Qiymətli kağızlar bazarında yeni qaydalar qüvvəyə minib

Tarix: 08.07.2014 / 11:36
Bölmə: İqtisadiyyat

Bu gün ölkədə qiymətli kağızlar bazarının inkişaf dinamikasının istənilən səviyyədə olmadığı danılmaz həqiqətdir. Xüsusən də özəl sektor qiymətli kağız bazarında hələ də zəif inkişaf edən tərəflərdən biri kimi çıxış edir. Məsələn, özəl şirkətlər daxili qiymətli kağızlar bazarından vəsait cəlb etməyə ehtiyac duymur. Banklar, sığorta şirkətləri və bir sıra səhmdar cəmiyyətlər tərəfindən səhm emissiyası həyata keçirildikdə isə qanunla buraxılmış səhmlər ilk növbədə elə həmin şirkətin təsisçilərinə təklif olunur.
Adətən, buraxılmış səhmlər şirkətin təsisçiləri və əsas səhmdarları tərəfindən alınır. Bu da özəl sektorun qiymətli kağızlar bazarında fəaliyyət həcminin az olması ilə özünü göstərir. Belə vəziyyət vətəndaşların da qiymətli kağızlar bazarında iştirak dərəcəsini aşağı salır. Məhz bu səbəbdən hesab edilir ki, kapital bazarlarının dəstəklənməsi və təşviq edilməsi üçün əlavə addımlara ehtiyac var.
Belə bir vaxtda isə məlum olub ki, Azərbaycanın qiymətli kağızlar bazarında hesablaşma qaydaları bir qədər yumşaldılıb. Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsinin (QKDK) məlumatına görə, iyulun 1-dən etibarən komitənin dəstəyi ilə Milli Depozit Mərkəzində (MDM) qiymətli kağızlarla mütəşəkkil bazarda bağlanmış əqdlər üzrə hesablaşmaların yeni üslubda aparılmasına start verilib. Milli Depozit Mərkəzi Hüquq departamentinin baş mütəxəssisi Səbinə Xəlilova «fins» portalına açıqlamasında qeyd edib ki, indiyədək səhm almaq istəyən şəxslər tələb olunan vəsaiti Milli Depozit Mərkəzinin hesabına ən geci alqı-satqı günü keçirməli idi. Yeni qaydaların tətbiqindən sonra isə səhm alıcılarına, yəni investorlara pulu köçürmək üçün daha bir gün vaxt veriləcək. Yəni investorlar alqı-satqı əqdinin pulunu 1 gün sonra ödəyə biləcək.
Komitədən bildirilib ki, bu yenilik «2011-2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında qiymətli kağızlar bazarının inkişafı» Dövlət Proqramına uyğun olaraq ticarətin səmərəliliyinin artırılması və risqlərin azaldılması məqsədilə tətbiq edilir. Yeni qaydalar fond bazarında hesablaşmaların təkmilləşdirilməsinə, beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına, bazarda əqdlərin həcminin artmasına, bazara yeni xarici və yerli investorların cəlb olunmasına şərait yaratmalıdır. Hesab olunur ki, yeni qaydalar vətəndaşların qiymətli kağızlar bazarında iştirak səviyyəsinin artmasına səbəb olacaq.
Eyni zamanda, bunun üçün səhmdarların hüquqlarının qorunması da vacib sayılır. Hazırda ölkədə korporativ idarəetmə ilə bağlı müşahidə edilən çətinliklərdən biri məhz səhmdarların hüquqlarının qorunması ilə bağlı qanunvericilik bazasında boşluqların olmasıdır. Bunlar əsasən dividendlərin bölüşdürülməsi ilə bağlı müşahidə edilən problemlər və çətinliklərdir. Məlumat üçün bildirək ki, bəzi ölkələrdə, eləcə də Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrində qiymətli kağızlar bazarının inkişaf etdirilməsi ilə bağlı azpaylı səhmdarların hüquqlarının qorunması üçün ayrıca bir qanun var. Bu qanun ilk dəfə Çexiyada qəbul olunub. Sonradan isə digər Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələri tərəfindən istifadə olunmağa başlayıb. Ölkəmizdə də belə bir qanunun qəbul edilməsinə və kiçik səhmə malik olan sahibkarların hüquqlarının ayrıca qorunması və onların kapital bazarında fəaliyyət göstərən qurumların idarə edilməsində rolunun artırılmasına ehtiyac var. Bu sistem məhz kiçik payçıların hüquqlarının qorunmasına yönəldilməlidir. Çünki bu hal da qiymətli kağızlar bazarının inkişafına önəmli töhfələr vermək iqtidarındadır. Təbii ki, vətəndaşların qiymətli kağızlardan, səhmlərdən gəlir götürməsi də təmin olunmalıdır. Qiymətli kağız öz dəyərinə uyğun olaraq dividend almalıdır. Yəni qiymətli kağızı satan müəssisə vətəndaşa zəmanət verməlidir ki, o qiymətli kağızı istənilən vaxt hansısa banka qoya, qaytara, mübadilə edə və ya təkrar sata bilər. Bunlar olduqda vətəndaşlar da, sahibkarlar da qiymətli kağızlara vəsait yatırmaqda maraqlı olacaq. Elə yeni qaydalar da bunlara hesablanıb. Bunun nə dərəcədə səmərəli olacağını isə zaman göstərəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...