Avropa bank təcrübəsinin Azərbaycanda tətbiqi zərurətə çevrilir

Tarix: 24.06.2014 / 03:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Avropada iqtisadi inkişafın təmin edilməsi məqsədilə xüsusi diqqət mərkəzində yer alan məsələlərdən biri də bankların aşağı faizlə kredit verilişinin təşkil edilməsidir. Bu xüsusda yürüdülən siyasətin hələ uzun müddət davam edəcəyini Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Mario Draqi növbəti dəfə təsdiq edib. Onun sözlərinə görə, Avropa Mərkəzi Bankı kredit faizlərini ən azı iki il yarım ərzində daha aşağı səviyyədə saxlayacaq.
Hollandiyanın "De Telegraaf" qəzetinə verdiyi açıqlamada faiz dərəcələrinə toxunan AMB-nin sədri bildirib: "Bankların limitsiz likvidliyə müraciət edə bilmələrini 2016-cı ilin sonuna qədər uzatdıq. Bankların sərmayəçilərə kredit verməsini dəstəkləyən proqramımız daha 4 il davam edəcək. Bu da faiz dərəcələrinin daha uzun bir müddət aşağı qalacağı mənasını verir. Avro bölgəsinin iqtisadiyyatında normallaşma başladıqda faizləri artırmağa başlayacağıq".
Avro bölgəsinin uzun sürən durğunluqdan çıxmasından 1 il keçsə də, AMB hələ kredit faizlərini yüksəltməyə çalışmır. İqtisadi normallaşmanın istənilən səviyyədə olmadığını vurğulayan Draqi bu xüsusda bildirir: "Qlobal iqtisadiyyatdakı böhranlar vəziyyəti çox tez dəyişə bilər". İndi isə əsas diqqət bankların verdiyi kredit faizlərinin artımının qarşısının alınmasına nail olmaqdır. Bu, iqtisadi inkişafın sürətlənməsində mühüm rol oynamaq iqtidarındadır. Qeyd edək ki, Avropanın bu təcrübəsindən qonşu Rusiya da istifadə etməyə başlayıb. Ekspertlər analoji təcrübənin Azərbaycanda da tətbiqini vacib sayır. Avropa banklarının kredit faizlərini aşağı həddə saxlaması da bu fondla Azərbaycan banklarının faiz siyasətinə təsir edə bilər. Məsələ burasındadır ki, banklar Avropadan bundan sonra da ucuz faizlə kredit cəlb edə biləcək. Düzdür, bu heç də bütün banklara şamil edilmir. Ölkəmizdə bir sıra bankların xaricdən resurs cəlb etmək imkanı məhduddur, çünki kredit reytinqi aşağıdır. Müəyyən sayda bank xaricdən resurs cəlb edir, digərləri isə vasitəçi banklara üz tutur.
Bununla yanaşı, Mərkəzi Bankın da bu məsələdə təsirini artırması vacib sayılır. Bilindiyi kimi, Qərb ölkələrində uçot dərəcəsinin aşağı salınması kreditləri ucuzlaşdırır. Ölkəmizdə də Mərkəzi Bank banklara krediti uçot dərəcəsinə uyğun faizlə verir. Bu faizlə resurs alan bankın kredit faizini endirməsi qaçılmazdır. Ancaq belə hal, nədənsə, ölkəmizdə müşahidə olunmur. Hələ 2008-ci ildə 15 faiz olan uçot dərəcəsi bir il sonra 2 faizə endiriləndə kredit faizində elə bir dəyişiklik baş vermədi. Ötən ilin fevralında 4.75% olan uçot dərəcəsi bu il mayın 1-dən 4.25 faizə düşüb. Lakin kreditlər yenə ucuzlaşmır. Bu səbəbdən proseslərə Mərkəzi Bankın ciddi müdaxiləsinə ehtiyac yaranıb. Düzdür, buna real sektor da təsir edir. Belə ki, real sektorun əksər seqmentləri üzrə illik faiz norması bəzi hallarda 50 faizə yaxın olur. Bütün hallarda real sektorda mənfəət dərəcəsinin yüksək olması bankların da daha yüksək mənfəət əldə etmək üçün yüksək faizlə kredit verməsinə gətirib çıxarıb. Real sektorda mənfəət norması birmənalı şəkildə bankların faiz siyasətini diqtə edən əsas faktorlardan biridir.
Lakin o da faktdır ki, kommersiya bankları əhalidən və kənar mənbələrdən kreditləri illik cəmi 10%-lə götürdüyü halda, fiziki və hüquqi şəxslərə 20-36%-lə təklif edir. Faiz dərəcələrinin aşağı salınması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərə baxmayaraq, depozitlər üzrə orta illik faiz dərəcəsi 8% ətrafında olduğu halda, kredit faizləri bundan 3-4 dəfə yüksəkdir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, postsovet məkanına aid olan ölkələrin əksəriyyətində kreditə görə faizlər 10-20 faiz arasında dəyişir. Azərbaycanda isə bu rəqəmlər daha yüksəkdir. Şərqi Avropa ölkələrində də faiz dərəcələri əlçatanlığı ilə fərqlənir. Məsələn, Çexiyada faiz dərəcəsi 2,3 faizdir. Ona görə də istər postkommunust, istərsə də MDB məkanında ən yüksək faizlə kredit verən banklar arasında Azərbaycan bankları da ön yerlərdən birini tutur. Buna səbəb kommersiya banklarının yüksək faizli kreditlər təklif etməklə qısa müddətdə daha çox gəlir əldə etməyə çalışmalarıdır. Ona görə də banklar istehlak kreditlərini artırmaqla problemli kreditlərdən dəyən ziyanı da xeyli dərəcədə kompensasiya edə bilər. Belə yanaşma banklara sərf etsə də, ölkə iqtisadiyyatı və sosial sahədə ciddi problemlər yaradır. Yaranmış vəziyyətdə Avropa banklarının təcrübəsinin Azərbaycanda da tətbiqi zəruri sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...