Dünya iqtisadiyyatı yeni qlobal maliyyə böhranı ilə üz-üzə...

Tarix: 30.05.2014 / 09:20
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya iqtisadiyyatı 2008-ci ildən etibarən başlanan və hələ fəsadları tam aradan qalxmayan qlobal maliyyə böhranından yaxa qurtarmamış növbəti belə problemlə üzləşə bilər. Məsələ bundadır ki, dünya iqtisadiyyatının yeni böhran astanasında olmasına dair edilən xəbərdarlıqların sayı yenidən artmağa başlayıb. Məşhur fransız iqtisadçı Jak Attali növbəti böhranın gələn il başlayacağını bildirir.
O, son 25 ildir hər yeddi ildən bir qlobal bazarlarda böhran baş verdiyini qeyd edib. Attali 1987-ci ildəki böyük çöküşdən sonra 1994-cü ildə Silikon Vadisi şirkətlərində "köpüyün" partladığını və bir tərəfdən də Asiyada məzənnə böhranının çıxdığını qeyd edib. 2001-ci ildə "dot-com köpüyünün" partladığını xatırladan iqtisadçı 2008-ci ildə isə əmlak "köpüyünün" partlaması ilə hələ də təsiri hiss edilən son qlobal böhranın başladığını qeyd edib: "Son 7 illik dövrün sonuna yaxınlaşırıq. Hər yerdə "köpüklər" meydana gəlib. İqtisadi artım reallaşmazsa, ya da geosiyasi böhranlar iqtisadi artıma maneə yaradarsa, bu "köpüklər" də partlayacaq. "Köpüklər"in partlaması ilə faizlər yüksələcək. Borc almaq çox çətin hala gələcək. Qloballaşma işin yerdə qalanını həll edəcək, bazarlar yenə çaxnaşmaya qapılacaq".
Ekspertə görə, hazırlıq görülməsə, bu böhran xüsusilə Avropa üçün əvvəlkilərdən daha pis olacaq. Attali bu proqnozunu isə iki səbəblə əsaslandırıb: "Birinci səbəb bu günə qədər "bütün kartların oynanmış" olmasıdır. Kimsə daha çox borc altına girəcək vəziyyətdə deyil. İkinci səbəb isə dünyanın əvvəlki böhranların əksinə, barış vəziyyətində olmamasıdır. Daxili və beynəlxalq çəkişmələr ilə müharibə təhdidləri investorları risqdən daha da kanar durmağa vadar edir".
Bu vəziyyətdə zərəri çəkməkdən başqa çarə qalmayacağını söyləyən Attali qeyd edir: "Bu dəfə Avropada borcun son sahibləri, yəni əmanət sahibləri böhranın zərərini ödəyəcək. Bankda pulu olanlar, Cənubi Kiprdə olduğu kimi, hesablarının talan edildiyini görəcək". Attali böhranın təsirlərini azaltmaq üçün görüləcək tədbirləri isə belə sıralayıb: "Avronun dollara qarşı dəyərini salmaq, geniş həcmli sosial layihələrə investisiyanı dəstəkləmək, Avropada struktur islahatlarını sürətləndirmək və barış üçün səylər sərf etmək".
Onu da bildirək ki, hələ davam edən qlobal böhran aşağılardan başlamışdı, indiki böhran isə yuxarılardan start götürüb. Əvvəl problem ucuz kreditlər hesabına istehlak xərclərinin kəskin artmasından qaynaqlanırdısa, indi investisiyalar qıtlaşıb, istehlak isə azalır. 2008-ci ildəki böhranı bazara büdcədən pul yönəltməklə nizamlamaq mümkün idi, indi isə söhbət maliyyə bazarı iştirakçılarının bir-birinə və dövlətə etimadsızlığından gedir. Ekspertlər hesab edir ki, böhranı dayandırmaq cəhdləri əbəsdir, çünki problemi ancaq bazar mexanizmləri həll edə bilər.
Böhran dünyanın bütün ölkələrinə, o cümlədən Azərbaycana da öz təsirini göstərəcək. Məsələn, neftin qiymətinin sürətlə aşağı düşməsi gözlənir. Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin qiyməti dövlət büdcəsində 100 dollara qaldırılıb və bu baxımdan neftin qiymətinin ucuzlaşması olarsa, ölkənin büdcə gəlirlərində problem yarana bilər. Hələlik isə neftin indiki səviyyədə qalması Azərbaycan büdcəsi üçün optimal hesab edilir. Digər hissəsi isə Avropa qiymətli kağızlarındadır. Bu kağızların ucuzlaşması da ölkəyə müsbət heç nə vəd etmir. Avropada isə tədricən qiymətli kağızların ucuzlaşması baş verir. Ümumiyyətlə, Avropa Birliyi dövlətlərinin böhran epidemiyası dünyanın maliyyə piramidalarına yeni təsir dalğaları ilə fəlakətin başqa bir üzünü göstərməyə meyllənib. Almaniya kimi Avropa iqtisadiyyatının nəhəngini bürüyən borc böhranı yeni arzuolunmaz hadisələrdən xəbər verir. Bununla belə, ölkəmizdə rəsmi dairələr bildirir ki, ölkənin valyuta ehtiyatları ilə bağlı ciddi təhlükə mövcud deyil.
Bu arada Avropa Komissiyasının ekspertlərinin fikrincə, Avropa ölkələrində sonuncu maliyyə böhranı nəticəsində yaranmış problemlərin aradan qaldırılması üçün mərkəzi maliyyə institutlarının və bank orqanlarının sərəncamında olan fiskal və monetar alətlər artıq tükənməkdədir.
Son 2 ildə bank və kredit təşkilatları iqtisadiyyatın maliyyəyə olan ehtiyaclarını ödəmək üçün kifayət qədər öz daxili ehtiyatlarından istifadə edib, hazırda ehtiyatların tükənməsi müşahidə olunur, belə vəziyyət isə yeni böhranın Avropaya ciddi zərər vuracağını üzə çıxarır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...