Fermerlərə subsidiya mexanizmlərinin dəyişilməz saxlanmasının fəsadları üzə çıxır

Tarix: 20.06.2014 / 03:23
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlumat verildiyi kimi, kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına verilən dövlət yardımları üzrə Respublika Komissiyası buğda və çəltik əkininə görə 1 dekabr 2013-cü il tarixinə 58 rayon (şəhər) komissiyası üzrə daxil olan sənədlərə baxaraq 150 minə qədər istehsalçıya çatacaq 20,1 milyon manat məbləğində yardımın ayrılması barədə qərar qəbul edib.
Məsələnin maraq doğuran tərəfi isə bu yardımların yenə köhnə mexanizm üzrə paylanacağıdır. Halbuki, indiyə qədər subsidiya mexanizmlərinin dəyişəcəyi gözlənirdi. Bununla bağlı konkert təkliflərin hazırlandığı da məlum idi. Lakin son məlumatlardan belə aydın olur ki, subsidiyaların verilmə mexanizmində hansısa dəyişiklik yoxdur.
Bir daha xatırladaq ki, Azərbaycanda aqrar sektora verilən subsidiyalar hazırda strateji və adi məhsullar üzrə qruplaşdırılır. Strateji məhsullar üzrə subsidiyaların həcmi adi məhsullar üzrə verilən subsidiyaların həcmindən 2 dəfəyə qədər çoxdur. Strateji olmayan məhsullar istehsal edən fermer təsərrüfatlarının hər hektarına 40, strateji məhsul istehsal edən fermer təsərrüfatının hər hektarına isə 80 manat ödənilir. İndiyə qədər olan təcrübənin təhlili isə onu göstərir ki, bu şəkildə subsidiya verilməsi heç də istənilən nəticəni vermir. Məsələn, Azərbaycan hələ də xaricdən buğda və un idxalını həyata keçirir. Hətta unun idxal həcmi artan xətt üzrə inkişaf edir.
Digər tərəfdən, indiki mexanizmlərdə mənimsəmə hallarına da çox təsadüf olunur. Məsələn, bir neçə gün əvvəl açıqlanan məlumata görə, ötən payızda buğda istehsalçılarının maddi marağının artırılması və buğda istehsalının stimullaşdırılması məqsədilə dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına verilən yardımların istifadə vəziyyətinin öyrənilməsi üçün Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin mütəxəssisləri tərəfindən İmişli rayonunda monitorinq keçirilib. Aparılan monitorinq zamanı İmişli rayonunun seçmə yolu ilə müəyyən olunmuş kənd ərazilərində buğda səpininə görə yardımın verilməsi vəziyyəti araşdırılarkən bir sıra ciddi hüquqpozmalar, o cümlədən "Buğda istehsalçılarının maddi marağının artırılması və buğda istehsalının stimullaşdırılması məqsədilə dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına yardım verilməsi Qaydaları"nın tələblərinə əməl olunmadığı müəyyən edilib. Monitorinqin yekun nəticələrinə dair materiallar araşdırılması üçün Baş Prokurorluğa göndərilib. Ümumiyyətlə, belə hallara tez-tez rast gəlinir. Bu səbəbdən subsidiyanın verilmə mexanizminin dəyişdirilməsi və məbləğin artırılmasına ciddi ehtiyac var. Qeyd edilən xüsusda aparılan ekspert hesablamaları göstərir ki, subsidiya məbləğinin adi məhsullar üzrə 40 manatdan 80 manata, strateji məhsullar üzrə isə 80 manatda 140 manata artırılması dövlət büdcəsi üçün hər hansı ağırlıq yaratmamaqla yanaşı, fermerlərin xərclərinin qarşılanmasına imkan verər. Digər tərəfdən, subsidiya məbləğlərinə yenidən baxılmaqla bərabər, aqrar sektora yönəldilən subsidiyaların verilməsi meyarlarının dəyişdirilməsinə ehtiyac var. İndiki halda fəaliyyət strateji məhsullar kimi yalnız taxıl və buğda yetişdirilməsindən ibarət olmamalıdır. Eyni zamanda strateji məhsullara pambıq, ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi ilə birbaşa bağlı olan digər məhsulların da aid edilməsinə ehtiyac var. O baxımdan strateji məhsulların strukturunun dəyişdirilməsi olduqca vacibdir. Strateji məhsullara daxil edilən ərzaq növlərinin sayının artırılmasına ehtiyac var.
Artıq məlumdur ki, pambığa subsidiyalar verilməməsi bu sahənin məhvində heç də az rol oynamır. İllər üzrə pambıq sahələrinin həcminin sürətlə azalması da qeyd edilənləri təsdiq edir. Belə ki, araşdırmalara görə, bu il Azərbaycanda 21 070 hektar sahədə pambıq əkilib. Bu, 2013-cü ildəkindən 2 min hektar və ya 8,4% azdır. 2013-cü ildə 23,5 min hektar sahədə pambıq əkilib. Bu, bir il öncəkindən 19,6% azdır. Ötən il cəmi 44,8 min ton məhsul yığılıb və bu da əvvəlki ildən 21,4% azdır. Nəticədə məhsul istehsalı da azalıb. Mütəxəssislər bildirir ki, pambıq taxıl üçün çox gözəl sələf bitkisidir. Fermerlərin diqqətini buna yönəltməklə də pambıq istehsalını artırmaq olar. Hazırda bütün dünyada ekoloji məhsullara üstünlük verilir. Azərbaycanda yetişdirilən pambığın da həmin məhsullar sırasında olması ölkədə pambıqçılığın inkişafına zəmin yaradan amillərdəndir. Beləliklə də ölkədə məhz pambıqçılığın dirçəlməsi yüngül sənayenin də inkişafına təkan verə bilər. Lakin pambıqçılığın inkişafı üçün bu sahəyə də subsidiya ayrılması zəruri sayılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...