Yerli taxılımızın keyfiyyət problemi fəsadlara yol açır...

Tarix: 10.07.2014 / 04:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Son günlər cəmiyyətdə xüsusi narahatlıqla qarşılanan məsələlərdən biri, heç şübhəsiz, unun qiymətində yaşanan bahalaşma və bunun çörəyin qiymətinə hansı təsir göstərəcəyidir. Eyni zamanda bu məsələ fonunda gündəmə gələn digər bir məqam yerli taxıl istehsalının keyfiyyətidir. Real vəziyyətin təhlili göstərir ki, yerli taxıl hələ də az miqdarda un istehsalında istifadə olunur.
Bu səbəbdən una tələbat daha çox idxal hesabına ödənilir. Belə vəziyyətdə isə dünya bazarlarında unun qiymətində dəyişiklik olduqda bu, dərhal Azərbaycanın daxili bazarlarına da təsir göstərir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, Ukraynada baş qaldıran son hadisələr və Amerikada hökm sürən quraqlıq da ölkə daxilində qiymət artımına təsir göstərir. Unun qiymətində bahalaşma avtomatik olaraq tək çörəyin yox, həmçinin digər un məhsullarının da qiymət artımı ilə müşayiət oluna bilər.
Hesab edilir ki, yerli istehsal hesabına un istehsalı artmasa, bu sahədə Azərbaycan dünya bazarlarından asılı vəziyyətdə qalmaqda davam edəcək. Statistika göstərir ki, Azərbaycanın taxıla olan illik tələbatı, itkilər də nəzərə alınarsa, 3,8-4 milyon tondur. Yerli istehsal bunun 70-72 faizini ödəyir. Ölkəmizdə istehsal edilən taxılın yarıya qədəri yalnız heyvan yemi üçün istifadə olunur. Daha çox taxıl isə sənaye ehtiyaclarına yönəldilir. Taxıl ehtiyatlarının 74 faizindən çoxu buğda ehtiyatlarından ibarətdir. Ötən il buğda ehtiyatlarının 1,8 milyon tonu yerli istehsal, 1,4 milyon tonu idxal hesabına yaradılıb. İdxal buğda əsasən un istehsalı üçün istifadə olunur.
Məlumat verildiyi kimi, Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) Dövlət Material Ehtiyatları Agentliyi Dövlət Taxıl Fondu üçün də, demək olar ki, ehtiyat daha çox idxal hesabına təmin edilir. Xatırladaq ki, fond cari ilin iyul ayının 2-dən yerli buğda istehsalçılarından buğda qəbuluna başlayıb. Buğda Nazirliyin "Səngəçal" və "Gəncə" Taxıl elevatorları, həmçinin, "Abşeron Taxıl" MMC, "Karat-Holdinq" MMC, "Karmen" MMC, "Fatoğlu" MMC, N. Quliyev adına "Bakı-Taxıl" ASC, "Araz ASC" və "Aveta" MMC müəssisələri vasitəsilə qiyməti bir ton üçün 240 manat olmaqla qəbul edilir. Qeyd edək ki, buğda Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə təsdiq edilmiş "Dövlət Taxıl Fondunun saxlanması və istifadəsi Qaydaları"nın 1 nömrəli əlavəsi ilə müəyyən edilmiş Dövlət Taxıl Fonduna tədarük olunan taxıl üçün qəbul edilmiş keyfiyyət göstəricilərinə cavab verməlidir. Həmin keyfiyyət göstəricilərinin tələblərinə cavab verməyən və məhsulun keyfiyyət göstəriciləri barədə akkreditə olunmuş laboratoriyadan sertifikatı olmayan buğda məhsulu qəbul edilmir. Problem də məhz bu keyfiyyət göstəriciləri ilə bağlıdır. Təəssüf ki, bu gün ölkəmizdə yetişdirilən buğdanın heç də hamısı bu keyfiyyət parametrlərinə cavab verə bilmir. Ona görə də, hər il taxıl qəbulu zamanı heç də bütün fermerlər fond üçün buğda verə bilmir. Bu il də eyni nəticənin yaşanacağı gözlənir. Taxıl Fondunun tədarük elədiyi taxıla qoyulan tələblərə uyğun taxılı Azərbaycan fermerlərinin heç də hamısı yetişdirə bilmir. Araşdırmalar göstərir ki, vegetasiya müddətində taxıl sahələrində mövcud problemlərə qarşı mübarizə səmərəli aparılmır. Bu sonradan özünü keyfiyyətdə göstərir. Fermerlərin, demək olar ki, çoxu taxılı qurudaraq onun nəmliyini müəyyən standarta çatdırmaqdan ötrü avadanlıqlara malik deyil. Bu da taxılın nəmliyinin kifayət qədər yüksək olmasına səbəb olur. Digər bir göstərici də vegetasiya müddətində fermerlərin müəyyən aqrotexniki qaydalara tam şəkildə əməl etməməsidir. Bütün bunlar son nəticədə aşağı keyfiyyətdə məhsul istehsalına gətirib çıxarır. Məsələnin həlli üçün isə kompleks tədbirlər həyata keçirilməlidir. Ekspertlər qeyd edir ki, əvvəla, keyfiyyətli toxumdan istifadə edilməlidir və torpaq səthi normal hazırlanmalıdır. Həmçinin, səpin qabağı gübrələrdən istifadə edilməlidir, bütün xəstəlik və zərərvericilərə qarşı vegetasiya müddətində mübarizə aparılmalıdır. Bu tədbirlər ardıcıl şəkildə həyata keçirilərsə, Azərbaycanda da yüksək keyfiyyətli məhsul istehsal etmək olar. Lakin reallıq bunun əksini göstərir.
Bu gün fermerlərin həm də tədarük məsələsində, yəni saxlanma anbarlarının olmamasında ciddi problemləri var. Bundan əlavə, biçindən sonra taxıllar çeşidlərə bölünmür. Nəticədə yerli istehsalın keyfiyyəti aşağı olur, idxal artır. Mütəxəssislər idxalın artım tendensiyasını ölkə üçün təhlükəli sayır. Bu amil gələcəkdə ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinə də ciddi təsir edə bilər. Yüksək keyfiyyətli taxıl yetişdirilməsi üçün isə müvafiq rəsmi dairələr bildirir ki, fermerlər taxıl becərmə prosesində nəzərdə tutulmuş 40-a yaxın aqrotexniki tədbirdən ən azı 20-ni tam həyata keçirməlidir. Yalnız bu yolla ölkədə taxıl istehsalının keyfiyyəti və miqdarını artırmaq mümkün olacaq. Hələlik isə bu hal müşahidə olunmur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...