Fermerlərimiz emal müəssisələri sarıdan ağır durumda...

Tarix: 16.04.2014 / 09:00
Bölmə: İqtisadiyyat

Bölgələrdə hələ də kifayət qədər emal müəssisəsinin olmaması, əvvəlki kimi, fermerlərin fəaliyyətinin genişlənməsinə ciddi maneələr yaradır. Belə ki, fermerlər əldə etdikləri məhsulların hamısını satmaqda problemlərlə üzləşirlər. Məsələn, ölkənin şimal bölgəsində artıq neçə ildir ki, bu qəbildən olan problemlər yaşanır. Əldə edilən məhsulun ucuz qiymətə satılması və çəkilən xərci ödəməməsi fermerləri narahat edir.
Qubalı fermerlər məsələ ilə bağlı "Regional TV"yə bildirir ki, alma üçün təklif olunan qiymətlər onları razı salmır. Çünki qiymət almanın yetişdirilməsinə çəkilən xərci ödəmir. Son zamanlar almanın Rusiya bazarlarına aparılması da xeyli azalıb. Yol xərci baha olduğundan, bu ölkənin bazarlarına meyvə aparmaq sərfəli deyil. Fermerlər yeganə çıxış yolunu məhsulun soyuducu anbarlarda saxlanmasında görür. Soyuducu anbarlarda saxlanan məhsul keyfiyyətini itirmir. Amma bu da fermerə baha başa gəlir. 1 ton məhsulun soyuducu anbarda saxlanması üçün fermerlər ayda 40 manat vəsait ödəyir. Burada qalan meyvə 11 ay öz təbiiliyini itirmir. Məhsulların həyətyanı sahələrdə saxlanması isə sonda meyvənin 60-70%-nin itkisi ilə nəticələnir. Hazırda şimal bölgəsində 27 min hektar meyvə bağı var. Onların 70%-ni alma bağları təşkil edir. Ötən il Quba rayonunda bağlardan 120 643 ton meyvə toplanıb. Mütəxəssislər bu il də bağlarda bol məhsul olacağını proqnozlaşdırır. Fermerlər buna sevinməklə yanaşı, indidən əldə edəcəkləri məhsulu necə satacaqlarını düşünürlər. Halbuki, emal müəssisələrinin sayı artırılsa, bu xüsusda yaranan problemləri də çox asanlıqla çözmək olar.
Mütəxəssislər hesab edir ki, məhsulun xarici ölkələrə ixracı zamanı alınan ƏDV-nin miqdarı da aşağı salınmalıdır. Bölgədə meyvə emalı müəssisələrinin yaradılmasına gəlincə, məsələ ilə bağlı konkret tədbir 2014-2018-ci illər proqramı çərçivəsində görüləcək. Lakin bu xeyli zaman aparır. İndilikdə isə fermerlərin yerli emal zavodlarının tikilməsinə qədər bir çıxış yolu var. O da istehsal etdikləri məhsulu soyuducularda saxlayaraq, bu məhsullara ehtiyacın daha çox olduğu dövrdə emal üçün qonşu rayonlara satılmasıdır. Bu addım yerli fermerlər üçün yeganə alternativ yol olsa da, sahibkarlar üçün heç də sərfəli deyil. Bu səbəbdən emal soyuducu anbarlarda qiymətlərin aşağı salınması vacib sayılır.
Hələlik isə mütəxəssislər hesab edirlər ki, indiki vəziyyətdə fermerlərin xarici bazarlara çıxışı üçün stimullaşdırıcı addımlar atılmalıdır. İkinci tərəfdən isə, daha iri tədarük şirkətlərinin yaradılması reallaşmalıdır. Xarici ölkələrdə olduğu kimi, bu şirkətlər məhsulların topdan alışı ilə məşğul olmalıdır. Yəni həmin təşkilatlar əvvəlcədən fermerlərlə müqavilə bağlayıb alış barəsində öhdəlik götürməlidir. Ekspertlər hesab edir ki, belə bir sistemin yaradılması həm də sonradan bazarlardakı süni qiymət artımlarının qarşısını ala bilər. Satış və tədarük prosesi tənzimlənməsə, son zərbə kənd təsərrüfatına dəyəcək. Yəni bu il itkilərlə üzləşən fermer, çətin ki, növbəti mövsümdə işləməyə maraqlı olsun. İndiki vəziyyət isə bağban və fermerlərin məhsul istehsalına marağını azaldır.
Hələ ötən ildən belə məlumatlar dolaşır ki, Azərbaycanın rayonlarında kənd təsərrüfatı məhsullarının tədarük məntəqələri yaradılacaq. Qeyd olunur ki, iri və mütəşəkkil tədarük məntəqələri yerlərdə müxtəlif meyvə və tərəvəz istehsal edən fermerlərin işini xeyli asanlaşdıracaq və istehsalçı ilə son alıcı arasında vasitəçi rolunu oynayacaq. Araşdırmalar göstərir ki, meyvə-tərəvəz məhsulları istehsal edənlərə satışla da özlərinin məşğul olması sərfəli deyil. Məhz onların işini asanlaşdırmaq məqsədilə iri tədarük məntəqələrinin yaradılması təklif edilir. Lakin belə məntəqələrin nə zaman yaradılıb ərsəyə gətiriləcəyi hələ dəqiq məlum deyil. Qeyd edək ki, tədarük şəbəkələri Qərbdə kənd təsərrüfatı istehsalının rentabelli səviyyədə saxlanmasında xüsusi rol oynayır. Məsələn, Danimarkada aqrar məhsulların 70%-i xüsusi tədarük kooperativləri tərəfindən satılır. Bu kooperativlərin yaradıcısı fermer təsərrüfatlarıdır və onların fəaliyyəti dövlət tərəfindən nəzarətdə saxlanır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...