Pensiyaya çata bilməyənlərin sığortaya ödədiyi pulun taleyi ilə bağlı maraqlı ideya var

Tarix: 09.07.2014 / 04:56
Bölmə: İqtisadiyyat

2014-cü ilin 1 aprel tarixinə respublika üzrə əmək pensiyası alan şəxslərin sayı 1 281 712 nəfər təşkil edir. Onlardan yaşa görə əmək pensiyası alanların sayı 787 680 nəfərdir ki, bu da ümumi pensiyaçıların sayına nisbətdə 61,5 faiz olub.
Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun İctimaiyyətlə əlaqələr sektorundan verilən məlumata görə, əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayı 356 188 nəfərdir ki, bu da ümumi pensiyaçıların sayına nisbətdə 27,7 faiz olub. Ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası alanların sayı isə 137 844 nəfərdir ki, bu da ümumi pensiyaçıların sayına nisbətdə 10,8 faiz təşkil edir.
Ölkəmizdə müasir sığorta-pensiya sisteminin fəaliyyəti dövründə pensiyaların orta aylıq məbləği hər il yüksələn dinamika ilə artıb. Nəticədə 2006-cı ilin 1 yanvar tarixinə əmək pensiyalarının orta aylıq məbləği 29,8 manat təşkil edirdisə, 2014-cü ilin 1 aprel tarixinə 171,7 manat olub.
Hazırda yaşa görə əmək pensiyasının orta aylıq məbləği 189,6 manat, əlilliyə görə əmək pensiyasının orta aylıq məbləği 148,9 manat, ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyasının orta aylıq məbləği isə 128,2 manat təşkil edir.
2014-cü ilin 1 aprel tarixinə əmək pensiyası alanların tərkibində qadınların sayı 773 113 nəfər, kişilərin sayı 508 599 nəfər olub. Həmçinin əmək pensiyası alanların tərkibində işləyənlərin sayı 2014-cü ilin 1 aprel tarixinə 129 591 nəfərdir.
Əmək pensiyası - "Əmək pensiyaları haqqında" Qanunla nəzərdə tutulmuş qayda və şərtlərlə müəyyən edilən və məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan sığortaolunanların onlara əmək pensiyası təyin olunduqdan əvvəl aldıqları əməkhaqqı və digər gəlirlərin, yaxud sığortaolunanların ölümü ilə əlaqədar onların ailə üzvlərinin itirdikləri gəlirlərin kompensasiyası məqsədi ilə vətəndaşlara aylıq pul ödənişidir. Əmək pensiyasının üç növü var - yaşa görə əmək pensiyası, əlilliyə görə əmək pensiyası, ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası.
Məlumdur ki, istənilən növ pensiya vətəndaşların ömür boyu çalışaraq sosial fonda ödədikləri müavinətlər hesabına formalaşır. Yəni vətəndaşların hissə-hissə ödədiyi müavinətlər yaşlananda onların özlərinə təqaüd formasında qaytarılır. Azərbaycanda kişələrin pensiya çıxmaq yaşı 63, qadınlarınkı isə 59-dur. Son vaxtların statistikasına əsaslansaq məlum olur ki, bu yaşlar kifayət qədər risqli dönəmə aiddir. Söhbət müxtəlif səbəblərə görə insanların ömür həddinin o qədər də uzun olmamasından gedir. Danılmaz faktır ki, kifayət qədər çox vətəndaşımız pensiya yaşına çatmadan dünyasını dəyişir. Belə bir paradoksal vəziyyət yaranır: insan uzun illər pensiya almaq üçün dövlət büdcəsinə müavinət ödəyir və qəfil səbəbdən dünyasını dəyişirsə ona heç bir vəsait ödənilmir. Belə halların kütləviliyini nəzərə alsaq, ortada külli miqdarda vəsaitin taleyinin necə olduğu sualı yaranır. Pensiya yaşına çatmadan dünyasını dəyişən vətəndaşlarımızın dövlətə ödədiyi vəsait onların ailəsinə verilə bilərmi?
İqtisadçı Rəşad Həsənov "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirdi ki, bu praktikadan dünyanın bir sıra dövlətlərində istifadə olunur. Müsahibimizin sözlərinə görə, belə bir təcrübədən Azərbaycanda da istifadə olunmalıdır: "Mən razıyam ki, pensiya yaşına çatmadan dünyasını dəyişən vətəndaşlarımız az deyil. Artıq onların sayı o qədərdir ki, həmin statusda olan adamlara ayrıca kateqoriya kimi baxıla bilər. Sadə dildə desək, dünyasını dəyişən adamların halallığı verilməlidir. Necə ola bilər ki, vətəndaş 30 il işləyib öz dar günü üçün dövlətə vəsait ödəsin, ancaq həmin ana çatmadan dünyasını dəyişəndə bir qara qəpik də onun ailəsinə verilməsin? Bir faktı da nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanın sosial müdafiə fondu, pensiya təminatı yeni-yeni formalaşır. Statistik rəqəmlərdən də görünür ki, pensiyaların verilməsinə məsul olan quruma vəsaitlərin böyük hissəsi dövlət büdcəsindən transfer edilir. Yəni Fondun əhalidən yığdığı vəsait ödədiyindən qat-qat azdır. Bu da müəyyən kompensasiyaların ödənməsinə problem yaradır. Bizim dediyimiz ödənişlər Kompensasiya Fondundan verilə bilər. Bünun üçün də Fonda daxilolmaların həcmi artırılmalıdır. Təcili bu istiqamətdə kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsinə ehtiyac var".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...