Banklar regionlarda kredit faizlərini artırdı

Tarix: 17.06.2014 / 08:01
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, ölkə bankları hələ də regionlarda kredit verilməsinə böyük maraq göstərmir. Əvəzində isə son araşdırmalar göstərir ki, kredit verilməsi ilə bağlı son məhdudiyyətlər bankların regionlarda kredit siyasətinin daha da sərtləşməsinə gətirib çıxarıb. Söhbət bankların regionlarda kredit üçün faiz dərəcələrini daha da artırmasından gedir.
Məsələ burasındadır ki, bu ilin əvvəlindən Mərkəzi Bank ölkədə kreditləşmə ilə bağlı qaydaları sərtləşdirsə də, bankların ayırdığı kreditlərin faiz dərəcəsində azalma yoxdur. İlin ilk 4 ayının yekununda ölkə üzrə orta kredit faizi ötən ilin sonundakı səviyyədə, yəni 14,3% olub. Ötən dövr ərzində ölkənin yalnız iki bölgəsində - Bakı və Abşeron iqtisadi rayonunda kreditlər ucuzlaşıb. Bakıda kreditlərin orta faiz dərəcəsi 13,3%-dən 13,2%-ə, Abşeronda isə 18,3%-dən 17,4%-ə enib.
Əvəzində ölkənin bütün regionlarında kreditlər bahalaşıb. Ötən ilin sonu ilə müqayisədə kreditlərin orta faiz dərəcəsi Aran zonasında 19,9%-dən 20,3%-ə, Dağlıq Şirvanda 22%-dən 23,3%-ə, Gəncə-Qazaxda 20,7%-dən 21,5%-ə, Quba-Xaçmazda 21%-dən 21,1%-ə, Lənkəranda 21,6%-dən 23,3%-ə, Şəki-Zaqatalada 19,8%-dən 20,1%-ə, Yuxarı Qarabağda isə 15%-dən 18,8%-ə qalxıb. Paytaxt və onun ətrafında isə kreditlərin orta faiz dərəcəsi 13,3%-dən 13,2%-ə düşüb. Qeyd edək ki, ölkə üzrə kreditlərin 88%-i Bakı və Abşeronun payına düşür.
Onu da qeyd edək ki, dövlət tərəfindən regionların sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı proqramlar həyata keçirilir. Lakin banklar buna lazımi diqqət yetirmir. Ölkədə fəaliyyət göstərən 43 bankın cəmi 2-si region bankıdır. Bankomatların 60%-i, POS terminalların 90%-dən çoxu paytaxtda quraşdırılıb. Əhalidən cəlb edilmiş əmanətlərin 95%-ə qədəri Abşeron regionunun payına düşür. Regionlarda bankların filiallarının sayının artmasına rəğmən hələ də bütün kredit qoyuluşunun 85%-dən çoxu yalnız Bakı şəhərinin payına düşür. Abşeron da nəzərə alınmaqla Bakı-Abşeron ərazisində bütün kredit qoyuluşlarının 88%-i istifadə edilir. Kreditlərin cəmi 12%-i ölkənin digər regionları arasında paylanır. Nəzərə alsaq ki, Gəncə, Şirvan, Şamaxı, Lənkəran, Mingəçevir kimi şəhərlərdə olan kreditlər də bunun tərkibindədir, onda kreditlərin belə təmərküzləşmə səviyyəsinin ölkənin regionlarının inkişafına ciddi dəstək verə bilmədiyi üzə çıxır. Bu həm də bankların regionları kreditləşdirməkdə maraqlı olmadığını əks etdirir. O da maraqlıdır ki, hətta regionlarda kreditlər üçün girov qismində ancaq Bakıda yerləşən daşınmaz əmlak qəbul edilir.
Bu arada diqqət çəkən daha bir məqam bəzi bankların regionlarakı filiallarını bağlamasıdır. Bir qayda olaraq, banklar öz filiallarını müştərilərin sayının daha çox və təklif olunan xidmətlərə tələbatın yüksək olduğu bölgələrdə açırdılar. Kreditlərlə bağlı son dəyişiklikdən sonra isə vətəndaşların bu filiallara müraciətləri azalıb. Bu da, öz növbəsində, bankların gəlirlərinin azalmasına səbəb olub. Artıq həmin filialların saxlanması bank üçün əlavə xərcə çevrilib. Nəticədə banklar öz fəaliyyətində struktur dəyişikliyi həyata keçirməyə başlayıb. İqtisadçılar hesab edir ki, banklar öz xərclərinə qənaət etmək məqsədilə öz filiallarının sayını azaltmaqla yanaşı, həm də öz işçilərinin bir hissəsini ixtisar edir. Bu hal məhz regionlarda özünü qabarıq büruzə verir. Regionlarda xüsusən istehlak krediti götürmək çətinləşib. Xatırladaq ki, bankların əsas qazancı istehlak kreditlərindəndir. Ölkə üzrə bu, 40 faiz təşkil edir. Yəni kredit portfelinin 40 faizi istehlak kreditləri hesabına formalaşır. Amma elə banklar var ki, onların kredit portfelində istehlak kreditlərinin payı hətta 80 faizə çatır. İstehlak kreditlərinin bir tərəfdən məhdudlaşdırılması, digər tərəfdən avtokreditlərin verilməsinin dayandırılması xüsusilə də kredit portfelində istehlak kreditlərinin payı yüksək olan banklar üçün çox böyük zərbə olub. Maraqlıdır ki, regionlarda bankların istehlak krediti paytaxtla müqayisədə regionlarda daha çox azalıb. Özü də faizlər yüksəlib. Mərkəzi Bankın buna qarşı qabaqlayıcı addımlar atması vacib sayılır. Xatırladaq ki, ölkədə həyata keçirilən pul-kredit siyasəti faiz dərəcələrinin səviyyəsinə təsir göstərən mühüm amillərdən biridir. Mərkəzi Bank əlində olan tənzimləmə alətləri sayılan uçot dərəcəsi, məcburi ehtiyat normaları və açıq bazar əməliyyatları vasitəsilə ölkədə pul kütləsinin həcminə, eyni zamanda həm də kommersiya banklarının kreditə olan tələbatlarının səviyyəsinə təsir göstərir. Ancaq bu təsir heç də həmişə səmərə vermir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...