1996-cı il yanvarın 1-dən o zamankı prezident Heydər Əliyevin fərmanına əsasən Azərbaycanda özəlləşdirmə çekləri dövriyyəyə buraxılıb və tədavül müddəti bir neçə dəfə rəsmi şəkildə uzadılıb. Sonuncu dəfə isə 2009-cu il tarixində tədavül müddəti artırılaraq 2011-ci il yanvar ayının 1-də başa çatıb.
Hazırda özəlləşdirmə çekləri dövriyyədə olmasa da, dövriyyəyə buraxılmış çeklərin 20 faizi hələ də əllərdədir. Əlində çekləri olan şəxslər isə dövriyyənin yenidən bərpa olunmasını və hüquqlarının bərpa olunmasını gözləyirlər. Çünki bu çeklərin ləğvi rəsmi şəkildə qərara alınmayıb. Əlində çekləri qalan 24 mindən çox vətəndaş və ailələr haqlarının geri qaytarılması üçün ölkə başçısı İlham Əliyevə Açıq məktub ünvanlayıblar. Məktubda qeyd edilib ki, bu çeklər dövlət qiymətli kağızları olmaqla yanaşı, həm də mülkiyyət hüququ daşıyır. Bu çeklərin hər birinin dəyəri eynidir və özəlləşdiriləcək bütün dövlət əmlakının 65 faizi özəlləşdirmə çekləri vasitəsilə aparılmalıdır. Eyni zamanda bu özəlləşdirmə paylarının banklarda girov qoyulması hüququ qanunla təmin olunub.
Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə həmin çeklərin yenidən vaxtının uzadılacağı, yaxud daha baha qiymətə alınacağı ilə bağlı fikirlər yayılır. Bildirilir ki, guya adıçəkilən çeklərin birinin qiyməti 20 min dollardır. Bunu eşidən bəzi vətəndaşlar həmin çeki 500 manata alırlar. Bu vəziyyətdən istifadə edən isə dələduzlardır. Onlar əhalini aldatmaqla, artıq qazanc əldə edirlər.
“Vətəndaş olaraq bilməliyik ki, hər bir hüququn həyata keçirilməsinin müddəti var, həmin vətəndaşların halına acıyıram”
İqtisadçı-ekspert Əkrəm Həsənov bildirdi ki, ümumilikdə dövlət istəsə, həmin özəlləşdirmə çeklərini 11 il sonra yenidən tədavülə qaytara bilər: “Digər tərəfdən, istifadə edilməmiş özəlləşdirmə çeklərinin mütləq əksəriyyəti sadə vətəndaşların əlində qalmayıb, onlar möhtəkirlərdədir. Kimlərsə vaxtilə sadə vətəndaşlardan onları çox sayda alıb, istifadə etməyib. Məlumat üçün qeyd edim ki, həmin çeklərin vaxtını ilk dəfə 2008, sonra 2010, nəhayət 2011-ci ilə qədər uzatdılar. İndi 11 il keçdikdən sonra bəziləri bu məsələni qaldırıblar ki, təzədən bu çeklər dövriyyəyə qaytarılsın. Hətta belə şayiə də yayılıb ki, bəzi vətəndaşlar bu çekləri alır. Həmçinin deyirlər ki, guya birinin qiyməti 20 min dollardır. Bəzi vətəndaşlar isə gedib 500 manata alırlar. Vətəndaşlara müraciət edirəm ki, həmin çekləri almayın, qüvvəsi yoxdur, dövriyyədə deyil. Dövlət vaxtını uzada bilər, ancaq böyük ehtimalla uzatmayacaq. Bu yanaşmanı düzgün hesab edirəm. İndi həmin vaxtı uzatsa, bundan sonra dövlət nə müddət qoysa, heç kəs lazım olan hərəkəti etməyəcək ki, onsuz da uzadacaqlar, 11 ildən sonra uzadıblarsa yenə də edəcəklər. Müddət 3 dəfə uzadılıb, deyilib ki, istifadə edin. Əgər dövlət onu buraxanda desəydi ki, müddəti yoxdur, o başqa məsələdir. Biz vətəndaş olaraq bilməliyik ki, hər bir hüququn həyata keçirilməsinin müddəti var. Həmin vətəndaşların halına acıyıram. Mənim də tanışlarım var ki, adi vətəndaşdır, həmin çeklərdən onda da qalıb. 15 il az müddət deyil. Ancaq ötən 11 il ərzində heç kimin səsi çıxmırdı. İndi niyə birdən-birə bu mövzuya qayıdırlar? Bu mövzunu şişirdən möhtəkirlərdir. Adi vətəndaşın yadına düşmürdü”.
Günel CƏLİLOVA
