Kredit dərəcələri 2 faizə düşə bilər

Tarix: 09.07.2014 / 04:01
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycanda özəl sektorun, xüsusən də bankların xaricdən cəlb etdiyi kreditin faiz dərəcələrinin yüksək olduğu heç kimə sirr deyil. Hesab edilir ki, ölkənin maliyyə imkanlarının yüksək olması fonunda özəl və dövlət sektorunun xaricdən yüksək faizlə kredit cəlb etməsinə heç bir lüzum yoxdur. Özü də ölkə daxilində aşağı faizlə kredit cəlb edilməsi ilə bağlı təcrübə də mövcuddur.
Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) bu xüsusda ölkədaxili imkanlardan səmərəli formada faydalanır. Şirkətin fəaliyyəti ilə bağlı yayılan hesabatda qeyd olunur ki, 2014-cü ilin fevral ayında ARDNŞ Dövlət Neft Fondundan 2 faiz dərəcəsi ilə 2015-ci ilin mart ayınadək ödəniləcək 250 milyon ABŞ dolları məbləğində qısamüddətli kredit alıb. Belə vəziyyət isə həm ARDNŞ, həm də Neft Fondu üçün əlverişli sayılır. Əvvəla, ARDNŞ xaricdən yüksək faizlə kredit almağa ehtiyac görmür. Neft Fondu isə burada daha artıq qazanc əldə edir. Bu mənada analoji təcrübənin Neft Fondu tərəfindən digər yerli şirkətlərə, o cümlədən bank sektoruna tətbiq edilməsi vacib sayılır.
Hesab edilir ki, ölkə bankları Neft Fondundan aşağı faizlə kredit almaq imkanı əldə etsələr, bu, kreditlərin faiz dərəcələrinin əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşməsinə gətirib çıxarar. Hazırda banklar tərəfindən cəlb edilən resursların qiyməti çox bahadır. Kredit resurslarının orta hesabla 50%-ni camaatın əmanətləri təşkil edir. Banklar kredit faizlərini özlərini sığortalamq üçün qaldırır ki, heç olmasa ilk ödənişlər hesabına dəyə biləcək ziyanı qabaqlasınlar. Digər problem yerli bankların xarici banklardan resurs cəlb edə bilməməsidir. Qlobal iqtisadi böhrandan sonra isə, ümumiyyətlə, bu çətinləşib.
Bu fonda ekspertlər kredit faizlərinin azaldılması üçün Dövlət Neft Fondunun vəsaitlərinin ölkə iqtisadiyyatına yatırılmasını, banklara aşağı faizlə borcların verilməsini təklif edir. Hesablamalar da göstərir ki, Neft Fondunun xarici banklara yatırılan vəsaitlərinin illik faiz dərəcəsi 1%-dən çox deyil və getdikcə də azalır. Ölkə banklarında isə yetərincə ucuz vəsait yoxdur.
Real vəziyyətin təhlili göstərir ki, hələlik Dövlət Neft Fondunun vəsaitlərinin Azərbaycan daxilində yerləşdirilməsi ilə bağlı strategiya yoxdur. Nəticədə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, fond vəsaitlərini kifayət qədər aşağı faizlə xarici banklarda yerləşdirir və ya bondların alınmasına yönəldir. Ölkədəki biznes strukturları isə 20 və daha yüksək faizlə kredit götürmək məcburiyyətində qalır. Bu baxımdan fondun daxili investisiya ilə bağlı siyasət sənədinin işlənməsinə zərurət yaranıb. Əksər ekspertlər bu qənaətdədir ki, fondun vəsaitlərinin bir qismini Azərbaycan kommersiya bankları vasitəsilə özəl sektora yönəltmək olduqca vacibdir. Çünki ölkədə bütün bankları heç də risqli banklar kimi qruplaşdırmaq olmaz. Bu gün bir sıra banklar var ki, onlarda vəsaitlərin yerləşdirilməsi risqli deyil. Fondun vəsaitlərinin bir qisminin həmin banklarda yerləşdirilməsi bankların likvidliyinin artmasına gətirib çıxarar. Likvidliyin artması bu sahənin inkişafını stimullaşdıracaq. Eyni zamanda, biznes sektoruna daha aşağı faizlə kredit əldə etmək imkanı yaradacaq. Hesablamalar göstərir ki, Neft Fondunun vəsaitlərinin bir qismini yerli kommersiya banklarında yerləşdirməsi Azərbaycanda kredit faizlərinin təxminən 2 dəfəyə yaxın düşməsinə səbəb ola bilər.
Bu mənada ekspertlər təklif edir ki, ilkin mərhələdə heç olmasa 1 və ya 2 milyard dollar vəsaitin ölkəyə gətirilərək kommersiya bankları vasitəsilə biznesə yönəldilməsi olduqca vacibdir. Lakin bu təcrübədən istifadə olunacağı hələ sual altındadır. Vəsaitlərin bir qisminin iptoteka kreditləşməsinə yönəlməsi də önəmli sayılır. Məlumdur ki, İpoteka Fondu tərəfindən buraxılan istiqrazlar fondun maliyyələşməsində mühüm rol oynayır. Adi ipoteka kreditləşməsi əsas etibarı ilə məhz istiqrazlar hesabına baş tutur. Lakin digər mənbələr hesabına fonda maliyyə vəsaitinin toplanması hələ də reallaşmır. Halbuki, Neft Fondu İpoteka Fonduna ipoteka kreditləşməsi üçün aşağı faizlə vəsait ayıra bilər. Bu zaman əhaliyə daha çox ipoteka krediti təklif edilə bilər və ümumi sosial rifah halının yaxşılaşması üçün bu, çox mühüm amil olar. Digər tərəfdən, İpoteka Fondunun vəsaitləri çoxalmış olar ki, bu da gələcəkdə geri qaytarılan ipoteka kreditlərinin yenidən əhaliyə təklif edilməsi üçün maliyyə mənbəyi olacaq. Eyni zamanda, bu halda Neft Fondunun vəsaitləri də effektiv idarə edilmiş olar.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...