İri kənd təsərrüfatı kooperativlərinin müşkülü hələ də davam edir

Tarix: 23.05.2014 / 05:07
Bölmə: İqtisadiyyat

Kənd təsərrüfatı kooperativlərinin yaradılması uzun müddətdən bəri gündəmdə duran əsas məsələlərdən biri olsa da, qeyd edilən istiqamətdə hələ də zəruri addımlar atılmır. Yenidən bu mövzuya toxunan kənd təsərrüfatı nazirinin müavini İlham Quliyev isə qeyd edir ki, bununla bağlı təkliflər planı hökumətə təqdim edilib":Kənd təsərrüfatı kooperativlərinin yaradılması zamanı fermerlərə hansısa subsidiyaların verilməsi ilə onlarda iqtisadi maraq artırılmalıdır.
Bununla da fermerləri bu maraqlar ətrafında birləşdirərək onları iri təsərrüfatların yaradılmasına cəlb etmək lazımdır. Hesab edirəm ki, kooperativlərin yaradılması həm məhsuldarlığın artmasına, həm də problemlərin birgə aradan qaldırılmasına kömək edəcək".
Lakin burada mühüm addımlardan biri də "Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında" qanun layihəsinin qəbulunun sürətləndirilməsidir. Artıq xeyli müddətdir parlamentdə olan qanun layihəsinin qəbulu uzanır. Halbuki, bəzi məqamlara görə, sözügedən qanunun qəbulu olduqca vacib sayılır. Məsələn, daha çox kənd təsərrüfatı məhsulu istehsal etmək üçün kooperativ təsərrüfatların yaradılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Mütəxəssislər hesab edir ki, kooperasiyaların yaradılması Azərbaycan fermerləri üçün ilk növbədə xırda pay torpaqlarının birləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Dünya təcrübəsində kənd təsərrüfatı kooperativlərinin iki fərqli forması fəaliyyət göstərir. Birinci forma istehsal kooperativləridir və aqrar istehsalın vahid müəssisə çərçivəsində təşkilini nəzərdə tutur. Bu halda eyniprofilli, amma pərakəndə fəaliyyət göstərən xırda istehsalçılar əmlaklarını və maliyyə resurslarını kooperativ müəssisə çərçivəsində birləşdirirlər. İkinci forma istehlak kooperativləridir. Ayrı-ayrı ölkələrin təcrübəsində bu kooperativlər, istehsal mərhələsi istisna olmaqla, məhsulun saxlanması, tədarükü, emalı və satışı mərhələsinin hər biri üzrə ayrılıqda və ya birlikdə yaradılır. Məsələn, emal kooperativləri yalnız son məhsulun hazırlanması, satışla məşğul olanlar məhsulların çeşidlənməsi, qablaşdırılması və satışı, xidmət üzrə ixtisaslaşanlar meliorasiya, baytarlıq, bitki mühafizəsi kimi xidmətlərin çatdırılması ilə məşğul olur. Məsələn, süd emalı ilə məşğul olan bir neçə fermer təsərrüfatı eyni kooperativdə birləşir və onların özlərinə məxsus emal müəssisəsi olur. Ekspertlər hər iki formanın Azərbaycanda yaradılmasını zəruri sayır.
Ümumiyyətlə isə, kənd təsərrüfatında iqtisadi artımın təmin edilməsi və ərzaq təhlükəsizliyi baxımından koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması və inkişafı ən vacib amillərdən biridir. Ekspertlər isə digər parametrlərə görə də kooperativ təsərrüfatların yaradılmasının tezləşdirilməsini vacib sayır. Məlumdur ki, bu gün əkin sahəsi 2-3 hektardan daha az olan fermerlər subsidiyaların alınmasında çətinliklərlə üzləşir və yaxud da heç ala bilmirlər. Ona görə də torpaqların birləşdirilməsi günün ən vacib tələblərindən biri olmalıdır. Məhz kollektiv təsərrüfatlar yaradıldıqdan sonra fermerlər kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında öz sözünü deyə bilər. Bundan başqa, rayonlarda tədarük məntəqələrinin fəaliyyətinin bərpa olunması vacib sayılır. Bu da koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması prosesini sürətləndirmək iqtidarındadır. Ən əsası isə, koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması son nəticədə kənd təsərrüfatı məhsullarını ucuzlaşdıracaq əsas amillərdən sayılır. Hələlik isə paytaxt bazarlarında kənd təsərrüfatı məhsullarının baha olduğu faktdır. Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının fikrincə, onlar öz məhsullarını bazarda sata bilmədiyindən ucuz qiymətə alverçilərə vermək məcburiyyətində qalır. Bölgələrdə emal müəssisələri, tədarük məntəqələri və soyuducu anbarların sayı hələ də azlıq təşkil etdiyindən, fermerlərin məhsulları xarab olur. Digər tərəfdən, qeyd olunduğu kimi, əksər istehsalçılar məhsullarını paytaxtın istehlak bazarlarında birbaşa satmaq imkanına malik deyil. Onlar istehsal etdikləri məhsulları aşağı qiymətə bazarda inhisarçı mövqeyə malik şəxslərə təhvil verir. Nəticədə həmin məhsullar inhisarçılar tərəfindən daha yüksək qiymətə alıcılara təklif edilir. Halbuki, istehsal və istehlak koorperativlərinin yaradılması vəziyyəti tamamilə dəyişmək iqtidarındadır. Bu səbəbdən koorperativlərin yaradılması prosesinin sürətləndirilməsi vacib hesab olunur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...