Bələdiyyə vergilərinin yığılmasında qanunsuz tikililər problemi...

Tarix: 10.06.2014 / 10:51
Bölmə: İqtisadiyyat

Arif Rəhimzadə: "Qanun qəbul ediləcək, mənzilin 30 kv. metrindən vergi tutulmayacaq, qalan sahədə hər 1 kv. metrə görə vergi alınacaq"
Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin sədri Arif Rəhimzadənin APA-ya müsahibəsini ixtisarla çap edirik.
- Azərbaycanda bələdiyyələrin birləşdirilməsi prosesi gedir. Bu nə ilə bağlıdır?
- Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, beş nəfər də bələdiyyə yarada bilər. Düzdür, Azərbaycanda 5 nəfərin yaratdığı bələdiyyə yoxdur, ən azı 50, 30 ailənin yaratdığı bələdiyyələr var. Bu bələdiyyələr heç bir iş görə bilmir, bu yolla bələdiyyə ideyasını, ümumiyyətlə, diskreditə edirlər. Bələdiyyələr birləşəndə isə onların imkanları birləşir. Məsələn, görürsən ki, kiçik bələdiyyə olan yerdə bələdiyyə üçün bir ağsaqqal da tapa bilmirlər. Ağsaqqal var, ancaq o eyni zamanda mütəxəssis olmalı, biliyi, savadı olmalıdır. Ən başlıcası odur ki, kiçik bələdiyyələrin maliyyə imkanları məhdud olur və onlar heç bir iş görə bilmir. Milli Məclisdə də bəzi çıxış edənlər dedilər ki, bələdiyyələri birləşdirirsiniz. Bələdiyyələri biz birləşdirmirik. Onu da deməzdim ki, bələdiyyələrin özlərinin ağlına birdən birləşmək ideyası gəlib. Yox. Müəyyən təbliğati, izahat işləri görülüb, ancaq bələdiyyələrin birləşməsi tamamilə könüllülük prinsipinə əsaslanan bir məsələdir. Qanunvericiliyə əsasən, bələdiyyələr Milli Məclisə müraciət edir, Milli Məclis müraciətlərə baxır, sənədlərin qaydasında olub-olmadığı yoxlanır, sənədlər qaydasındadırsa, qanun layihəsi hazırlanır, plenar iclasa çıxarılaraq qəbul edilir.
- Bundan sonra da bələdiyyələrin birləşməsi prosesi gedəcəkmi?
- Bələdiyyələr görsələr ki, birləşmə prosesi onlar üçün əlverişlidir, onların birləşməsinə heç kəs qadağa qoya bilməz. Hansısa bələdiyyə digər bələdiyyə ilə birləşmək istəyirsə, bununla bağlı müraciət etmək hüququ var. Ola bilər ki, birləşmə prosesi böyük miqyasda getməsin.
- Ümumiyyətlə, bələdiyyələrin özünü doğruldub-doğrultmaması məsələsi həm cəmiyyətdə, həm də parlamentdə müzakirə mövzusu olur. Siz necə düşünürsünüz, Azərbaycanda bələdiyyə institutu özünü doğrultdumu? Doğrultdusa, niyə bələdiyyələrin bu qədər problemləri var? Bəlkə problemlər bələdiyyələrin səlahiyyətlərindən qaynaqlanır?
- Azərbaycanda yerli özünüidarə həmişə olub. Ancaq sovet dövründə bu formal xarakter daşıyırdı, yerli sovetlər, kənd, qəsəbə sovetləri vardı. Bu da yerli özünüidarəetmə idi, ancaq əslində onlar dövlət orqanları idilər. İndi yerli özünüidarəetmə orqanları olan bələdiyyələr əhalinin iradəsi əsasında yaradılır, tam müstəqil, yerli məsələləri həll edən bir qurumdur. Burada, şübhəsiz ki, böyük çətinliklər var. Məsələn, bələdiyyələrin büdcə məsələsinin nə üçün həllini tapmadığını deyirik. Bələdiyyələrin büdcəsini formalaşdıran bir neçə vergi və ödənişlər var, onların əsasında bələdiyyələr öz büdcələrini formalaşdırmalıdır. Rusiyada dövlət büdcəsindən bələdiyyələrə pul verilir. Azərbaycan Konstitusiyası, qanunlar hazırlananda belə fikir var idi ki, bələdiyyələr hökumətdən asılı edilməsin. Yəni bələdiyyələrin vəsaiti olsa, qanun çərçivəsində istədiyi kimi hərəkət edə bilər, daha hökumətə "bəli!", "baş üstə!" deməyəcək. Bu yanaşma doğru idi. Ona görə də bələdiyyələr üçün vergilər müəyyənləşdirilib və bələdiyyələr vergisini yığaraq büdcəsini formalaşdırmalıdır. Ən böyük vergi mənbəyi daşınmaz əmlakdan torpaq və onun üzərindəki tikililərdən alınan vergi olmalıdır. Bələdiyyələr pis-yaxşı torpaq vergisini yığa bilirlər, ancaq tiklilərdən bu vergi yığıla bilmir. Çünki qanunda yazılıb ki, vergilər tikililərin balans dəyərindən faiz formasında tutulan bir vəsaitdir. Ancaq binanın balans dəyərini müəyyən etmək üçün 4-5 il və çoxlu vəsait lazımdır. Bələdiyyə vətəndaşa müraciət edir ki, sən evinin daşınmaz əmlak kimi vergisini verməlisən. Vətəndaş soruşur ki, nə qədər vergi verməliyəm? Bələdiyyə deyir ki, evin qiyməti filan qədərdir, bu qədər də vergi verməlisən. Vətəndaş da həmin qiymətlə razılaşmır, evinin qiymətinin bələdiyyə bəyan edən qədər olduğunu təsdiqləyən sənəd istəyir. Yaxud dövlət binalarında yaşayan insanlara deyilir ki, sənin 3 otaqlı evin var, qiyməti bu qədərdir, bu qədər vergi verməlisən. Vətəndaş isə ya evin bələdiyyə tərəfindən bildirilən qiyməti ilə razılaşmır, yaxud evin yararsız hala düşdüyünü, özü tərəfindən təmir edildiyini söyləyir. Bir sözlə, bələdiyyənin əlində evin qiymətinin müəyyənləşdiyi sənəd olmur, vətəndaş da daşınmaz əmlakla bağlı vergini vermir. Belə vəziyyət yaranır.
- Vəziyyətdən çıxış yolu nədir?
- Ümid edirəm ki, biz bu yaxınlarda bir qanun qəbul edəcəyik. O qanunda daşınmaz əmlakın balans dəyəri yox, sahəsinə görə vergi əsas götürüləcək. Məsələn, mənzilin 30 kv.m-dən vergi tutulmayacaq.
- Adambaşına 30 kv.m-dən?
- Yox, cəmi sahənin 30 kv. m-dən söhbət gedir. Tutaq ki, mənzilin sahəsi 100 kv.m-dirsə, 30 kv.m-dən vergi tutulmayacaq, qalan sahədə hər 1 kv m-ə görə vergi tutulacaq. Bu artıq mübahisə yaratmayan məsələ olacaq.
- Ancaq regionlarla şəhər, paytaxt, kəndlər məsələsi də var.
- Bu da nəzərə alınacaq. Tutaq ki, Bakıda regionlardan fərqli vergi olacaq. Bakının da hər yerində eyni olmayacaq. Bakının mərkəzində vergi dərəcəsi yüksək, ətrafında aşağı olacaq. Sumqayıtda hər kv.m-ə görə başqa qiymətlər olacaq. Gəncədə, kənd yerlərində də tamam fərqli qiymətlər tətbiq ediləcək. Hər halda bir müəyyənlik yaradılır. Ona görə də bələdiyyə də gedib vergisini ala biləcək, fəaliyyətini də qura biləcək. Pulsuz heç nə etmək olmur.
- O halda qanunsuz tikililər problemi ortaya çıxır. Bakıda da yüz minlərlə qanunsuz tikili var. Evlər bələdiyyələrin torpaqlarla bağlı verdikləri sənədlər əsasında tikilib, o sənədləri də dövlət orqanları qəbul etmir, mülkiyyətə dair çıxarışları yoxdur. Bəs bələdiyyə o evlərdən daşınmaz əmlakla bağlı vergini necə yığacaq, evin sahəsini necə ölçəcək?
- Qanunsuz tikililərin də hansısa formada bir çarəsi tapılacaq. Ya o qanunsuz tikililər qanuniləşdiriləcək, ya da ləğv olunacaqlar. Üçüncü yol varsa, o yolla məsələ həllini tapmalıdır.
- Bir neçə il əvvəl Azərbaycan hökumətində qanunsuz tikililər məsələsi gündəmə gəlmişdi, hətta Azərbaycan Prezidenti bununla bağlı komissiya yaradılması barədə də sərəncam vermişdi. Hazırda bu məsələ nə yerdədir, qanunsuz evlərlə bağlı hansı addımların atılması planlaşdırılır, Milli Məclisin komitə sədri kimi bu sahədəki proseslərdən xəbəriniz varmı?
- Bu əslində bizə aid olan məsələ deyil. Ancaq bir vətəndaş kimi bilirəm ki, o istiqamətdə işlər aparılır. Böyük çətinliklər var. Bizim cəmiyyətdə qanuna riayət etməyən insanlar həddindən artıq çoxdur. Bir balaca imkan tapan kimi gəlib tikir, deyir ki, mən qaçqınam, köçkünəm və s. Hamısına qarşı da qanunu işə salmaq mümkün olmur, hərdən o işlə məşğul olan insanlar boşluq göstərir. Nəticədə də belə bir problem yaranıb. Elə başa düşürəm ki, qanunsuz tiklilər məsələsi həllini tapacaq. Bununla bağlı hazırda iş aparılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...