Son günlər Azərbaycanda ətin qiyməti yenidən bahalaşıb. Belə ki, mal ətinin 1 kiloqramı Bakıda bəzi satış məntəqələrində 12 manatdan 14 (15) manata, rayonlarda isə 11 manatdan 13 manata yüksəlib. Bundan əvvəl də bu il ətin qiyməti bir neçə manat yüksəlib. Qoyun ətində də bahalaşma var.
Bahalaşma ümumilikdə il ərzində 30 faiz civarında müşahidə edilir. Halbuki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) məlumatına görə, dünyada son üç ayda ətin qiymətində azalmalar baş verir. FAO-nun Ət Qiymətləri İndeksi iyulda iyuna nisbətən 0.5, avqustda iyula nisbətən 1.5, sentyabrda isə avqusta nisbətən 0.5 faiz azalıb. Ancaq ölkəmizdə bunun əksi müşahidə olunur.
Məlumat üçün bildirək ki, cari ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycana 26 min 149 ton ət gətirilib. Bu da ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 1.8 faiz çoxdur. Ət və ət məhsullarının qiymətləri iyunda 0.2, iyulda 0.4, avqustda 2, sentyabrda isə yalnız mal ətinin qiyməti 14-17 faiz artıb. İyul ilə müqayisədə avqustda Azərbaycanda ət və ət məhsullarının idxal dəyəri 26.4 faiz artıb.
Onu da qeyd edək ki, son zamanlar istənilən sahədə baş verən qiymət artımı Ukraynada başlayan müharibənin qlobal bazarlara təsiri kimi qiymətləndirilir. Ancaq onu da nəzərə almaq lazımdır ki, bahalaşmanın Azərbaycanda ərzaq qiymətlərinə mənfi təsirinin qarşısını almaq üçün hökumət bir sıra addımlar atıb. Belə ki, 2022-ci ilin may ayından Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə yem və yem əlavələrinin idxalı gömrük rüsumundan azad edilib. Nazirlər Kabinetinin 30 iyun tarixli “Satışı əlavə dəyər vergisindən azad olunan heyvandarlıq və quşçuluq təsərrüfatlarında istifadə edilən yem və yem əlavələrinin Siyahısı”nın təsdiq olunmasına dair qərarına əsasən, 72 növdə yem və yem əlavələrinin satışı Əlavə Dəyər Vergisindən azad olunub.
Daha sonra Prezident İlham Əliyev “İdxalı əlavə dəyər vergisindən azad edilən xammal və materialların siyahısı”nın təsdiqi və “İdxalı əlavə dəyər vergisindən azad edilən xammal və materialların siyahısı”nın təsdiq edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 2 noyabr tarixli 1654 nömrəli Fərmanının ləğv edilməsi barədə" fərman imzalayıb. Bu fərmanla quşçuluq və heyvandarlıq sahələrində istifadə olunan əsas yem məhsullarıın idxalı da ƏDV-dən azad edilib. Bütün bunların heyvandarlıqda istehsal xərclərinin sabitləşməsi baxımından əhəmiyyətli təsirə malik olacağı ehtimal edilirdi. Ancaq mal və qoyun əti istehsalçıları dövlətin etdiyi güzəştlər fonunda qiymətləri artırmaqdan çəkinmirlər.
“İstehsal və emal üçün tələb olunan bir sıra məhsullar, həmçinin xaricdən alınan yem və dava-dərman bahalaşıb”
Mövzu ilə bağlı fikir bildirən iqtisadçı Pərviz Heydərov qeyd etdi ki, ətin bahalaşması ümumən qida məhsullarının bahalaşmasının tərkib hissəsidir və bu, gözlənilən idi. Sentyabrda daha çox bahalaşma ət və ət məhsullarında qeydə alınıb: “Bunun oktyabr ayında da nəzərə çarpdığı müşahidə edilməkdədir. Bu heç də onunla əlaqədar deyil ki, ölkəmiz ət məhsulu ilə özünü təmin edə bilmir. Azərbaycanın bu gün özünü təmin edə bildiyi ərzaq məhsulları sırasında ət məhsulu ön yerdə dayanır. Düzdür, bununla yanaşı bu sahədə idxal da mövcuddur. Ucuz və keyfiyyəti nisbətən aşağı ətin ölkəyə idxal edilməsi təbii xarakter daşıyır. Bundan bir sıra ət məhsulları istehsalında istifadə olunur”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, istehsal və emal üçün tələb olunan bir sıra məhsullar, həmçinin xaricdən alınan yem və dava-dərman bahalaşıb. Bu da, sözsüz ki, əldə olunan son məhsulun da qiymətinə təsir edir: “Belə ki, heyvandarlıq üçün tələb olunan bir sıra məhsulların bahalaşmasının davam etməsi üzündən məsələ zəncirvari xarakter daşımaqla, əldə edilən son məhsulun qiymətlərinin qalxması labüd sayılır”.
Günel CƏLİLOVA
