Tikinti şirkətlərinin çöküşü sürətlənir

Tarix: 20.06.2014 / 04:12
Bölmə: İqtisadiyyat

Bu gün mənzilə ehtiyacı olan insanların sayı kifayət qədər olsa da, ev bazarında hələ də bir durğunluq yaşanır. Eyni zamanda, müşahidə edilən hallardan biri də mənzil inşası ilə məşğul olan tikinti şirkətlərinin sayının azalmasıdır.
Real vəziyyətin təhlili göstərir ki, bu gedişlə tikinti bazarını daha bir neçə şirkət tərk etməli olacaq. Bir vaxtlar belə şirkətlrin sayı 200-ə yaxın idisə, hazırda faktiki fəaliyyət göstərən, tikinti prosesini həyata keçirən, davam etdirən şirkətlərin sayı 30-a bərabərdir. Bu şirkətlərin isə heç də hamısının durumunun qənaətbəxş olduğunu söyləmək mümkün deyil. Elə bunun nəticəsidir ki, bu il mənzil tikintisinə qoyulan sərmayənin həcmində azalma baş verib. Ötən ilə nisbətən 2014-cü ildə mənzil tikintisinə ayrılan vəsait 17,6 faiz azalaraq 331,5 milyon manata enib. Sərmayə qoyuluşunun azalması hesabına istifadəyə verilən yaşayış sahələri də azalıb. May ayında Azərbaycanda 122 min kvadratmetr yaşayış sahəsi istifadəyə verilib. 2013-cü ilin may ayı ilə müqayisədə ay ərzində tikilən yaşayış sahəsi 21,5 faiz azalıb.
Ümumiyyətlə, 2014-cü ildə, mart ayı istisna olmaqla, bütün aylar üzrə istifadəyə verilən yaşayış sahələrində azalma var. Qeyd edək ki, mənzil tikintisinin azalması bazarda mənzillərin qiymətinin artmasına təsir edən amillərdəndir. Çünki bu halda satışa daha az mənzil çıxarılır ki, bunun nəticəsində də bazarda tələbin yüksəlməsi baş verir. Tələb yüksəldikdə isə qiymətlərdə artım qeydə alınır. Məhz belə qiymət artımı bazarda aktivliyin daha da aşağı düşməsinə səbəb olur. Digər tərəfdən, bank sektorundakı problemin ən çox təsir etdiyi sahə tikinti sektorudur. Bu gün tikinti sektorunda, mənzil bazarında müşahidə edilən durğunluq da bankların kredit verilişini dayandırması ilə bağlıdır. Kreditlərin verilməməsi tikinti şirkətlərinə fəaliyyətlərini həyata keçirməyə imkan vermir.
Ekspertlərin qənaətincə, tikinti sektorunda müşahidə edilən durğunluğun aradan qaldırılması üçün dövlət sifarişlərinin yerləşdirilməsində yerli tikinti şirkətlərinə üstünlük verilməlidir. Bu, tikinti sektorunda canlanmanın yaranmasına və yerli tikinti şirkətlərinin maliyyə potensialının artmasına gətirib çıxarar. Bununla yanaşı, hesab edilir ki, kommersiya banklarının və eləcə də tikinti sektorunun real durumu nəzərə alınaraq dövlət büdcəsindən ipoteka kreditləşməsinə ayrılan vəsaitin həcmi ən azı 2 dəfə artırılmalıdır. Bu addımlar atılmasa, tikinti sektorunda vəziyyət hələ bir müddət ağır olaraq qalacaq. Araşdırmalar isə göstərir ki, həqiqətən ipoteka məqsədilə ayrılan kreditlərin həcmi elə də çox deyil. Digər tərəfdən, ipoteka kreditlərinin verilməsi üçün qoyulan şərtləri bir qədər də yüngülləşdirmək lazımdır. Fikirlər səsləndirilir ki, bu vəsaiti artırmaq üçün Azərbaycanın xarici ölkələrdə yerləşdirilmiş valyuta ehtiyatlarından istifadə etmək olar. Bildirək ki, respublikada ildə təxminən 75-80 min ailə qurulur. Ancaq ipoteka məbləği heç onların 10 faizi üçün də yetərli deyil. Həmçinin, əvvəlki kimi hesab olunur ki, bu sahədə sənədlərin sayı azaldılmalıdır. Vətəndaş ipoteka krediti götürdükdə müvafiq qurumlara 18 adda sənəd təqdim etməlidir. Bu hal prosesin sürətini azaldır, vətəndaşın qarşısında süni maneələrin yaranmasına şərait yaradır və əlavə xərclərə yol açır.
İpoteka krediti alan vətəndaş, qaydaya görə, alınan əmlakın dəyərinin 20 faizini bəri başdan ödəməlidir. Proses zamanı yaranan digər xərcləri də nəzərə alanda 50 min manat kredit götürən vətəndaş təxminən 10-12 min manatlıq ilkin ödəniş etməlidir. İlkin ödəniş faizinin müəyyən edilməsi haqqı qanunvericiliklə müvəkkil banklara verilib. Odur ki, bir çox bank ilkin ödəniş məbləğini əmlakın 25 faizi dəyərində müəyyənləşdirir. Bu isə 50 min manatlıq ipoteka krediti üçün ödənməli olan ilkin məbləğin 15-17 min manata qədər artmasına səbəb olur. İlkin ödəniş məbləğinin çoxluğunu bankın öz fəaliyyətini sığortalamaq cəhdi kimi qiymətləndirirlər. Nəticədə gənc və aztəminatlı ailələr çətinliyə düşür. Bütün bu məsələlərin həlli vacib sayılır. Belə olan təqdirdə tikinti sektorunda yeni canlanma da mümkün sayılır. Əks təqdirdə tikinti şirkətlərinin sıradan çıxması və tikilən mənzillərin sayının azalması qaçılmaz hesab olunur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...