Cari turizm mövsümündə Rusiyadan Azərbaycana üz tutan turistlərin sayında ciddi artım olacağı proqnozlaşdırılır. Bunun əsas səbəblərindən biri koronavirus pandemiyasının səngiməsi, eləcə də Qərb ölkələrinin hava məkanlarının Rusiyanın üzünə bağlanmasıdır. Bu da rus tiristlərin Qərb səyahətlərinin bu il üçün müşkül olacağını göstərir.
İndi Rusiyada da etiraf edilir ki, turistlər bu il Türkiyə, ərəb və MDB ölkələrinə daha çox səyahət edəcək. Belə ölkələrdən biri də Azərbaycandır. Rusiyadan Azərbaycana gələn turistlərin sayı olduqca çoxdur. Azərbaycan rusiyalı turistlərin ən çox ziyarət etdiyi ölkələr arasında liderlər sırasında yer alır. Amma burada hazırda həmin turistlər üçün meydana çıxan problemlərdən biri ödəmə məsələsidir. Belə ki, VISA və “MasterCard” ödəniş sistemləri Rusiyanı tərk etdikdən sonra bu ölkənin bankları tərəfindən buraxılan kartlar yalnız ölkə daxilində işləyir. O üzdən turistlər indi VISA və “MasterCard” ödəniş sistemləri üzrə Azərbaycan və ya başqa hansısa xarici ölkədə ödəniş edə bilməyəcək. Bundan başqa, “PayPal” elektron ödəniş sistemi martın 18-dən Rusiyada elektron pul kisələrini bloklayacaq. Qeyd edək ki. “PayPal Ukraynadakı hadisələrə görə Rusiyadan pul göndərilməsini və bu ölkəyə qəbulunu dayandırmaq qərarına gəlib. Qurum bu xüsusda bildirir: “Hazırda biz geri çəkilirik. Mümkün əlavə xidmət pozuntularını minimuma endirmək üçün 18 mart 2022-ci il tarixinədək hesabınızdan balansı götürməyinizi sizdən xahiş edirik”. “PayPal” ən böyük elektron ödəniş sistemidir. “Western Union” valyuta transferi şirkəti də Rusiya və Belarusda fəaliyyətini dayandırıb. Qeyd edək ki, “Western Union” müxtəlif ölkələr və valyutalar arasında pul nəqli və ödəmələri həyata keçirən qlobal səviyyədə lider platformadır. Şirkət 200 ölkə və ərazidə 130 müxtəlif valyuta ilə öz xidmətlərini təklif edir. VISA və "Mastercard" ödəniş sistemləri də Rusiya bazarında fəaliyyətlərini dayandırdıqlarını bəyan edib. Onlardan sonra “Apple Pay” da Rusiyada fəaiyyətini dayandırıb. “Google Pay” və “Samsung Pay” sistemləri də artıq Rusiyada işləmir. Üstəlik, Rusiya şirkətləri SWIFT-in təqdim etdiyi normal, rahat və sürətli ödəniş üsullarından istifadə edə bilmir. Rusiya Krımı ilhaq etdiyi 2014-cü ildə də SWIFT-dən kənarlaşdırılmaqla hədələnmiş, Rusiya hökuməti bunun müharibə elanına bərabər olacağını bildirmişdi. Qərbli müttəfiqləri o zaman Rusiyanı sistemdən çıxarmadılar, ancaq bu təhlükə Rusiyanı "Mir" kimi tanınan milli ödəniş sistemi yaratmağa sövq etdi. Rusiyanın "Mir" ödəniş sistemi elə o vaxt ərsəyə gəldi.
Bu şəraitdə hesab edilir ki, Azərbaycan rus turistlərin ölkəmizdə işini asanlaşdırmaq üçün Rusiyanın "Mir" ödəniş sistemindən istifadə etməlidir. "Mir" ödəniş sistemindən istifadə Rusiyadan azərbaycanlı miqrantların ölkəmizə vəsait göndərməsini də asanlaşdıra bilər. Qeyd edək ki, Rusiya Mərkəzi Bankı özü də ölkə vətəndaşlarına xaricə gedərkən nağd pul götürməyi tövsiyə edir, çünki yerli sistemin kartları yalnız 7 ölkədə qəbul olunur: "Xaricə səfər zamanı nağd pul və “Mir” kartını qəbul edildiyi ölkələr üçün özünüzlə götürmək tövsiyə olunur. Bunlar Türkiyə, Vyetnam, Ermənistan, Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Cənubi Osetiya və Abxaziyadır". İndiki vəziyyətdə Azərbaycanın da "Mir" ödəniş sisteminin ölkədə tətbiqi üçün müvafiq addımlar atması zəruri sayılır. Bank məsələləri üzrə ekspert, hüquqşünas Əkrəm Həsənov ölkəmizin bu sistemə qoşulmasını vacib hesab edir: "Rusiyanın "Mir" sisteminin Azərbaycanda tətbiqi vacibdir və bu kimi məsələ əslində Bakı və Moskva arasında fevralda imzalanan müttəfiqlik fəaliyyəti haqda bəyannamədə də nəzərdə tutulub. Biz mütləq qoşulmalıyıq. Rusiya böyük ölkədir, qonşumuzdur, bizim əməkdaşlığımız var. Bizim xeyli soydaşlarımız və vətəndaşlarımız orada yaşayır, əlaqələr var". Onun fikrincə, Azərbaycanda Rusiya kapitallı iki bank mövcud olduğundan, sistemin tətbiqi elə də çətin olmayacaq: “Onlardan biri Rusiyanın dövlət bankı VTB-ni təmsil edir, onu ana bankda mövcud sistemə qoşmaq elə də çətin deyil”. Ekspertlər qeyd edir ki, bankların alternativ sistemlərə qoşulmasına ehtiyac var. Onu da bildirək ki, "Mir" ödəniş sisteminin Azərbaycanda tətbiqi əslində son bir neçə ildir gündəmdədir. "Mir" ödəniş sistemi ilə yanaşı, Çinin "UnionPay" sistemi də ölkəmizdə xaricilərin işini asanlaşdıra bilər. Çinin Rusiyaya qarşı sanksiyalara qoşulması ehtimalı azdır. "UnionPay" kartları isə dünyanın 180 ölkəsində, o cümlədən, Avropa dövlətlərində qəbul edilir. Ancaq indiyə qədər Rusiya banklarının heç də hamısı vətəndaşlara bu kartı təklif etməyib. Bundan başqa, ABŞ-ın "American Express" və Yaponiyanın JCB sistemləri də var, amma Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalara onların da qoşulması gözlənilən olduğundan, indiki halda Azərbaycan üçün ən rahat olanı "Mir" ödəniş sistemi hesab edilir.
Samirə SƏFƏROVA
