir. Kredit faizlərinin yüksək olması həm də bəzi bankların qısa müddətdə gəlir əldə etmək istəyi ilə bağlıdır. Kredit portfelinin keyfiyyətinin qorunması və yaxşılaşdırılması məqsədilə tədbirlər gücləndirilməyəcəyi halda problemli kreditlərin miqdarının artması qaçılmaz sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...