"Doktor Qiyamət" Azərbaycanın da qiymətli kağızlara görə zərərə düşə biləcəyini ehtimal edir

Tarix: 10.07.2014 / 05:49
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, Azərbaycan özünün valyuta ehtiyatlarının bir qismini Qərb ölkələrində qiymətli kağızlara yatırır. İndiyə qədər bu istiqamətdə böyük həcmdə vəsait yatırılıb. Proses əvvəlki tempdə olmasa da davam etdirilir. Lakin birjalarda real vəziyyət qiymətli kağızlara vəsait yatırılan ölkələrin, o cümlədən Azərbaycanın müəyyən zərərlə üzləşməsinə gətirib çıxara bilər.
Düzdür, hazırda birjalarda qiymətli kağızların dəyəri kifayət qədər yüksəkdir. Lakin ekspertlər qlobal bazarlarda "balon" partlamasını, yəni qiymətli kağızların dəyərinin qəfildən kəskin şəkildə aşağı düşəcəyini proqnozlaşdırır. Ümumiyyətlə, sərmayəçilər uzun müddətdir qlobal bazarlarda "balon"un partlayıb-partlamadığı ilə maraqlanır. Bu sual qlobal maliyyə böhranını əvvəldən xəbər verən "Doktor Qiyamət" ləqəbli sərmayə mütəxəssisi Mark Faberə də verilib. Faber isə bildirib: "Hazırda qiymətli kağızların qiymətlərində nəhəng bir "balon" olduğunu düşünürəm və bu gec-tez partlayacaq, bəlkə də partlamağa başladı. ABŞ-da "Wall Street"də rekord səviyyələrə çıxmağa başlayan qiymətli kağızlar qəfildən kəskin ucuzlaşacaq. "Wall Street"də qiymətlərin düşməsinin hakim olacağı bir bazara girəcəyik".
Faber ABŞ və qlobal iqtisadiyyatda yaxşılaşma yaşandığına inanmır: "Qlobal iqtisadiyyatın güc qazandığına inanmıram. Hətta zəiflədiyini düşünürəm". Faber bazarlarda qiymətləri aşağı salacaq üç səbəb olduğunu söyləyib: "Bazarlarda qiymətləri aşağı sala biləcək üç səbəb var. Bunlardan ilki Ağ Evdir. Çox zəif bir prezidentimiz var və ABŞ-da daxili çətinlik yaradacaq bəzi siyasi problemlər yaşana bilər. İkincisi dünyada əhəmiyyətli siyasi çətinliklərin olmasıdır. Son olaraq isə, neft qiymətlərinin yüksəlmə potensialını ciddi qəbul etməliyik". Faber bu proqnozlarında tək deyil. Maliyyə məsləhətçiliyi şirkəti "Raymond Ceyms"in baş strateqi Ceffri Saut da bu ayın ortası, ya da avqustun əvvəlində birjada dərin bir eniş gözlənildiyi fikirlərini paylaşıb.
Bütün bunlar fonunda ekspertlər Azərbaycanın investisiya qoyuluşları zamanı kifayət qədər ehtiyatlı olmasını vacib sayır. Çünki bütün hallarda nəzərə almaq lazımdır ki, sektorlarda perspektiv baxımından böhran dalğasının olması və onun genişlənməsi təhlükəsi var. İqtisadçılar vurğulayır ki, bu daha çox qiymətli kağızlar və bank sektorundadır. Ona görə də qiymətli kağızlar və bank sektorlarına ciddi investisiyaların yönəldilməsi arzuolunan deyil. İndiki halda Qərb ölkələrində daha çox arzuolunan daşınmaz əmlaka vəsait yönəldilməsi və səhmləri dövriyyəyə çıxarılan bir sıra iri şirkətlərin alınmasıdır. Bunlar perspektiv baxımından gəlirli ola bilər. Amma qiymətli kağızlar bazarında iştirak uzunmüddətli dövr üçün gəlirli deyil. Lakin real sektorda investisiya qoyuluşlarının risqləri azdır. Çünki indiki halda Qərbdə daşınmaz əmlakın qiyməti kəskin düşüb. İri şirkətlərin səhmlərinin qiymətlərində ciddi azalmalar var. Təbii olaraq bu da imkan yaradır ki, investisiyası olan ölkənin böyük şirkətləri daha ucuz qiymətə daşınmaz əmlaka sahib olub, daha ucuz qiymətə iri şirkətlərdə payçı olsunlar. Amma indiki vəziyyətdə, bütün hallarda, Qərbdə maliyyə sektoru ilə bağlı istiqamətlərə investisiya qoyulması kifayət qədər risqlidir. Xüsusən də ABŞ və Avropada qiymətli kağızlar sektoruna indiki vəziyyətdə yatırım çox böyük risqdir.
Qərb, xüsusən ABŞ-da qiymətli kağızlarla bağlı daha bir problem Rusiya faktoru ilə bağlıdır. "Bloomberg" agentliyi hələ bir müddət əvvəl buna diqqət çəkərək bildirirdi ki, Çin, Rusiya, ya da hansısa Amerika xəzinəsində böyük paya sahib olan dövlət birdən onları satmağa başlayar, bunun nəticəsində isə hesab-kitab itəcək və bazarda xaos ortaya çıxacaq.
Artıq qiymətli kağızlar bazarına mümkün hücumla bağlı təhdid yaradan iki hadisə baş verib. Birincisi, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin məsləhətçisi xəbərdarlıq edib ki, Rusiya Amerikanın sanksiyalarına cavab olaraq Amerikanın dövlət səhmlərindəki böyük ehtiyatlarını dempinq qiymətləri əsasında satışa çıxara bilər. Ardınca isə Federal ehtiyatda saxlanan dövlət qiymətli kağızlarının 100 milyard dollara qədər birdən azalması belə bir situasiya yaradıb ki, Rusiya artıq öz təhdidini reallaşdırmağa başlayır. Amma hələ ki, bu qorxular özünü doğrultmur. Bu barədə hansısa böyük endirim satışları müşahidə edilmir. Mövcud fakt isə ondan xəbər verir ki, 100 milyard dollarlıq qiymətli kağızlar, sadəcə, başqa ölkəyə təhlükəsiz qorunma üçün köçürülüb. Burda vacib olan məsələ başqadır. Amerika qiymətli kağızlarının Rusiya və digər əcnəbi sahibləri bazara təsir göstərmək üçün kifayət qədər gücə sahibdirlər. Bu gücdən istifadə Azərbaycanın da aldığı qiymətli kağızların dəyərini aşağı sala bilər.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...