Bank sektorunda gərgin vəziyyət yaranır

Tarix: 20.05.2014 / 07:48
Bölmə: İqtisadiyyat

Bu gün hökumətin xüsusi maraq dairəsində olan məsələlərdən biri də banklara borclu insanların sayının azalmasına nail olmaqdır. Lakin real vəziyyətin təhlili bu sahədə tamam fərqli bir mənzərənin hökm sürdüyünü göstərir. Rəqəmlərin müqayisəli təhlili banklara borcu olan insanların sayının artmaqda olduğunu üzə çıxarır. Özü də təkcə onların sayı yox, alınan borcun həcmi də artır.
Belə ki, ölkənin maliyyə-kredit təşkilatları aprelin 1-nə kimi hüquqi və fiziki şəxslərə ötən ilin müvafiq dövründə olduğundan 28 faiz çox və ya 15,9 milyard manat məbləğində kredit ayırıb. Verilmiş kreditlərin 77,8 faizi uzunmüddətli xarakter daşıyıb. 5,4 faizinin ödəmə vaxtı keçib və bu da kritik hədd sayılır. Mərkəzi Bankın yanındakı Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestrinin məlumatına görə, cari ilin birinci rübündə haqqında məlumat toplanan borcalanların sayı 2 milyn 42 min 650 nəfər olub. Burada diqqət çəkən əsas məqam, heç şübhəsiz, banklara borclu insanların sayının və problemli kreditlərin miqdarının artmasıdır.
Hazırda Azərbaycanda verilən və geri qaytarıla bilməyən kreditlərin həcmi 1 milyard dolları keçir. Ekspertlərə görə, yüksək kredit faizləri onun geri qaytarıla bilməməsinə gətirib çıxarır. Dövlət isə hələ inzibati müdaxiləyə tələsmir. Düzdür, dövlətin kommersiya banklarının müəyyənləşdirdiyi faiz dərəcələrinə birbaşa təsir etmə hüququ yoxdur. Amma Mərkəzi Bank dolayı olaraq kommersiya banklarının faiz dərəcələrinə təsir göstərə bilər. Kommersiya banklarının cəlb etdiyi vəsaitlərin tərkibində Mərkəzi Bankın mərkəzləşdirilmiş kredit resursları cəmi 7%-dir. Baş bank bu resursların həcmini artırmaqla kommersiya banklarının cəlb etdiyi vəsaitin nisbətən ucuz olmasına səbəb ola bilər. Həmçinin, Mərkəzi Bank mərkəzləşdirilmiş kreditləri kommersiya banklarına yönəltməklə, praktiki olaraq kommersiya banklarının daha ucuz kredit verməsinə səbəbkar ola bilər.
Bundan başqa, istehlak kreditlərinin faiz dərəcələrinin azaldılması da olduqca vacibdir. Lakin buna nail olmaq üçün bankların maliyyə vəsaitlərinə əlçatanlığı daha çox yerli səviyyədə həll olunmalıdır. Digər tərəfdən məlumdur ki, bankların kredit portfelinin təxminən yarısını depozitlər təşkil edir. Buna görə də cəlb edilən depozitlər və əmanətlərin faiz dərəcəsi kreditlərin faiz dərəcələrinə təsir göstərir. Başqa sözlə, depozitlərin faiz dərəcələri ilə kreditlərin faiz dərəcələri arasında birbaşa asılılıq var.
Bu səbəbdən, ekspertlərin fikrincə, indiki dövrdə xüsusilə fiziki şəxslərdən cəlb edilən əmanətlərin faiz dərəcəsinin aşağı salınması istiqamətində addım atılmalıdır. Hesab edilir ki, bu addım əmanətçiləri sığortalanan hədlərə üstünlük verməyə sövq edəcək və nəticədə əmanətlərin orta illik faiz dərəcəsi aşağı salınacaq.
Məlumdur ki, bankların kredit resursunun önəmli hissəsi xaricdən cəlb edilən kreditlərdir. Ekspertlərin fikrincə, Azərbaycan bankları xaricdən cəlb edilən vəsaiti də baha əldə edir. Bu problemin də həlli vacib sayılır. Bununla yanaşı, Mərkəzi Bankın əmanətlərin cəlb edilməsi üzrə məcburi ehtiyat normasını aşağı salması da kredit vəsaitlərinin ucuzlaşmasına xidmət edə bilər. İndilikdə isə yüksək faizlər bankların daha çox qazanc əldə etməsinə, banka borclanan insanların sayının isə armasına gətirib çıxarır. Banka borclu olanların sayının artması, problemli kreditlərin çoxalması isə sonda bankın özünün maliyyə durumunun pisləşməsinə gətirib çıxarmaq iqtidarındadır. Belə ki, bankların maliyyə dayanıqlılığının pisləşməsi onların depozit qoyanlar qarşısında öhdəliklərinin yerinə yetirilməsində risqlər yarada bilər. Eyni zamanda, ev təsərrüfatlarının ödəmə qabiliyyətlərinin pisləşməsi onların öhdəliklərini yerinə yetirə bilməməsinə və borc piramidalarının inkişafına da yol aça bilər. Eyni zamanda gözlənir ki, inflyasiyanın getdikcə yüksəlməsi səbəbindən əhalinin digər xərcləmələrinin artması onun banklar qarşısında öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirməməsinə və kredit münaqişələrinin çoxalmasına səbəb olacaq. Bu səbəbdən bank sektorunda gərgin vəziyyətin yaranması gözlənir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...