Ölkəmizdə nağdsız hesablaşmalar, nağdsız ödənişlərin həyata keçirilməsi geniş təşviq edilir və insanlara çağırışlar edilir ki, daha çox nağdsız əməliyyatlara üstünlük versinlər. Amma məsələ burasındadır ki, nağdsız hesablaşmalar vətəndaş məmnunluğuna səbəb olmur.
Plastik kartlara vəsait göndərərkən banklar dərhal faiz tutur, bu da vətəndaşa qətiyyən sərf etmir. Banklar platik kartlara göndərilən istənilən məbləğdən faiz götürürlər, özü də həmən. Plastik kartlara göndərilən vəsaitdən faiz tutulması isə vətəndaşların ciddi narazılığına səbəb olur. Bəzi vətəndaşlar şikayət edirlər ki, 100 manat pul göndərlirsə, bank dərhal 10 manat faiz tutur. Bəzi vətəndaşlar isə 100 manata 1 manat tutulduğunu deyirlər. Məsələn, bir şikayətçi bizimlə söhbətində bildirdi ki, ona plastik kart vasitəsilə göndərilən 300 manata görə bank 3 manat faiz tutub. Banklar ola bilsin ki, 3 manatı cüzi bir məbləğ sayır, amma elə ailələr var onlar üçün 1 manat da, 3 manat da, lap 20 qəpik də böyük vəsaitdir.
Ölkədə nağdsız ödənişə, hesablaşmaya keçməyi zəruri saydığımız halda pul köçürmə zamani banklar faiz çıxıb camaatın nağdsız ödəməyə marağını öldürürlər. Ekspertlər deyirlər ki, banklar nağdsız ödənişdən faiz tutmaqla əhalidə nağdsız ödənişə marağı söndürürlər. Bunu dövlətin nağdsız ödəmə siyasətinə bankların təxribatı kimi qiymətləndirən ekspertlər hesab edirlər ki, banklar bu soyğunçuluqdan əl çəkməlidir, əks halda bu nağdsız ödənişlərin azalmasına səbəb ola bilər. Bəzi ekspertlərin fikrincə, bankların bu təxribatı nağdsız ödəmədən, hesablaşmadan kütləvi imtinaya səbəb ola bilər.
“Nağdsız ödənişləri təbliğ etmək əvəzinə bunlar əksini edirlər”
Altay Sosial-İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin (ASAM) rəhbəri Elçin Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, banklar əhalini soyurlar: “Bizim banklar aşkar soyğunçuluqla məşğuldurlar. Təsəvvür edin, sən pulunu bu banka qoyursan onu işlədir pul qazanır sonra sən pulunu götürmək istəyəndə səndən 1 faiz (minimum 1 manat) tutur, halbuki bank sənə faiz ödəməlidir. Üstəlik digər bankın bankomatı ilə pul çıxaranda 3 faizlik astromonik faiz tuturlar. Dünyanın heç bir ölkəsində belə şey yoxdur. Nağdsız ödənişləri təbliğ etmək əvəzinə bunlar əksini edirlər. Kredit kartlarda nə istəyir etsinlər, bu bankın puludur. Debet kartlarda bunu hansı əsasla edirlər ki? Bu mənim pulumdur ey bank, sənin deyil. Mən pulumu sənə vermişəm istifadə edib qazanırsan, mən sənə niyə əlavə pul ödəməliyəm buna görə? Sən mənə ödəməlisən. Təkcə bankomatdan yox, kartdan karta köçürəndə də 1 faiz tuturlar. Hər bank yalnız öz kartları arasında köçürmədən faiz tutmur. Hamıda da eyni bankın kartı deyil ki. 40 dənə bank var. Düzdür son vaxtlar bəzi banklar güzəştli debet kartlar təklif edirlər. Bunlarda bankomatdan nağdlaşma və kartdan karta köçürmə zamanı faiz tutulmur, illik qalığa 5-6 faiz ödənilir və s. Lakin maraqlı burasıdır ki, bu şərtlərin hamısı bir kartda olmur. Bir bankda biri ikisi var digərində o biri. Məsələn “ATB”-nin debet kartı bankomatdan nağdlaşmaya komissiya turmur, əvəzində başqa kartlara köçürmədən tutur. “Unibank”ın “Leobank” kartı istənilən karta köçürmədə komissiya tutmur, amma başqa bankomatdan nağdlaşmadan tutur. “Kapitalbank”ın “Birkart”ı onlayn ödənişlərə də bonus verir, xərcləmələrə keşbek verir, amma digər bankomatdan nağdlaşmada və digər bankın kartına köçürmədən faiz tutur. Qısası elə bir bank yoxdur ki, bu şərtlərin hamısı bir arada olsun. Beləcə vətəndaş normal bank xidməti almaq üçün azı 3-4 bank kartı saxlamalıdır ki, uduzmasın”.
E.Bayramlının sözlərinə görə, bu da vətəndaş üçün əlavə əziyyət, başağrısı deməkdir. O, qeyd etdi ki, ona görə də çoxları nağd alış-verişə üstünlük verir. E.Bayramlının bildirdiyinə görə, xüsusən də, 2-3 bank xaric hamısı debet kartını pulla satır. “Halbuki bu kart mənim banka pul qoymağım deməkdir və buna görə hesab kartını mənə niyə pulla verməlisən ki? Beləcə bank sektoru soyğunçuluq əməlləri ilə ölkə iqtisadiyyatına və maliyyə sisteminə ağır zərbə vurmuş olurlar. Mən hələ dünya tarixində görünməmiş astromonik kredit faizlərini demirəm. İlk növbədə Mərkəzi Bank standart tələblər qoymalıdır ki, istənilən bankın bankomatından nağdlaşma və istənilən bankın kartına köçürmə vahid minimum tariflə olmalıdır. Tələb qoymalıdır ki, bank kreditə 25 faiz tutursa onda depozitə də azı 20 faiz ödəməlidir. Ortada 5 faiz bankın gəliri olsun. Yoxsa 25 faizlə kredit verib 10 faizlə əmanət faizi vermək nə deməkdir? Bu aşkar soyğunçuluqdur. Bank sistemində təcili və fundamental islahatlar aparılmalıdır. Dünyanı özümüzə güldürməməliyik” - deyə E.Bayramlı bildirdi.
İradə SARIYEVA
