Azərbaycanda nağd hesablaşmalara limit təklifi yenidən gündəmə gəlir

Tarix: 09.07.2014 / 09:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Aparılan son araşdırmalar ölkədə həm plastik kartların, həm də pos-terminalların sayının artdığını göstərir. Lakin buna rəğmən, əvvəlki kimi, nağdsız ödənişlə bağlı hələ də istənilən irəliləyiş qeydə alınmır. Məlumat üçün bildirək ki, bu ilin ilk 5 ayında ölkədə ödəmə kartlarının sayı 5,2% artaraq 5 milyon 967 min ədəd olub. Yəni 2013-cü ilin eyni dövrünün göstəricisi i

Aparılan son araşdırmalar ölkədə həm plastik kartların, həm də pos-terminalların sayının artdığını göstərir. Lakin buna rəğmən, əvvəlki kimi, nağdsız ödənişlə bağlı hələ də istənilən irəliləyiş qeydə alınmır. Məlumat üçün bildirək ki, bu ilin ilk 5 ayında ölkədə ödəmə kartlarının sayı 5,2% artaraq 5 milyon 967 min ədəd olub. Yəni 2013-cü ilin eyni dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə onların sayı 13,9% artıb.
Hesabat dövrü ərzində debet kartları ilə əməliyyatların sayı 5 milyon 235 min ədəd, həyata keçirilən əməliyyat həcmi isə 794 milyon manat olub. Bankomatlar vasitəsilə debet kartlar ilə 719 milyon manatlıq 4 milyon 638 min əməliyyat, pos-terminal vasitəsilə isə 48 milyon manatlıq 239 min əməliyyat aparılıb. Göründüyü kimi, pos-terminallar vasitəsilə aparılan əməliyyatların həcmi çox azdır. Halbuki, hazırda ölkədə 48 min 582 ədəd pos-terminal fəaliyyət göstərir. 2014-cü il ərzində isə pos-terminalların ümumi sayının 70-80 minə çatdırılması planlaşdırılır. Rəsmi dairələr qeyd edir ki, pos-terminalların sayının artırılması ölkədə nağdsız ödənişlərin inkişafı və stimullaşdırılması ilə yanaşı, eyni zamanda əmək haqqının və digər ödənişlərin plastik kartlarla alınması prosesinin sürətləndirilməsindən irəli gələn zərurətdir. Lakin yuxarıda qeyd olunan rəqəmlərin müqayisəli təhlili, pos-terminalların sayının çoxalmasına rəğmən, nağdsız ödənişlərin miqdarının artmadığını göstərir. Bu səbəbdən məsələyə artıq inzibati müdaxilənin vacib olduğu qabardılır.
Ekspertlərin fikrincə, bu sahədə beynəlxalq təcrübədən, inkişaf etmiş ölkələrdə tətbiq olunan stimullaşdırıcı və məhdudlaşdırıcı tədbirlərdən istifadə etməklə istənilən nəticəyə nail olmaq mümkündür. Məsələn, Avropa ölkələrindən Fransada hüquqi şəxslər arasında bir əqd üzrə nağd qaydada aparılan hesablaşmanın məbləği 1300 ABŞ dollarından çox olduqda, artıq məbləğin 5 faizi həcmində cərimə tətbiq edilir. Bolqarıstanda nağd qaydada aparılan ödənişlərin maksimal məbləği 3,3 min ABŞ dollarından çox olduqda, fiziki şəxslər artıq ödənilmiş məbləğin 25 faizi, hüquqi şəxslər isə 50 faizi həcmində cərimə olunur. MDB dövlətlərindən Rusiya Federasiyasında hüquqi və fiziki şəxslərin bir əqd üzrə nağd qaydada apardığı hesablaşmaların məbləği 3,4 min ABŞ dollarından çox olduqda, limitdən artıq vəsaiti ödəyənə qarşı 1,3-1,7 min ABŞ dolları məbləğində cərimə tətbiq edilir. Qeyd edək ki, inkişaf etmiş Qərbi Avropa ölkələrində ödənişlərin 80-90%-i, Skandinaviya ölkələrində isə 95%-ə qədəri nağdsız üsulla gercəkləşdirilir. Qərbi Avropa ölkələri nağdsız ödənişləri hər vasitə ilə stimullaşdırmaqla həm iqtisadiyyatda maksimum şəffaflığa nail olub, həm də vətəndaşları üzərlərində iri məbləğdə pul daşımaq risqindən xilas edib. Eyni zamanda, bir çox ölkələrdə vergi sistemi vasitəsilə müəyyən güzəştlərdən istifadə olunur və beləliklə, nağdsız dövriyyənin genişləndirilməsi üçün stimullaşdırıcı addımlar atılır. Ölkəmizdə də bu addımlardan istifadə məqbul sayılır.
Onu da qeyd edək ki, nağdsız hesablaşmaların səviyyəsi ölkə iqtisadiyyatının inkişafını müəyyən edən əsas meyarlardan biridir. Yəni iqtisadi tərəqqi nə qədər yüksək olarsa, dövriyyədə bir o qədər az nağd pul olar. Nağd pulun azlığı isə həm korrupsiyaya, həm vergidən yayınmaya, həm də qara bazara ciddi zərbədir. Qeyd edək ki, nağd pul kütləsinin ümumi pul dövriyyəsində xüsusi çəkisi inkişaf etmiş ölkələrdə 7-10 faiz arasında olduğu halda, bu göstərici Azərbaycanda 50 faizi keçir. Halbuki, dövriyyədə olan nağd pul kütləsinin artımı makroiqtisadi sabitlik baxımından heç də məqsədəuyğun deyil və inflyasiya risqi yaradır. İrihəcmli nağd ödənişlərin yuxarı səviyyəsinin məbləğinin bu mənada limitləşdirilməsi vacib sayılır. Əslində, bəzi sahələr üzrə iri məbləğli nağd ödənişlərə məhdudiyyət var. Artıq 4 ildir ki, əmlak bank hesabları vasitəsilə satılır, əks halda notariuslar əmlak alqı-satqısını qeydə almır. Digər iri satınalmalar da bank vasitəsilə gerçəkləşdirildikdə vergi nəzarətindən yayına bilmir və vergiyə cəlb olunur. Beləliklə, ticarət dövriyyəsində nağdsız hesablaşmaların artması Azərbaycan dövlətçiliyi və əhali üçün çox əlverişlidir. İlk növbədə ona görə ki, pos-terminalların quraşdırılmasının, xüsusilə də neftdən kənar bölmə üzrə vergi ödənişlərinin artmasına səbəb olacağı ehtimal edilir. Ekspertlərin fikrincə, bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycanda alış-veriş zamanı nağd pula limitin tətbiqinin faydası böyük olardı. Belə ki, bu, büdcə gəlirlərinin artmasına böyük təkan verərdi.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...