Liberal bazar iqtisadiyyatının əsas prinsiplərindən biri dövlətin istehsal proseslərindən mümkün qədər kənarda dayanması və özəl fəaliyyətə geniş imkanlar yaratmasıdır. Bu dəyərləri üstün tutan ölkələrdə dövlət iqtisadi proseslərin yalnız tənzimləyicisi kimi çıxış edir, bazarlara mümkün qədər az müdaxilə edir.
Azərbaycan da liberal prinsipləri üstün tutduğundan ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsalında özəl sektorun payının maksimum həddə çatdırılması üçün dövlət tərəfindən müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Özəlləşdirilmənin davamlı aparılması, xüsusi mülkiyyətə verilən sahələrin dairəsinin genişləndirilməsi, yeni sahibkarlıq subyektlərinin yaradılması buna misaldır.
Özəl sektora dəstəyin əsas əlaməti qeyri-neft sektorunun inkişafı və böyüməsidir. İqtisadiyyatın qeyri-neft sahəsinə sərmayə qoyuluşunun artırılması, ucuz kreditlərin verilməsi çox önəmlidir. Burada yeni sahibkarlıq subyektlərinin yaranmasına dəstək verməklə bərabər güclü, ixrac imkanları yüksək olan şirkətlərin formalaşdırılması daha önəmlidir. Bunun sayəsində Azərbaycanın ixracında qeyri-neft sektorunun, o cümlədən özəl bölmənin payında artım davamlı xarakter alar.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, özəl sektorun inkişafı üçün kiçik və orta sahibkarlığın fəaliyyətinin genişləndirilməsi də vacibdir. Qabaqcıl ölkələrdə istehsal olunan məhsul və xidmətlərin yarıdan çoxu, elmi texniki tərəqqinin nailiyyətlərinin istehsala tətbiqinin 80 faizi, hər yeni açılan 3 iş yerindən 2-si kiçik və orta sahibkarlığın payına düşür. Eyni zamanda kiçik və orta biznes subyektləri əhalinin tələbatına daha həssas olduğundan, bazar konyukturunun dəyişikliklərinə operativ reaksiya verib, istehsal və istehlak sferalarındakı müvafiq boşluqları daha dolğun və səmərəli şəkildə doldura bilir.
Azərbaycan özünü qlobal risqlərdən sığortalaya bilir
İqtisadi böhran səbəbindən bu və ya digər formada müxtəlif problemlər yaşayan dövlətlər çoxdur. Lakin elə dövlətlər də mövcuddur ki, qlobal iqtisadi böhranın təsirini minimal həddə hiss edir və iqtisadi inkişafda digər dünya ölkələri üçün xarakterik olan ciddi problemlər yaşamır. Belə ölkələrdən danışarkən ekspertlər nümunə kimi daha çox Azərbaycanın adını çəkir və böhrandan qorunmaq üçün Azərbaycan təcrübəsindən istifadəyə çağırırlar. Həqiqətən də qlobal böhranın tüğyan etməsinə baxmayaraq, görülən qabaqlayıcı tədbirlər sayəsində Azərbaycan özünü qlobal risqlərdən sığortalaya bilir.
Nəzərə almaq lazımdır ki, artıq sahibkarlar əlverişli hüquqi mühitdən tam şəkildə faydalanırlar. Çünki, sahibkarlığın inkişafına dəstəyin ilkin şərtlərindən biri əlverişli hüquqi zəminin yaradılmasıdır və etiraf edilməlidir ki, son illərdə ölkəmizdə sahibkarların hüquqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsi sahəsində böyük işlər görülüb. Bunlar kifayət qədərdir və ölkə ictimaiyyəti, sahibkarlıq mühiti barədə yetərincə məlumatlıdır. Sahibkarların hüquqlarının müdafiəsinin daha da gücləndirilməsi ilə bağlı Azərbaycan Prezidentinin məlum fərmanları, cəmiyyətdə sahibkarlığa dəstək əhval-ruhiyyəsinin artırılmasına təkan vermək məqsədi ilə hər il aprelin 25-i Azərbaycan Respublikasında “Sahibkarlar Günü” kimi təsis edilməsi, sahibkarlıq fəaliyyətinə dair tələblərin sadələşdirilməsi, sertifikatlaşdırmanın sadələşdirilmiş qaydada “bir pəncərə” prinsipi əsasında təşkili deyilənlərin əyani sübutudur. Bunun nəticəsidir ki, ölkədə azad sahibkarlıq mühiti üçün ən əlverişli şərait mövcuddur və sağlam rəqabət üçün heç bir əngəl yoxdur. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycanın dünya iqtisadi reytinqlərindəki mövqeyi daha da möhkəmlənir və bunun sayəsində investorların ölkəmizə marağı da geniş şəkildə artıb. Bu da onu deməyə əsas verir ki, liberal iqtisadiyyatın və azad sahibkarlığın təşviqi üçün münbit şərait var və bu da öz müsbət nəticələrini verir.
Ədalətli seçimin təmin olunması öz müsbət nəticələrini verməkdədir
Son illər dünyanın yüksək inkişaf etmiş ölkələrinin də üzləşdiyi iqtisadi böhran “İnkişafın Azərbaycan modeli”ni gündəmə gətirir. Prezident İlham Əliyevin böyük uzaqgörənliklə irəli sürdüyü iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi konsepsiyası məhz bu modelin əsas elementlərindən olan davamlı iqtisadi inkişafa aparan amildir. Son illərin təcrübəsi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinin ən səmərəli yolu kimi sahibkarlığın inkişafını ön plana çıxarır. Sahibkarlığın inkişaf səviyyəsi iqtisadiyyatın şaxələnməsinə və təsərrüfat sisteminin bir sahədən asılılığının aradan qalxmasına zəmin yaradır. Ölkəmizdə azad sahibkarlığın təşviqi istiqamətində həyata keçirilən önəmli tədbirlərdən biri də Azərbaycanda sahibkarlara “investisiya təşviqi sənədi”nin verilməsidir. Bu sənəd ilə sahibkarlar müəyyən edilmiş vaxt ərzində bir sıra vergilərdən azad edilir və onların fəaliyyətinin genişlənməsi üçün müxtəlif güzəştlər tətbiq olunur. Bu addım son illər ölkəmizdə əlverişli biznes mühitinin yaradılması və azad iqtisadi fəaliyyətin təşviqi istiqamətində görülən işlərin sadəcə bir hissəsidir. Bununla yanaşı, sahibkarlıq subyektlərində aparılan yoxlamaların dayandırılması, lisenziyalaşdırma sisteminin təkmilləşdirilməsi, sahibkarlara dövlət maliyyə dəstəyinin davam etdirilməsi, iş adamlarının şikayətlərinə daha həssas yanaşılması məqsədilə apellyasiya şuralarının yaradılması, dövlət satınalmalarında şəffaflığın artırılması və ədalətli seçimin təmin olunması öz müsbət nəticələrini verməkdədir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
