Sığortalanan əmanətlər üzrə faizlərin endirilməsi vətəndaşlara zərər vurmağa başladı

Tarix: 18.06.2014 / 05:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkədə yerli kommersiya bankları tərəfindən tətbiq edilən faiz dərəcələrinin yüksək olması barədə indiyə kimi kifayət qədər deyilib. Lakin reallıq həm də ondan ibarətdir ki, banklar əvvəlki qaydada yüksək kredit faizləri tətbiq edir və yaxın tezlikdə bu istiqamətdə siyasətlərini dəyişmək niyyətləri də yoxdur. Kredit faizlərinin aşağı salınması üçün görülən tədbirlər isə, demək olar ki, heç bir nəticə vermir.
Xatırladaq ki, bu xüsusda tətbiq edilən əsas üsullardan biri də sığortalanan əmanətlər üzrə faiz dərəcələrinin endirilməsidir. Lakin real mənzərə bundan ibarətdir ki, bununla bağlı atılan addım istənilən effekti vermir. Düzdür, sığortalanan əmanətlər üzrə faizlərin endirilməsini ekspertlər müsbət addım kimi qiymətləndirir. Amma problem ondadır ki, sığortalanan əmanətlər üzr faiz dərəcələri aşağı düşsə də, kredit faizləri yerindən tərpənmir. Ötən ilin avqustunda sığortalanan əmanət faizləri 12 faizdən 10 faizədək aşağı salındı. Bu il mayın 19-da isə daha 1 faiz endirildi. Amma bu addım hələ də kredit bazarına təsir göstərməyib. Belə görünür ki, əmanətlər üzrə faiz dərəcələrinin aşağı düşməsindən itirən sadəcə əmanətçilərdir. Çünki onlar sığortalanan əmanət faizləri yüksək olanda depozitlərindən daha çox gəlir əldə edirdilər. Lakin son bir il ərzində onların depozitlərindən gəlirləri 3 faiz azalıb. Əvəzində isə, qeyd olunduğu kimi, banklar yüksək kredit faizləri tətbiq etməklə daha çox qazanc əldə edir.
Bu fonda hesab edilir ki, Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına əmanətlər üzrə təklif etdiyi faiz dərəcələrini Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun faiz dərəcəsinə uyğunlaşdırmalarını tövsiyə etməsi vacibdir. Çünki fondun müəyyənləşdirdiyi faiz dərəcəsindən yüksək faizlər təklif edən kommersiya bankları müflis olduğu halda oradakı əmanətləri qaytarmaq mümkün olmayacaq. Faizlər endirildikdən sonra daha çox əmanət cəlb etmək üçün kampaniya aparan kommersiya bankları öz faiz dərəcələrini fondun faiz dərəcələrinə uyğunlaşdırmazsa, həmin banklardakı əmanətlərin bir hissəsinin geri qaytarılma və ya batma risqi artacaq. Bu səbəbdən hesab edilir ki, Mərkəzi Bankın prosesə daha yaxından müdaxilə etməsinə ehtiyac var.
Onu da qeyd edək ki, ölkənin baş bankının əlində bazardakı kredit faizlərini tənzimləmək üçün kifayət qədər alətlər var. Hesab edilir ki, Mərkəzi Bank real kredit faizlərinin yüksəlməsində əhəmiyyətli təsirə malik olan komisyon haqlarının tənzimlənməsini həyata keçirməlidir. Bildirək ki, komisyon haqları vətəndaşları daha aşağı faizli kreditlər adı ilə cəlb etmək üçün bankların ən çox istifadə etdiyi metoddur. Bəzi kommersiya bankları hətta 10-12 faizlik komisyon haqqı təklif edir. Buna görə də komisyon haqları üçün Mərkəzi Bankın maksimum limitlər müəyyənləşdirməsi zəruri sayılır. Bundan başqa hesab edilir ki, bank sektoruna xarici kapitalın daxil olmasına hərtərəfli şərait yaradılmalıdır. Xarici kapitalın azlığı isə bank sektorunda rəqabətin formalaşmasına, kredit faizlərinin düşməsinə imkan vermir. İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin ekspertləri bildirir ki, kommersiya banklarının mərkəzləşdirilmiş kredit resurslarına çıxış imkanları genişləndirilməlidir. Mərkəzi Bankın 4,25 faizlik uçot stavkası kommersiya kreditlərinin faiz dərəcəsindən ən azı 4 dəfə azdir. Bu isə iqtisadi baxımdan anormal balansdır. Eləcə də Mərkəzi Bankın mərkəzləşdirilmiş kreditlərinin həcmi bankların cəlb etdiyi kreditlərin cəmi 7 faizini təşkil edir. Bu da bankların vəsaitlərin qalan hissəsini kənardan cəlb etmələri deməkdir. Bu baxımdan, kənar mənbələrin sayının çox olması cəlb edilən kredit resurslarının bahalı olmasına səbəb olur ki, son nəticədə kredit faizləri yüksəlir.
Bununla yanaşı, kommersiya banklarının beynəlxalq maliyyə qurumlarından daha aşağı faizli kreditlər cəlb etməsinə imkan və stimul yaradılmalıdır.
Bu qurumların kredit faizlərinin 4-7 faiz intervalında dəyişdiyini nəzərə alsaq, o zaman bu, kommersiya bankları üçün ucuz maliyyə resurslarının yaranmasına gətirib çıxara bilər. Bütün bunlar reallıqda kredit faizlərinin aşağı düşməsinə gətirib çıxara bilər.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...